🔺چرا بزرگترین مسجد جهان در اربیل تاسیس میشود؟(۱)نخست‌وزیر اقلیم کردستان با رونمایی از ابرپروژه‌ی مس…

🔺چرا بزرگترین مسجد جهان در اربیل تاسیس میشود؟(۱)نخست‌وزیر اقلیم کردستان با رونمایی از ابرپروژه‌ی مسجد جامع بارزانی پا جای پای ترکیه و امارات و عربستان در مسابقه‌ی مسجدسازی گذاشت.مسجد بزرگ بارزانی در قلب اربیل در زمینی به مساحت ۲۰۰ هکتار و زیربنایی معادل دو میلیون متر مربع احداث می‌شود.بارزانی در مراسم کلنگ‌زنی آن گفت: این مسجد نمایشگر شکوه معماری اصیل کردی و مبشر پیوند تنگاتنگ دین و هویت ملی خواهد بود. قرار است شبستان اصلی با الهام از خیمه‌ی عشایر کرد به یک منحنی هندسی تبدیل شود.همانگونه که اشاره شد در حال حاضر، عربستان و ترکیه و امارات سه کشور فعال در ساخت مساجد مجلل و عظیم در جهان به شمار می‌روند.دیپلماسی مسجدسازی این کشورها بخشی از سیاست برندینگ آنها و تلاش برای نفوذ فرهنگی و افزایش قدرت نرم است. اما همزمان هر یک اهدافی جداگانه را هم دنبال می‌کنند.امارات متحده‌ی عربی اصولا با هر نوع رهیافت سیاسی از اسلام مخالف است و مسجد عظیم شیخ زائد آن بیش از آنکه مرکزی دینی باشد، یک جاذبه‌ی گردشگری و ویترینی از ثروت و رفاه پر زرق و برق آن است. در عین حال در کنار برخی نمادهای مذهبی دیگر مبلغ اصطلاحا اعتدال و میانه‌روی اسلام مدل اماراتی است.حساب ترکیه و عربستان اما تا حد زیادی فرق می‌کند. هر یک از این دو کشور به نحوی مدافع نحله‌ای از اسلام سیاسی و مداخله‌جو در سازماندهی اجتماعی است و سیاست مسجدسازی بخشی از راهبرد نفوذ نرم آنها به شمار می‌رود.اکنون پرسش این است که اربیل ذیل کدام سرنمون قرار می‌گیرد؟علاقه‌ی اربیل و خاندان سیاسی حاکم بر آن به الگوی حکمرانی امارات و جهت‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی کلان آن قابل کتمان نیست. اما تفاوت‌های مهمی نیز میان آنها وجود دارد.اسلام در اقلیم کردستان ریشه‌های اجتماعی و تاریخی و سیاسی عمیق‌تری از امارات دارد. بر خلاف عنوان تازه و نسبتا مجعول اسلام اماراتی، اسلام کردی اصطلاحی آشنا در مطالعات شرق‌شناسی و پژوهش‌های تاریخی است که توسط مستشرقان در سده‌های گذشته انجام شده است.کردستان بر خلاف امارات یک واحد سیاسی نیمه‌مستقل است و بلندپروازی‌های منطقه‌ای خیلی کمتری دارد. آنچه اربیل را به صرافت احداث بزرگترین مسجد جهان در کردستان رسانده، پیش از ملاحظات خارجی، نیاز به کسب مشروعیت در داخل است.اقلیم کردستان با بزرگترین شکاف و انقسام داخلی میان احزاب اصلی روبروست. حدود دو سال پس از برگزاری انتخابات پارلمانی نه تنها دولت تازه تاسیس نشده، بلکه اساسا پارلمان هم نشستی برگزار نکرده است.در طول سال‌های گذشته به موازات کاهش اقبال مردم به دو حزب اصلی و فرسایش پایگاه رای آنها به عنوان مبلغان ناسیونالیسم سکولار کرد، گرایش به مذهب به نحو محسوسی افزایش یافته است.بازتاب نگرانی از این دگردیسی به صورت افزایش توسل رهبران احزاب حاکم به نمادها و استعاره‌های دینی قابل رصد است.حتی احزاب تک‌منظوره‌ مانند جنبش نسل نو و جریان هەڵوێست که بر خلاف دو اردوگاه سیاسی عمده‌ی یکیتی و پارتی، مانند جنبش‌های نسل جدید حول مسائل و اعتراضات مشخص شکل گرفته‌اند از وسوسه‌ی تمسک به جاذبه‌های مذهبی و استفاده از احساسات و عواطف دینی در امان نیستند.حزب دمکرات کردستان به عنوان بزرگترین حزب اقلیم کردستان از تغییر ذائقه‌ی مردم و فرسودگی پایگاه رای سنتی احزاب موجود آگاه است. هم اکنون شباهت‌های  پارتی و یکیتی که از دل انشقاق سیاسی سال ۱۹۶۴ در جنبش ملی کرد زاده شدند،  خیلی بیشتر از تفاوت‌هایشان است.در کردستان شهری‌شده‌ی امروز به هیچ‌وجه مانند دهه‌های ۷۰ و هشتاد نمی‌توان پارتی را نماینده‌ی کردستان روستایی و بیشتر محافظه‌کار و سنتی و رقیبش را برخاسته از بخش‌های شهری و متجددتر جامعه دانست.بر عکس هر دو به نحوی به احزاب منطقه‌ای تبدیل شده که رای‌دهندگان بیشتر بر اساس قسمی عادتوار‌ه‌ی نسلی به آنها رای می‌دهند.عادتی که با رسیدن نسل‌های جوانتر و جهان‌وطن‌تر رو به زوال است و زنگ خطر را نزد اطاق‌های فکر احزاب بلند کرده است.از این رو جستجوی یک پایگاه رای گسترده‌تر و قابل اطمینان از رهگذر نوعی دینی‌‌سازی گلخانه‌ای نمی‌تواند مطمح نظر قرار نگیرد.احزاب اسلامی اقلیم هم یک عامل مشوق هستند. درست است که این احزاب که بر اساس رهیافت‌های سیاسی و انقلابی از اسلام و هویت اسلامی تاسیس شدند، مانند دیگر احزاب با افول و کاهش هوادار روبرو هستند. اما در سال‌های اخیر گام‌هایی بلند و شتابان به سوی ملی‌گرایی کرد و آرمان کردستان مستقل برداشته‌اند. نسل‌های جوانتر و برخی چهره‌های تاثیرگذار آنان با تاملات جدید درباره‌ی پذیرش سکولاریسم و تفاسیر لیبرالی از اسلام، به سمت صورت‌بندی گفتمان سیاسی جدیدی می‌روند که بالقوه ظرفیت اقناع و پذیرش در میان توده و جریان اصلی سیاست دارد.در کنار این موارد، نباید برخی ملاحظات خاص سیاسی و ژئوپولتیک را هم نادیده گرفت.#صلاح_الدین_خدیو @sharname1