«حکم خواندن قرآن و فاتحه برای مرده» خواندن قرآن و فاتحه برای مرده به قدر امکان و زیارت قبرستان به د…
انتشار: 2026/07/26 06:06 UTC
«حکم خواندن قرآن و فاتحه برای مرده» خواندن قرآن و فاتحه برای مرده به قدر امکان و زیارت قبرستان به دلیل نص حدیث و با جماع اصحاب و هر چهار مجتهد اهل سنت و سلف صالحین و علمای متقدمین سنت است و ثواب آن به مرده می رسد اگر به قصد مرده قرآن و فاتحه خوانده شود و یا بعد از قرائت ، ثواب آن را به مرده هدیه نماید به دلیل حدیث هر که بر قبر پدر و مادر و یا هر کدام از ایشان برود سوره ی یس بخواند به عدد آیات یا حروفاتی که خوانده است از گناه مرده عفو می شود و به دلیل نص قطعی قول جدید شافعی و یاران وی خواندن قرآن بر قبر مرده مسلمان سنت است. هر که چند آیه یا سوره ای بخواند بعد ثواب آن را به مرده هدیه نماید ثواب آن به مرده می رسد و مرده از آن مانند زنده بهره مند می شود چنان که جلد هفتم تحفه شیخ ابن حجر صفحه 74 می فرماید. کرایه گرفتن قاریان برای خواندن قرآن در مدتی معلوم و یا چند جزء و سوره بر مرده صحیح است و ثواب قرآن به مرده ی مسلمان دارای ایمان می رسد لکن به قول شافعی ثواب قرآن به مرده ی کافر نمی رسد چنان که جلد ششم شیروانی و تحفه صفحه ی 157 و 158 و جلد اول انوار صفحه 399 و جلد دوم مغنی محتاج صفحه 341 می گویند. بنابراین کرایه گرفتن قاریان برای خواندن قرآن بر مرده و بر قبر مرده به مدت معلوم و یا چند جزء و ختم معلوم صحیح است. که بر اثر برکت قرآن رحمت خداوند نازل می شود و مرده مانند زنده از آن ثواب بهره مند می شود. اگر قاری ثواب قرآن را به مرده هدیه کند بگوید خداوندا ثواب قرآنی که من خواندم به این مرده هدیه باشد ثواب آن با برکت زیاد تر به مرده واصل می شود پس قول امام شافعی که فرموده است ثواب قرائت قرآن به مرده نمی رسد مراد ایشان مرده ی کافر بوده چون که نماز خواندن و ایستادن بر قبر کفار برای دعای خیر و تلقین و طلب آمرزش ، گناه است به دلیل آیه ی 84 سوره توبه که می فرماید: « یا محمد بر هیچ فردی از کفار که به کافری مرده است نماز نخوانید و بر قبر او برای دعای خیر و طلب آمرزش و تلقین توقف نکنید چون که به خدا و پیغمبر کافر بوده و به فاسقی مرده اند ». طلب آمرزش برای مشرکان و کافران برای پیغمبر و مومنان درست نیست بلکه حرام است اگر چه از خویشان نزدیک باشد به دلیل آیه ی 113 سوره توبه که می فرماید: « برای پیغمبر و مومنان طلب آمرزش برای مشرکان و کافران اگر چه از خویشان نزدیک باشد جائز نیست ». شیخ نووی در شرح کتاب مسلم و اذکار تالیف خود مانند هر سه مجتهد امام اعظم ابوحنیفه و امام مالک و امام احمد بن حنبل و یاران امام شافعی فرموده اند ثواب قرائت قرآن به مرده مسلمان می رسد چنانکه جلد 3 مغنی محتاج صفحه 70 سطر اول می گوید. هر چیزی که مسلمانان آن را خوب بدانند نزد خداوند خوب است. امام احمد بن حنبل می فرماید: هر وقت داخل قبرستان شدید فاتحه و سوره اخلاص را بخوانید و ثواب آن را به مرده ها هدیه نمایید به تحقیق ثواب آن به مرده می رسد. هر وقت مسلمانی از قبرستانی گذر کند فاتحه برای مرده های قبرستان بخواند و ثواب فاتحه را به مرده ها هدیه کند ثواب آن به هر یک از مرده ها می رسد چون رحم خداوند وسعت دارد و اگر برای یک نفر معلوم فاتحه بخواند بهتر آن است بگوید ثواب این فاتحه را به روح فلانی پسر فلانی هدیه نمودم. از شیخ ابن حجرسوال شد کسی بر قبرستان عبور بکند و فاتحه بخواند و ثواب آن را به اهل قبرستان هدیه نماید آیا ثواب آن در بین تمامی مرده ها تقسیم می شود و یا هر یک به ثواب آن نائل می شوند؟ ابن حجر جواب داد جماعتی از علما و یاران امام شافعی فتوا داده اند ثواب فاتحه به یک یک مرده ها می رسد شیخ ابن حجر فرمود چون رحمت خداوند وسعت دارد و شایسته رحمت است ثواب فاتحه به هر یک از مرده ها می رسد و اگر کسی فاتحه برای یک نفر معلوم بخواند بهتر آن است بگوید ثواب این فاتحه را بر روح فلانی پسر فلانی هدیه نمودم. آنان که از روی جهل و یا تفرقه اندازی در بین مردم مسلمان شافعی مذهب و یا از روی عناد و بی مبالاتی به دین می گویند ثواب خواندن فاتحه به مرده مسلمان نمی رسد و می گویند بدعت است و همه وقت تکرار رفتن بر قبر مرده سنت نیست بدعت است ادعای آنها خلاف دستور حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم و شریعت اسلام است. چون فائده ی جمع شدن مردم بر مرده در قبر و مسجد و غیر اینها به دلیل نص حدیث ، خواندن قرآن و فاتحه و دعای خیر است. باید دانست بدعت قبیحه آن است که عده ای مردم بر مرده بدون خواندن قرآن و فاتحه و دعای خیر جمع می شوند و به نام موعظه ، مردم را از خواندن قرآن و فاتحه منع می کنند که خلاف دستور حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم و شریعت اسلام است چنانکه جلد سه تحفه صفحه 199 و 200 می فرماید.