♟️ یکی از کهنترین مجموعههای شطرنجِ باقیمانده در جهاناین مجموعه تقریباً کامل، متعلق به قرن دوازده…
انتشار: 2026/06/27 08:28 UTC
♟️ یکی از کهنترین مجموعههای شطرنجِ باقیمانده در جهاناین مجموعه تقریباً کامل، متعلق به قرن دوازدهم میلادی است و گمان میرود از شهر باستانی نیشابور به دست آمده باشد. مهرهها از خمیرسنگ (Stonepaste) قالبگیری شده و با لعاب پوشانده شدهاند؛ روشی که در سفالگری اسلامی برای تولید آثاری ظریف و بادوام بهکار میرفت.ویژگی جالب این مجموعه، طراحی انتزاعی مهرههاست:شاه به شکل یک تخت نمایش داده شده است.وزیر به صورت تختی کوچکتر ساخته شده است.فیل دارای برآمدگیهایی شبیه عاج است.اسب با سری مثلثیشکل شناخته میشود.ارابه (رخ) به شکل بلوک مستطیلی با قطعهای گوهمانند در بالا ساخته شده است.سربازها به صورت نیمکرههای چندوجهی با برآمدگی کوچک طراحی شدهاند.امروزه این مجموعه ارزشمند در موزه متروپولیتن هنر نگهداری میشود و یکی از مهمترین نمونههای شطرنج دوره اسلامی بهشمار میرود.نکته علمی: در شطرنج ایرانیِ آن دوران، مهره وزیر (Vizier) هنوز مانند «ملکه» امروزی قدرتمند نبود و تنها یک خانه به صورت مورب حرکت میکرد. قدرت امروزی ملکه چند قرن بعد، در اروپا، به قوانین شطرنج اضافه شد.
