💢 نظری بر پروسه تکامل خبرـ خبرنگاری ومطبوعاتیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ ب…
انتشار: 2026/08/11 10:14 UTCدریافت: 2026/08/14 22:28 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 22:28 UTC
💢 نظری بر پروسه تکامل خبرـ خبرنگاری ومطبوعاتیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَازگذشته تاامروزانسان ها همواره بعنوان موجود اجتماعی ناگزیر به ارتباط کلامی وغیرکلامی بوده اند ودرهرسطح حیات اجتماعی خود مطابق ابزار و امکانات خود وشرایط خود باروش وشیوه های مختلف به گسترش ارتباطات خود پرداخته است.بخشی از این وسایل ارتباطی هم درجهت عدم افشای مکان واسرار یک قوم وقبیله یا اسرار یک امپراطوری وازسوی دیگر ابداع روش های خبر رسانی ونگارش ها برروی پوست ـحکاکی وایجاد کتیبه و...درمتن حفظ آثار وثبت وقایع مختلف برای آیندگان برجسته است:۱- دوران باستان وزندگی غارنشینی ...اشکال مهم خبر وخبرنگاری بصورت علایم واشکال اصوات چون پرنده گان ـ مناره ـ سوزاندن ودود کردن ـ دهل وطبل وجارچی ها ومسافران ...۲- پدیدارشدن سطح تکامل بشری درمرحله نقوش و حکاکی بر سنگ وها وپوست وبصورت کنده کاری مهر که بتدریج درامپراطوری های بزرگ چون سزار روم یا ژولیوس که اولین خبرنامه محلس سنا روم اکتاتسفاتوس بصورت دست نوشته وابتدایی را داشت بعد خبرنامه اکتادیوما( قبل میلاد) اخبار سنا وعامه درمکان های خاص منتشر می کرد. یادرایران باستان وحکومت ماد ورهبردیااکو برخی افراد مسول برای خبر گیری مخفی می فرستاد بعد دوره هخامنشی ادامه همین روش وایجاد سیستم چاپارها یا درلباس مخفی ماموران برای نظارت برولایات گسیل می شدند.یا دوره ساسانی همین بکارگیری فرستادگان وماموران ادامه یافت.مبلغان زردشتی هم خبرنامه به نام روزنامک داشتند.درچین قدیم خبرنامه دولتی کایووان بوده.درسال ۱۶۰۵ میلادی درآلمان توسط کاروس اولین خبرنامه مدرن باماشین گوتنبرگ درشهراستراس بورگ چاپ شد که وقایع ملی ومردمی را به مدت هفتاد سال پوشش داد بعد درلندن ودرشهربوستون درآمریکا اولین خبرنامه نمودارشد.۳- ازقرن بیستم تااکنون انواع روش های خبرگیری مدرن دربستر رادیو وتلویزیون واینترنت وشبکه های اجتماعی مختلف و گسترش انواع خبرنامه ها وآژانس های خبری ومطبوعات مختلف شاهدیم.تاریخچه خبرنامه درایران وکردستان :درایران اولین روزنامه کاغذاخبار توسط میرزا صالح شیرازی گازرانی دردوره محمد شاه قاجار وبعد بصورت منظم روزنامه وقایع التفاقیه درزمان صدارت امیرکبیر بود.درزمان مشروطیت به دفاع از مطبوعات ازاد وانجمن ها وعدالتخانه وبه چالش کشیدن قدرت مطلقه شاه...توجه شد وسرانجام وقانون مطبوعات آزاد تصویب شد.اولین آژانس خبری درسال ۱۳۱۳ به نام پارس توسط رضاشاه پهلوی بود بعدها به خبرگزاری ایرنا تغیرنام داد.بعد دردوران کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دوره پهلوی دوم (علیه دکتر محمد مصدق) انواع خبرنامه ها نمودار شدند که تاامروز این مسیر ادامه دارد وبسیار مفصل است.اولین خبرنامه کردی درکردستان ایران به نام روز کرد در ارومیه سال ۱۹۱۲ به بعدصاحب امتیاز مردمبارز اسماعیل سمکو بود که بدست دیکتاتور رضا شاه پهلوی درپای میز مذاکره ترورشد.سپس دردوران جمهوری مهاباد ویا درمناطق کردستان عراق وترکیه وغیره که شاهد نشرهای مختلف بودیم.اولین روزنامه کردی درقاهره سال ۱۸۹۸ به نام کردستان توسط مقدادبدرخان وبرادرش منتشر شد.جهان ملل وخصوصیات جامعه مطبوعات :منشور سازمان ملل سال ۱۸۴۸ ودر ادامه این مسیر برطبق اعلامیه سازمان یونسکو (۱۹۸۷) براهمیت خبر درست وصحت وجامعیت آن وبدور ازتبعیض وجانبداری ازسلایق خاصی پرداخت که درمسیر آگاهی بخشی ـ عدالت خواهی وآرمان های انسانی باشد. نمودند.سازمان یونسکو درنوامبر ۱۹۹۱روز سوم ماه می(۱۳ اردیبهشت)را روز آزادی مطبوعات ودر درایران ۱۷ مرداد یا ۸ اوت روز خبرنگار نامگذاری شده است.دریک جمع بندی:ازگذشته تا امروز در پروسه خبر واهمیت آن همواره اول حکومت ها بصورت خاص درجهت سیطره برافکار عمومی دراین مسیر دست به ایجاد ساختار های خاص زده اند تا بیشترین بهره برده واز افول خود ممانعت نمایند. ازجمله حکومت های مدرن تمامیت خواه بنابر ضرورت های اجتماعی واهمیت افکار عمومی ومطبوعات وحوزه خبر که جبهه حقیقت گرایی برایشان سخت ودشوار بوده است برای سلطه بر افکار عمومی درصدد سلطه خاص برحوزه عمومی وجامعه مدنی بوده اند.اما جامعه خبرنگار ومطبوعات آزاد درحوزه عمومی وغیر رسمی دربزنگاه های مهم خلاف رویه های حاکمیت های تمامیت خواه درمسیرحق گویی سقراط وارجام شهادت نوشیدند تا سنگرنبرد تاریخی بین فضای آزاد بافضای مسمومشده وکنترل شده را حفظ نمایند ومسیرآگاه بخشی وانسانی ودرست خبرورسالت اصیل خبرنگاری و مطبوعات آزاد را درجهت توسعه جوامع انسانی باابزار مطبوعات آزاد با شناخت وروشنگری پیچیدگی مسایل تداوم بخشند.به امید انکه زبان برنده حق گوی قلم جامعه خبرنگار ومطبوعات آزاد ازسیطره وغارت دشمنان آزادی وزر پرستان وزراندوزان درامان باشد.

