✅آلبویه و عزاداری عاشورا: زمانی که سوگ کربلا وارد عرصه عمومی شد✍حسین قتیب در تاریخ تشیع، کمتر روید…
انتشار: 2026/06/26 10:51 UTC
✅آلبویه و عزاداری عاشورا: زمانی که سوگ کربلا وارد عرصه عمومی شد✍حسین قتیب در تاریخ تشیع، کمتر رویدادی به اندازه عزاداری عاشورا در دوره آلبویه بر شکلگیری هویت شیعی تأثیر گذاشته است. با این حال، برخلاف تصور رایج، اهمیت آلبویه در این نیست که عزاداری برای امام حسین را بنیان گذاشتند. شیعیان از همان سدههای نخست اسلامی یاد کربلا را زنده نگاه داشته بودند، به زیارت قبر حسین بن علی میرفتند، مرثیه میخواندند و مصائب عاشورا را روایت میکردند. اهمیت آلبویه در آن است که برای نخستین بار این حافظه مذهبی را از حوزه خصوصی و محافل محدود شیعی به فضای عمومی شهر منتقل کردند.این تحول در شرایطی رخ داد که تنها بیستوسه سال از آغاز غیبت کبری گذشته بود. امام حسن عسکری در سال ۲۶۰ هجری قمری شهید شد و غیبت کبری در سال ۳۲۹ هجری آغاز شد. در این فاصله، جامعه شیعه با مسئلهای اساسی روبهرو بود: چگونه میتوان هویت جمعی را در غیاب امام حاضر حفظ کرد؟ در چنین فضایی، مناسک و آیینها اهمیت فزایندهای یافتند و به تدریج نقش سیاسی و اجتماعی پیدا کردند.ورود احمد بن بویه، معروف به معزالدوله، به بغداد در سال ۳۳۴ هجری نقطه عطفی در این روند بود. برای نخستین بار پس از قرنها، قدرت واقعی در پایتخت خلافت عباسی در دست یک خاندان شیعی ایرانی قرار گرفت. برای فهم اهمیت آلبویه در تاریخ تشیع و عزاداری عاشورا، باید پیش از بغداد و پیش از فرمان معزالدوله به ریشههای سیاسی و نظامی آنان نگاه کرد. آلبویه فقط یک خاندان شیعی نبودند که ناگهان در بغداد ظاهر شدند. آنان محصول یک جنبش نظامی و اجتماعی در نواحی دیلم و گیلان بودند؛ منطقهای کوهستانی، جنگجوپرور، تا حدی مستقل از خلافت، و دیرتر از بسیاری از مناطق ایران اسلامیشده.دیلمیان از قرون نخست اسلامی در حاشیه خلافت میزیستند و به دلیل جغرافیای سختگذر خود، کمتر از دیگر مناطق زیر کنترل مستقیم خلافت عربی قرار گرفتند. همین استقلال نسبی باعث شد که دیلم به پناهگاه نیروهای علوی، مخالفان عباسی، و جریانهای شیعی تبدیل شود. بسیاری از علویان که از فشار خلافت عباسی میگریختند، در طبرستان، دیلم و گیلان پایگاه یافتند. به همین دلیل، تشیع در این مناطق نه فقط یک عقیده مذهبی، بلکه نوعی هویت سیاسی ضد خلافت نیز بود.آلبویه از همین بستر برخاستند. سه برادر، علی، حسن و احمد، فرزندان بویه، ابتدا در خدمت فرماندهان محلی و سپاهیان دیلمی بودند. آنان نه از اشراف قدیمی عباسی بودند، نه از خاندانهای عرب و نه در آغاز قدرت بزرگی داشتند. اما در جهان سیاسی قرن چهارم هجری، خلافت عباسی رو به ضعف گذاشته بود و قدرت واقعی به دست امیران نظامی، فرماندهان محلی و خاندانهای منطقهای افتاده بود. همین فروپاشی اقتدار مرکزی، فرصت ظهور آنان را فراهم کرد.نخستین موفقیت بزرگ این خاندان در فارس رخ داد. علی بن بویه، که بعدها لقب عمادالدوله گرفت، شیراز را تصرف کرد و پایه قدرت آلبویه را در جنوب ایران گذاشت. حسن بن بویه، معروف به رکنالدوله، به ری و جبال دست یافت. احمد بن بویه، که بعدها معزالدوله نام گرفت، مأمور حرکت به سوی عراق و بغداد شد. به این ترتیب، آلبویه قدرت خود را نه از یک مرکز واحد، بلکه از سه محور بزرگ ساختند: فارس، ری و عراق.در این زمان، خلافت عباسی دیگر خلافت مقتدر عصر مأمون یا هارون نبود. خلیفه در بغداد از نظر مذهبی و نمادین هنوز اهمیت داشت، اما از نظر نظامی و مالی بسیار ضعیف شده بود. سپاهیان ترک، امیران محلی، خاندانهای ایرانی، و فرماندهان مختلف بر او فشار میآوردند.خلافت گرفتار بحران خزانه، رقابت نظامیان، شورشهای محلی و از دست رفتن ایالات بود. در چنین شرایطی، بغداد بیش از آنکه مرکز قدرت باشد، جایزهای سیاسی بود که هر نیروی نظامی قدرتمند میتوانست آن را تصرف کند.احمد بن بویه در سال ۳۳۴ هجری قمری وارد بغداد شد. این ورود رانباید فقط یک فتح نظامی دانست؛ این لحظه نوعی تغییر ساختار قدرت در جهان اسلام بود. خلیفه عباسی، المستکفی بالله، ناچار شد احمد را بعنوان امیرالامرا بپذیرد و به او لقب معزالدوله بدهد. از این پس، خلیفه در بغداد باقی ماند، خطبه به نام او خوانده میشد، سکه همچنان نشانه خلافت داشت، اماقدرت اجرایی، مالی و نظامی در دست آلبویه قرارگرفت.رابطه آلبویه با خلافت پیچیده بود. آنان با خلافت جنگیدند، آن را شکست دادند و اقتدار واقعیاش را گرفتند، اما آن را نابود نکردند. دلیل این تصمیم کاملاً سیاسی بود.خلافت عباسی هنوز منبع مشروعیت برای بسیاری از مسلمانان، بویژه اهل سنت، محسوب میشد. اگر آلبویه خلافت را برمیانداختند، با واکنش شدیدجهان سنی، شورشهای گسترده و بحران مشروعیت روبهرو میشدند. بنابراین راه هوشمندانهتری انتخاب کردند: خلیفه راحفظ کردند، اما او رابه مقام نمادین فروکاستند.@Sahamnewsorg
پستهای تلگرام — سهام نیوز
✅همتی رئیس بانک مرکزی: کشورهای همسایه حاضر نیستند با ما عکس و فیلم بگیرند@Sahamnewsorg
✅همتی رییس بانک مرکزی: پیش از جنگ ۱۲ میلیارد دلار صادرات به عراق داشتیمحدود ۴ میلیارد دلار مربوط به بخش دولتی و ۸ میلیارد دلار مربوط به بخش خصوصی بود.بانک مرکزی ۷۵ همت از اموال بانک ایرانزمین را برای وصول مطالبات توقیف کرد@Sahamnewsorg
✅همتی: هماکنون صادرت نفت ایران قطع شده و نفتی صادر نمیکنیم @Sahamnewsorg✅آکسیوس: آمریکا کریدور امن کشتیرانی در هرمز ایجاد کرده است🔸آکسیوس گزارش داد نیروهای آمریکایی بهطور بیسروصدا یک کریدور حفاظتشده در بخش جنوبی تنگه هرمز ایجاد کردهاند که امکان عبور شبانه ۱۵ تا ۲۰ نفتکش را فراهم میکند.🔸به گفته مقامهای آمریکایی، از این مسیر اکنون روزانه نزدیک به ۱۰ میلیون بشکه نفت عبور میکند؛ رقمی معادل حدود نیمی از سطح پیش از جنگ.🔸براساس این گزارش، جنگندههای آمریکایی از کشتیها در برابر پهپادها و موشکهای کروز ایران محافظت میکنند و حملات اخیر آمریکا نیز بخشی از توان نظارتی ایران بر این مسیر را کاهش داده است.@Sahamnewsorg
✅همتی: هماکنون صادرت نفت ایران قطع شده و نفتی صادر نمیکنیم@Sahamnewsorg
✅ عبدالرضا داوری:چرا نهادهای نظارتی به پرونده روحالله رضوی و حسین شمخانی ورود نمیکنند؟🔸️در شرایط کاهش تحریمها، چطور هنوز نهادهای نظارتی به پرونده بدهیهای میلیارد دلاری روح الله رضوی و حسین شمخانی ورود نمیکنند؟🔸️آیا روحالله رضوی به جز داماد متقیفر، سخنگوی جبهه پایداری بودن و حسین شمخانی به جز پسر شهید علی شمخانی بودن؛ حامیان خاص دیگری دارند که باوجود اینهمه روشنگری، هیچ پاسخگویی از آنان نمیبینیم؟!@Sahamnewsorg
✅ترامپ: گزینههای بیشتری برای تحریم ایران داریم🔸 دونالد ترامپ درباره احتمال اعمال تحریمهای جدید علیه ایران گفت: «موارد دیگری وجود دارد که میتوانیم علیه ایران تحریم کنیم.»🔸 او افزود: «ما تحریمهای بسیار سختگیرانهای داریم و خواهیم دید چه اتفاقی میافتد.»@Sahamnewsorg