✅ پس از غبار جنگ: فراخوانی برای التیام ملی و بازسازی پیمان اجتماعی✍️ دکتر مجتبا ترکارانی/ جامعهشنا…
انتشار: 2026/07/09 07:53 UTC
✅ پس از غبار جنگ: فراخوانی برای التیام ملی و بازسازی پیمان اجتماعی✍️ دکتر مجتبا ترکارانی/ جامعهشناس🔹غبار جنگ که فرو مینشیند، یک ملت نه با پیروزی یا شکست، که با واقعیت زخمهای خود روبهرو میشود.ایران امروز در چنین نقطهی عطف تاریخی قرار گرفته است؛ یک دوراهی سرنوشتساز که یک مسیر آن میتواند به تکرار چرخهی بیپایان تنش و تسویهحسابهای داخلی بینجامد و مسیر دیگر، به فرصتی مغتنم برای التیام، بازاندیشی در افکار و تصورات و پیشفرضها و بازسازی یک پیمان اجتماعی فراگیر. در این یادداشت به انتخاب و پیامدهای جامعه پس از توافق می پرداریم.🔹نخستین و خطرناکترین وسوسه در ما و فردای هر بحران ملی، تلاش برای یافتن «مقصر» است. این روزها، شاهد آغاز چنین روندی در سطح نخبگان و فضای عمومی هستیم: نشستن و یقهی یکدیگر را گرفتن که هرکس پیش از جنگ چه گفت و کدام موضع «خدمت» بود و کدام «خیانت». این رویکرد، اگرچه ممکن است برای لحظاتی تسکینبخش به نظر آید، اما در بلندمدت جامعه را در چرخهای از کینه و جدایی گرفتار میکند.🔹باید پذیرفت که تحلیلها و مواضع افراد، چه روشنفکر و چه شهروند عادی، محصول شرایطی است که در آن زیست میکنند. در غیاب یک سپهر عمومی آزاد، فضاهای باز علمی و دانشگاهی، ضعف رسانههای مستقل و نبود اجماع ملی بر سر معیارهای داوری اخلاقی، متهم کردن افراد به «مسئولیتناپذیری» یا «وطنفروشی» بیش از آنکه روشنگر باشد، به تعمیق شکافها میانجامد. باید پذیرفت که حق اظهارنظر و داشتن تحلیل متفاوت، حقی بنیادین است و حتا حق اشتباه و خطا گفتن نیز جز حقوق انسان است. 🔹از طرف دیگر مسئولیتپذیری نخبگان نیزاصلی خدشهناپذیر است و هرکس در مقابل حقوق و گفتههایش نیز باید مسئولیت اخلاقی و اجتماعی داشته باشد، اما داوری نهایی در این باره نه با محاکم حقوقی و یا فضاهای سیاسی بلکه با گذر زمان و در یک فضای گفتوگوی آزاد و برابری حقوقی افراد ممکن خواهد شد. افراد در این فضاها میآموزند و خود را تصحیح میکنند و جامعه نیز با واکنش مناسب آنها را نیز مجازات میکند. اما وقتی چنین شرایطی فراهم نیست این بحثها و تداوم این نزاع، تنها انرژی حیاتی جامعه را که باید صرف ساختن آینده شود، هدر خواهد داد. @seymareweekly🌐 متن کامل و ادامهی این یادداشت در تارنمای آوای سیمره:avayeseymare.ir/?p=33822

