تناقضات پزشکی... توجه داشته باش... باید تفاوت‌ها را بدانی:۱) هر بیمار مبتلا به پانکراتیت حاد (Acute…

تناقضات پزشکی... توجه داشته باش... باید تفاوت‌ها را بدانی:۱) هر بیمار مبتلا به پانکراتیت حاد (Acute pancreatitis) الزاماً آمیلاز بالا (Increased amylase) ندارد؛ چون حالتی به نام پانکراتیت با آمیلاز نرمال (Normal amylase pancreatitis) وجود دارد. علل آن را جست‌وجو کنید.۲) استفراغ می‌تواند باعث نارسایی حاد کلیه پره‌رنال (Prerenal acute renal failure) شود؛ و از طرف دیگر نارسایی کلیه (Renal failure) خودش می‌تواند باعث استفراغ شود.در حالت اول، اگر مایعات بدهید و علت اصلی را درمان کنید، بیمار ممکن است بهبود یابد.اما در حالت دوم، دادن مایعات بدون احتیاط یا بدون توجه به برون‌ده ادراری (Urine output)، CVP و معاینه قفسه سینه می‌تواند باعث اضافه‌بار مایعات (Fluid overload) و ادم ریه (Pulmonary edema) شود که ممکن است به مرگ بیمار منجر شود.۳) بیماری که با ضربه به سر و کما مراجعه می‌کند:ممکن است ابتدا به هر دلیلی زمین خورده و سرش ضربه دیده باشد و سپس دچار خونریزی داخل جمجمه پس از تروما (Post-traumatic intracranial hemorrhage) شده باشد؛ این بیمار مربوط به جراحی مغز و اعصاب است.یا ممکن است ابتدا دچار خونریزی مغزی (Cerebral hemorrhage) شده، سپس وارد کما شده و بعد روی زمین افتاده و ضربه سر ایجاد شده باشد؛ این بیمار مربوط به نورولوژی است.۴) بیماری که با کما و تشنج (Coma and convulsions) مراجعه می‌کند:ممکن است یک علت واحد باعث هر دو شده باشد؛ مثل Encephalitis.یا ابتدا تشنج رخ داده و سپس بیمار وارد کما شده باشد که به آن حالت پس از تشنج (Post-ictal state) می‌گویند و ممکن است تا ۲۴ ساعت ادامه پیدا کند.۵) هر بیماری که با شوک مراجعه می‌کند را نباید بدون فکر مقدار زیادی مایع داد.در شوک هیپوولمیک (Hypovolemic shock) یا شوک سپتیک (Septic shock) ممکن است به مایعات پاسخ دهد.اما در شوک کاردیوژنیک ممکن است با دادن مایعات زیاد، بیمار دچار ادم ریه شود و جان خود را از دست بدهد.۶) بیمار دیابتی، به‌خصوص دیابت نوع ۲، اگر با قند بالا و اسیدوز متابولیک مراجعه کند:ممکن است کتواسیدوز دیابتی (DKA) باشد و با انسولین و مایعات بهبود یابد.یا ممکن است اسیدوز اورمیک همراه با افزایش ساده قند خون باشد؛ در این حالت دادن مایعات زیاد می‌تواند باعث ادم ریه و مرگ شود.نکته: اگر استون ادرار مثبت باشد، بیشتر به نفع DKA است. اگر منفی باشد، باید منتظر بررسی اوره و کراتینین بود.۷) توجه کنید:شوک باعث اسیدوز متابولیک (Metabolic acidosis)، به‌خصوص اسیدوز لاکتیک (Lactic acidosis) می‌شود؛ زیرا به علت کاهش خون‌رسانی و هیپوکسی بافتی (Tissue hypoxia)، تولید لاکتات افزایش می‌یابد.اما از طرف دیگر، خود اسیدوز متابولیک نیز می‌تواند باعث افت فشار خون و شوک (Hypotension and shock) شود؛ زیرا باعث گشادشدن عروق سیستمیک (Systemic vasodilation) می‌گردد.یعنی یک رابطه دوطرفه وجود دارد:Shock → Tissue hypoxia → Lactic acidosisوMetabolic acidosis → Systemic vasodilation → Hypotension → Shock۸) توجه کنید:فیبریلاسیون دهلیزی سریع (Rapid atrial fibrillation) می‌تواند باعث شوک شود.اما اگر بیمار از قبل AF مزمن (Chronic AF) داشته باشد و به هر علتی دچار شوک شود، ممکن است تاکی‌کاردی رفلکسی ایجاد شده و وارد Rapid AF شود.درمان این دو حالت متفاوت است.۹) توجه کنید:هیپوکالمی خطر مسمومیت با دیگوکسین را افزایش می‌دهد.اما مسمومیت با دیگوکسین باعث هایپرکالمی می‌شود.علت این تناقض را بررسی کنید.۱۰) دیورتیک‌های لوپ (Loop diuretics) باعث هیپوکلسمی می‌شوند؛ به همین دلیل می‌توانند همراه با مایعات در درمان اورژانسی هایپرکلسمی (Hypercalcemic emergency) استفاده شوند.نکته مهم: مهم‌ترین بخش درمان اورژانسی هایپرکلسمی، درمان تهاجمی با مایعات، معمولاً نرمال سالین است.اما:دیورتیک‌های تیازیدی (Thiazide diuretics) باعث هایپرکلسمی می‌شوند.۱۱) فراموش نکن:هایپرکلسمی می‌تواند باعث پانکراتیت حاد شود.اما پانکراتیت حاد باعث هیپوکلسمی می‌شود.۱۲) از دست دادن خون:خونریزی حاد (Acute blood loss) باعث کم‌خونی نورموسیتیک نورموکروم همراه با رتیکولوسیتوز (Normocytic normochromic anemia with reticulocytosis) می‌شود.خونریزی مزمن (Chronic blood loss) باعث کم‌خونی فقر آهن (Iron deficiency anemia) یعنی میکروسیتیک هیپوکروم (Microcytic hypochromic anemia) می‌شود.