واشنگتن؛ نخستین آزمون دولت الزیدیهم‌زمانی آغاز نخست‌وزیری «علی الزیدی» با اولین سفر خارجی او به واش…

واشنگتن؛ نخستین آزمون دولت الزیدیهم‌زمانی آغاز نخست‌وزیری «علی الزیدی» با اولین سفر خارجی او به واشنگتن را نباید یک اتفاق دیپلماتیک ساده دانست؛ این رویداد، تلاشی هماهنگ برای بازتعریف جایگاه منطقه ‌ای عراق و تنظیم دوبارهٔ مناسبات بغداد با قدرت‌های جهانی است. دولت جدید عراق در میان رگباری از بحران‌ها متولد شده است: از یک سو اقتصاد کشور به دلیل توقف صادرات نفت در جریان تنش‌های اخیر خاورمیانه آسیب دیده و نیاز مبرمی به سرمایه‌گذاری خارجی در زیرساخت‌های فرسودهٔ انرژی دارد؛ از سوی دیگر، بغداد با فشار فزایندهٔ کاخ سفید برای خلع سلاح۸ گروه‌های شبه‌نظامی مواجه است. در چنین اتمسفری، سفر الزیدی به آمریکا فراتر از یک پروتکل تشریفاتی، حاوی سیگنال‌های مهم سیاسی است.از منظر داخلی، این سفر نشان‌دهندهٔ ارادهٔ دولت جدید برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی ایالات متحده است. طرح پیشنهادی «صندوق مشترک نفت-برق»—که بر اساس آن عراق روزانه نیم‌میلیون بشکه نفت را جهت تامین مالی پروژهٔ بازسازی شبکه برق خود توسط شرکت‌های آمریکایی اختصاص می‌دهد—نمونه‌ای عینی از این عمل‌گرایی است. با این حال، الزیدی باید این چرخش به غرب را به‌گونه‌ای مدیریت کند که در تهران به معنای پشت‌کردن به هم‌پیمان دیرینه تفسیر نشود. ائتلاف حاکم بر بغداد (چارچوب هماهنگی) ساختاری ناهمگون دارد؛ بخش‌هایی از حشدالشعبی و چهره‌های سیاسی نزدیک به ایران، از هم‌اکنون با دیدهٔ تردید و حتی مخالفت علنی به این سفر می‌نگرند. این یعنی نخست‌وزیر جدید روی بند باریکی راه می‌رود و باید هم‌زمان رضایت دو جبههٔ متعارض داخلی و خارجی را جلب کند.از زاویهٔ دید کاخ سفید، تعامل با دولت الزیدی فرصتی مغتنم برای تثبیت نفوذ سیاسی-اقتصادی در میان‌رودان، تداوم همکاری‌های امنیتی و پیشبرد کلان‌پروژهٔ انحصار سلاح در دست دولت است. با این حال، واشنگتن نیز واقعیت‌های ژئوپلیتیک بغداد را درک می‌کند و می‌داند که عراق نمی‌تواند تمام تخم‌مرغ‌های خود را در سبد آمریکا بگذارد؛ چرا که الزیدی پیش از این اعلام کرده پس از واشنگتن، مسافر تهران، آنکارا و ریاض خواهد بود؛ راهبردی متوازن که آمریکا نیز چاره‌ای جز پذیرش آن ندارد.عیار واقعی موفقیت این سفر نه با تفاهم‌نامه‌های نمادین، بلکه با دستاوردهای ملموس سنجیده خواهد شد. اگر این مذاکرات به قراردادهای اجرایی در حوزه انرژی، جذب سرمایه‌گذاران غربی و پیشرفت واقعی در پروندهٔ حساس خلع سلاح (بدون ایجاد بحران داخلی) منجر شود، جایگاه الزیدی در داخل تثبیت می‌شود. در مقابل، دستاورد کم یا مانور تبلیغاتی مخالفان مبنی بر «امتیازدهی یک‌طرفه به واشنگتن»، می‌تواند این سفر را به پاشنهٔ آشیل دولت او تبدیل کند؛ به‌ویژه آنکه جریان‌های تندرو از هم‌اکنون ساز مخالفت را کوک کرده‌اند.در نهایت، سفر به واشنگتن پیش‌درآمد آزمونی بزرگ‌تر برای دیپلماسی عراق است: آیا الزیدی می‌تواند بدون تبدیل کردن بغداد به میدان جنگ نیابتی، توازن سختی میان تهران و واشنگتن برقرار کند؟ پاسخ این پرسش را نه در بیانیه‌های مشترک مطبوعاتی، بلکه باید در پویایی‌های سیاسی و اقتصادی ماه‌های آینده جست‌وجو کرد.محمدعلی سوره@KhatNegaar