دنیا در تفکر اهل تصوف✍اسعدرحیمیدر اندیشهٔ اهل تصوف ، «دنیا» یکی از مهمترین موضوعات تربیت اخلاقی و…
انتشار: 2026/07/06 18:17 UTC
دنیا در تفکر اهل تصوف✍اسعدرحیمیدر اندیشهٔ اهل تصوف ، «دنیا» یکی از مهمترین موضوعات تربیت اخلاقی و سلوک است.تقریباً همهٔ مشایخ بزرگ تصوف دربارهٔ حقیقت دنیا، زهد و نسبت انسان با نعمتهای دنیوی سخن گفتهاند.در ادامه، دیدگاه آنان را با نقلقولهایی میآوریم.۱. امام ابوالقاسم قشیری (۴۶۵ هـ)کتاب: الرسالة القشیریةقشیری میفرماید:الدنيا كل ما يشغلك عن الله.«دنیا هر چیزی است که تو را از خدا مشغول سازد.»بنابراین، ممکن است کسی ثروت فراوان داشته باشد ولی زاهد باشد، زیرا دلش وابسته به آن نیست؛ و ممکن است شخصی فقیر باشد ولی دنیادوست، چون قلبش به دنیا بسته است.۲. امام ابوحامد غزالی (۵۰۵ هـ)کتاب: إحياء علوم الدين، کتاب «ذم الدنيا»غزالی می فرماید:الدنيا مزرعة الآخرة.«دنیا کشتزار آخرت است.»او توضیح میدهد که دنیا سه بخش دارد:آنچه انسان را به خدا نزدیک میکند؛ این مذموم نیست.آنچه صرفاً نیاز زندگی است؛ این مباح است.آنچه موجب غفلت از خدا میشود؛ این همان دنیای مذموم است.غزالی همچنین میفرماید:دنیا مانند سایه است؛ هرچه بیشتر دنبال آن بدوی، از تو دورتر میشود.۳. امام حارث محاسبی (۲۴۳ هـ)کتاب: الرعاية لحقوق اللهمحاسبی میفرماید:زهد آن نیست که چیزی نداشته باشی؛ بلکه آن است که اگر همه چیز را از تو گرفتند، قلبت تغییر نکند.به اعتقاد او، اصل زهد در دل است نه در ظاهر.۴. امام ابونصر سراج طوسی (۳۷۸ هـ)کتاب: اللمع في التصوفاو میفرماید:صوفیان دنیا را ترک نمیکنند، بلکه محبت دنیا را ترک میکنند.وی تصریح میکند که بسیاری از صحابه تجارت میکردند، اما زاهد بودند؛ زیرا دلشان وابسته به مال نبود.۵. امام عبدالقادر گیلانی (۵۶۱ هـ)کتاب: الفتح الربانياو می فرماید:اجعل الدنيا في يدك ولا تجعلها في قلبك.«دنیا را در دستت قرار بده، نه درقلبت.»همچنین می فرماید:اگر دنیا تو را به خدا نزدیک کند، نعمت است؛ و اگر از خدا دور کند، نقمت است.۶. امام جنید بغدادی (۲۹۷ هـ)از او نقل شده است:زهد آن است که دل از هرچه غیر خداست خالی شود.و نیز:دنیا را برای خدا بگیر، نه برای نفس.۷. امام ابویزید بسطامی (۲۶۱ هـ)از سخنان مشهور او:زاهد کسی نیست که دنیا را ترک کند؛ زاهد کسی است که دنیا او را ترک نکند، یعنی دنیا بر او سلطه نداشته باشد.۸. امام سهل بن عبدالله تستری (۲۸۳ هـ)او میفرماید:هرکس دنیا را دوست بدارد، شیرینی عبادت را از دست میدهد.احادیثی که صوفیه به آنها استناد میکنند۱. صحیح بخاریكن في الدنيا كأنك غريب أو عابر سبيل.«در دنیا مانند غریب یا رهگذر باش.»۲. صحیح مسلمالدنيا سجن المؤمن وجنة الكافر.«دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است.»۳. سنن ابن ماجهازهد في الدنيا يحبك الله، وازهد فيما عند الناس يحبك الناس.«در دنیا زاهد باش تا خدا تو را دوست بدارد، و نسبت به آنچه در دست مردم است بیرغبت باش تا مردم تو را دوست بدارند.»مشهور است کهحضرتشیخ عثمان سراج الدین ثانی(١۴١٧-١٣١۴هـ) :وقتی از محمود آباد و دورود تشریف میبرند ، خدمتشان عرض میکنند که چگونه توانستید از باغ محمود آباد دل بکنید؟در جواب میفرماید : ریشەی آن درختان در گِل است ، نه در دل!نگاه کلیصوفیه میان «دنیا» و «محبت دنیا» تفاوت قائل هستند:دنیا به عنوان آفریدهٔ خدا، فینفسه بد نیست.کار، تجارت، ازدواج و کسب روزی حلال عبادت محسوب میشود اگر با نیت درست باشد.آنچه مذموم است، وابستگی قلب، حرص، تکبر، ریا، رقابت ناسالم و غفلت از یاد خداست.زهد به معنای ترک مسئولیتهای زندگی نیست، بلکه به معنای آزاد بودن قلب از اسارت دنیا است.این برداشت بر آیات قرآن نیز تکیه دارد، مانند:﴿وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا﴾ (قصص: ۷۷)که نشان میدهد بهرهگیری از دنیا، در کنار طلب آخرت، مطلوب است؛ به شرط آنکه دنیا هدف نهایی انسان نشود.✍ملااسعد رحیمی (توداری)
پستهای تلگرام — سوالات شرعی فقه شافعی
#نکات_تفسیر ❌ گناهش گردن من!📖«و لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرَی»(بخشی از آیه ۱۶۴ انعام)📚هیچ گناه کاری گناه دیگری را متحمل نمیشود. 🔰بعضی از مردم برای این که دیگران به سخن آن ها گوش کنند و خطایی را انجام دهند، به ایشان می گویند: تو انجام بده، گناهش گردن من! در حالی که هر شخصی مسئولِ گناهانِ خودش هست.⚡️به تعبیر قرآن کریم اینان دروغگو هستند: «اِنَّهُم لَکَاذِبُون».➖هر شخصی مسئول اعمال خودش هست. هیچ گناه کاری گناه دیگری را متحمل نمیشود.◀️جمله ی گناهش گردن من، یک ترفند قدیمی برای گمراه کردن و خار کردن قشر درست کار و مؤمن است. 📖«وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنَا وَلْنَحْمِلْ خَطَايَاكُمْ وَمَا هُمْ بِحَامِلِينَ مِنْ خَطَايَاهُمْ مِنْ شَيْءٍ ۖ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُون»(عنکبوت/۱۲).📚و کافران به مؤمنان گفتند: شما از راه ما پیروی کنید، (و اگر گناهی دارد) ما گناهانتان را بر عهده خواهیم گرفت! آنان هرگز چیزی از گناهان این ها را بر دوش نخواهند گرفت؛ آنان به یقین دروغگو هستند!▫️اگر شخصی را با این ترفند گمراه کردند، در گناهش سهیم بوده و گناه جاریه ای را برای خود ثبت کرده اند. 📖«وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَعَ أَثْقَالِهِمْ ۖ وَلَيُسْأَلُنَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَمَّا كَانُوا يَفْتَرُون»(عنکبوت/۱۳).📚آنها بار سنگین (گناهان) خویش را بر دوش میکشند، و (همچنین) بارهای سنگین دیگری را اضافه بر بارهای سنگین خود، و روز قیامت به یقین از تهمت هایی که میبستند، سؤال خواهند شد.
📖 «خواندن قرآن با نگاه به مصحف، در حال رو به قبله بودن، و به صورت آشکار (بلند) بهترین حالت است؛مگر آنکه ترس از ریا باشد، یا باعث آزار و برهمزدن تمرکز قاری دیگر، یا خوابیده ای ، یا نمازگزاری گردد.
ادامه در پستهای بعدی در کانال مهم صدای اهل سنت مطالعه فرمایید
@sedaye_ahle_sonnat🌿 آیةالکرسی؛ سفری به سوی شناخت پروردگار✍️#سیدمسعودحسینی« بسم الله الرحمن الرحیم » بخش اول: چرا #آیةالکرسی ، بزرگترین آیه قرآن است؟📖 اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ...پیش از آنکه وارد شرح کلمات آیةالکرسی شویم، باید به پرسشی پاسخ دهیم که کمتر کسی در آن تأمل کرده است:❓ چرا پیامبر ﷺ این آیه را «بزرگترین آیه قرآن» نامید؟مگر همه قرآن کلام خدا نیست؟مگر همه آیات قرآن نور و هدایت نیستند؟پس چگونه یک آیه از میان هزاران آیه قرآن، به عنوان «اعظم آیه» معرفی شده است؟پاسخ این پرسش، در فهم حقیقت قرآن نهفته است.علما گفتهاند:شرافت سخن، به شرافت موضوع آن است.اگر پادشاهی از جنگ سخن بگوید، سخنش ارزش دارد.اگر از خزانههایش سخن بگوید، ارزش بیشتری دارد.اما اگر از خودش سخن بگوید، سخن او از همه مهمتر خواهد بود.قرآن کریم درباره بسیاری از موضوعات سخن گفته است:از آفرینش آسمانها و زمین.از بهشت و نعمتهای آن.از جهنم و عذابهای آن.از پیامبران.از امتهای گذشته.از احکام و معاملات.از حلال و حرام.اما آیةالکرسی تقریباً از آغاز تا پایان، تنها درباره یک حقیقت سخن میگوید:✨ خداوند.نه درباره مخلوق.نه درباره بهشت.نه درباره جهنم.نه درباره انسان.بلکه درباره کسی که بهشت را آفریده، جهنم را آفریده، انسان را آفریده، آسمانها را آفریده و همه عالم به فرمان او برپاست.از همین رو، امام ابن قیم رحمه الله میگوید:«هرچه معرفت بنده به پروردگارش بیشتر باشد، ایمان او کاملتر خواهد بود.»و حقیقتاً آیةالکرسی بزرگترین مدرسه معرفت خداوند در سراسر قرآن است.🌱 بسیاری از مردم هنگام ترس آیةالکرسی میخوانند.هنگام خواب آیةالکرسی میخوانند.برای حفظ فرزندانشان آیةالکرسی میخوانند.برای دور شدن شیطان آیةالکرسی میخوانند.و این کارها درست است.اما حقیقتی عمیقتر وجود دارد که بسیاری از آن غافلاند:آیةالکرسی پیش از آنکه آیه «حفاظت» باشد، آیه «معرفت» است.زیرا شیطان از کسی میترسد که خدا را بشناسد.دنیا کسی را شکست نمیدهد که عظمت خدا را شناخته باشد.مصیبت کسی را نمیشکند که قیومیت خدا را درک کرده باشد.و مرگ کسی را نمیترساند که به حیات ابدی پروردگار ایمان آورده باشد.📚 هنگامی که پیامبر ﷺ از اُبَیّ بن کعب رضی الله عنه پرسید:«کدام آیه کتاب خدا از همه بزرگتر است؟»او پاسخ داد:«اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ.»پیامبر ﷺ دست بر سینه او زد و فرمود:«لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ.»«این دانش بر تو گوارا باد ای ابوالمنذر.»در این حدیث نکتهای لطیف نهفته است.پیامبر ﷺ نفرمود:«آفرین که آیه را حفظی.»بلکه فرمود:«این علم بر تو گوارا باد.»زیرا ارزش آیةالکرسی تنها در خواندن آن نیست؛ارزش حقیقی آن در شناختی است که نسبت به خداوند در قلب انسان پدید میآورد.🌌 اگر تمام قرآن را به یک درخت تشبیه کنیم، آیةالکرسی قلب تپنده آن درخت است.اگر تمام قرآن را به یک قصر عظیم تشبیه کنیم، آیةالکرسی تالار مرکزی آن قصر است.و اگر تمام قرآن را کتابی برای معرفی خداوند بدانیم، آیةالکرسی چکیده و عصاره این معرفی است.به همین دلیل است که در این آیه، بزرگترین اصول عقیده اسلامی در کنار هم جمع شدهاند:🔹 توحید🔹 حیات الهی🔹 قیومیت🔹 مالکیت مطلق🔹 علم مطلق🔹 قدرت مطلق🔹 عظمت مطلق🔹 کبریای مطلقهیچ آیهای در قرآن را نمیتوان یافت که این همه حقیقت عظیم را در چنین حجم کوتاهی گرد آورده باشد.🌿 اما هنوز به دروازه آیه هم نرسیدهایم.زیرا همه این شکوه و جلال، پیش از آن است که نخستین کلمه آیه را بشناسیم:«اللَّهُ»کلمهای که اگر همه دریاها مرکب شوند و همه درختان قلم، باز هم حقیقت آن به پایان نخواهد رسید...📌 ادامه در پست بعدی...👇
@sedaye_ahle_sonnat♥️ تقدیم به مخاطبان و همراهان گرامیصدای اهل سنت : آنچه در پست های بعدی می خوانید تفسیری زیبا و عرفانی از بزرگترین آیه قرآن ؛ #آیةالکرسی است ؛ که رونوشت آن برای اولین بار در صدای اهل سنت منتشر میشود. ضمن مطالعه ، با رعایت #امانت ، در #نشر آن هم فعال باشید. ما را هم از #دعای_خیرتان محروم نفرمایید. 👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇