«باختر امروز»؛ صدای تند نهضت ملی در سال‌های پرآشوب ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۲ « #باختر_امروز » از مهم‌ترین روزنام…

«باختر امروز»؛ صدای تند نهضت ملی در سال‌های پرآشوب ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۲ « #باختر_امروز » از مهم‌ترین روزنامه‌های سیاسی سال‌های نهضت ملی‌شدن نفت بود؛ روزنامه‌ای که نامش بیش از هر چیز با دکتر #سیدحسین_فاطمی ، روزنامه‌نگار، از نزدیک‌ترین یاران محمد مصدق و بعدها وزیر امور خارجه دولت او، گره خورده است.#فاطمی پیش از انتشار «باختر امروز» سال‌ها در مطبوعات فعالیت کرده و مدتی نیز اداره روزنامه « #باختر » را برعهده داشت. چهار سال پس از توقف انتشار آن روزنامه، فاطمی این بار با امتیازی مستقل «باختر امروز» را بنیان گذاشت؛ روزنامه‌ای که خیلی زود به یکی از نشریات مطرح و پرنفوذ سیاسی کشور تبدیل شد.نخستین پیش‌شماره «باختر امروز» در ۹ تیر ۱۳۲۸ منتشر شد و انتشار منظم آن، با شماره مسلسل، از ۸ مرداد همان سال آغاز شد. عمر روزنامه از همان ابتدا با توقیف و فشار همراه بود. لحن صریح و بی‌پرده فاطمی سبب شد «باختر امروز» تنها در چند ماه نخست فعالیت خود، در مرداد، شهریور، مهر و بهمن ۱۳۲۸ چند بار توقیف شود. در دوره‌های توقیف نیز گاه نشریاتی مانند «سرگذشت» و «باختر» جای آن را می‌گرفتند.با تشکیل #جبهه_ملی ایران در پاییز ۱۳۲۸، جایگاه سیاسی «باختر امروز» روشن‌تر شد. روزنامه به یکی از مهم‌ترین تریبون‌های جبهه ملی و از جدی‌ترین حامیان محمد #مصدق تبدیل شد. ملی‌شدن صنعت نفت، مقابله با نفوذ بریتانیا و پشتیبانی از سیاست‌های دولت مصدق، محور اصلی مطالب آن در سال‌های بعد بود.با این همه، «باختر امروز» را نمی‌توان صرفاً روزنامه‌ای در خدمت دولت مصدق دانست. شخصیت سیاسی فاطمی و قلم تند و صریح او به روزنامه رنگ‌وبویی خاص می‌داد و در بسیاری از مواقع مواضع آن از مواضع دیگر چهره‌های جبهه ملی تندتر بود. به همین دلیل، «باختر امروز» علاوه بر اینکه روزنامه‌ای نزدیک به مصدق و جبهه ملی بود، تا حد زیادی بازتاب‌دهنده دیدگاه‌ها و شیوه سیاست‌ورزی خود فاطمی نیز به شمار می‌رفت.بخش مهمی از شهرت روزنامه به سرمقاله‌های #حسین_فاطمی بازمی‌گردد. نوشته‌هایی که امروز فقط مطالب یک روزنامه قدیمی نیستند؛ بلکه اسنادی دست‌اول برای شناخت نگاه بخشی از نیروهای نهضت ملی به دربار، بریتانیا، مسئله نفت، استقلال سیاسی و سیاست خارجی ایران محسوب می‌شوند.فاطمی از مهر ۱۳۳۱ به وزارت امور خارجه دولت مصدق رسید، اما حضور او در دولت به معنای قطع ارتباط سیاسی‌اش با «باختر امروز» نبود. همین مسئله اهمیت روزنامه را در ماه‌های پایانی دولت مصدق دوچندان می‌کند؛ زیرا با روزنامه‌ای روبه‌رو هستیم که خط سیاسی آن با یکی از مهم‌ترین اعضای کابینه مصدق و در عین حال یکی از سرسخت‌ترین منتقدان دربار و سیاست بریتانیا پیوند داشت.تندترین مواضع «باختر امروز» را باید در روزهای پایانی عمر آن، یعنی فاصله ۲۵ تا ۲۷ مرداد ۱۳۳۲، جست‌وجو کرد. پس از ناکامی کودتای ۲۵ مرداد و خروج شاه از ایران، حملات فاطمی به سلطنت به اوج رسید. در آخرین سرمقاله روزنامه، در ۲۷ مرداد، فاطمی با لحنی کم‌سابقه به دربار و سیاست بریتانیا تاخت و خروج شاه را در چارچوب مبارزه ایران برای رهایی از نفوذ خارجی تفسیر کرد.اما «باختر امروز» فردای آن روز دیگر فرصت انتشار پیدا نکرد. در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و هم‌زمان با سقوط دولت مصدق، دفتر و چاپخانه روزنامه مورد حمله و غارت قرار گرفت و انتشار آن متوقف شد. شماره ۱۱۷۴، مورخ ۲۷ مرداد ۱۳۳۲، آخرین شماره‌ای بود که پیش از کودتا منتشر شد.از این منظر، مجموعه ۱۱۷۴ شماره‌ای «باختر امروز» چیزی فراتر از آرشیو یک روزنامه قدیمی است. ورق‌زدن شماره‌های آن، در واقع دنبال‌کردن بخشی از تاریخ نهضت ملی نفت از دل حوادث همان روزهاست: از شکل‌گیری جبهه ملی و مبارزه برای ملی‌شدن نفت تا نخست‌وزیری مصدق، کشمکش با بریتانیا، اختلاف با دربار، بحران‌های سیاسی سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ و سرانجام کودتای ۲۸ مرداد.«باختر امروز» را باید به‌عنوان سندی دست‌اول از نگاه یکی از مهم‌ترین جریان‌ها و چهره‌های درگیر در نهضت ملی خواند؛ سندی که برای رسیدن به تصویری کامل‌تر از آن دوره، باید در کنار روزنامه‌های رقیب، اسناد دولتی، خاطرات و دیگر منابع تاریخی قرار گیرد.📌 مشخصات کوتاه:صاحب‌امتیاز و مدیر: دکتر سیدحسین فاطمیسردبیر: نصرالله شیفتهمحل انتشار: تهرانآغاز انتشار منظم: ۸ مرداد ۱۳۲۸آخرین شماره پیش از کودتا: شماره ۱۱۷۴، ۲۷ مرداد ۱۳۳۲گرایش: ملی‌گرا، حامی جبهه ملی و دولت محمد مصدقسرنوشت: حمله و غارت دفتر و چاپخانه در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و توقف انتشار.کانال مطبوعات قدیمی به مناسبت سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ آرشیو مرداد این سال «باختر امروز» را تقدیم علاقمندان تاریخ معاصر می کند.www.arshiveiran.ir@oldnewspaper