🔴 روزنامه‌نگاری ملی؛ درآمدی بر حقیقت‌نگاری ایرانی✍️ ابوالفضل فاتح👈 این یادداشت به مناسبت روز خبرنگا…

🔴  روزنامه‌نگاری ملی؛ درآمدی بر حقیقت‌نگاری ایرانی✍️ ابوالفضل فاتح👈 این یادداشت به مناسبت روز خبرنگار با نقد «روزنامه‌نگاری هژمونیک» و سازوکارهای آن در صورت‌بندی و بازنمایی واقعیت، به تبیین مفهوم «روزنامه‌نگاری ملی» می‌پردازد و در ادامه، امکان شکل‌گیری «روزنامه‌نگاری ایرانی» و «حقیقت‌نگاری ایرانی» را به بحث می‌گذارد.⬅️  فرازهایی از  یادداشت: روزنامه نگاری هژمونیک واقعیت‌های تعیین‌کننده جهان را از دریچه منافع قدرت‌های مسلط صورت‌بندی و بازنمایی می‌کند و با به‌کارگیری پیچیده‌ترین سازوکارهای زبانی و روایی، از سوگ ما روایت می‌سازد، اما در برابر ساختارهای مولد رنج‌ ما، یا پیشگیری از آن رنج ها، کمتر مسئولیتی برای خود قائل است.⬅️ رسانه‌ای که چارچوب‌بندی خود را بر پیامدها استوار سازد و تنها «پیامدها» را برجسته کند و درباره «زمینه‌ها و عاملان» سکوت پیشه کند، تصویری ناقص و جهت‌دار از واقعیت ارائه می‌دهد. این سازوکار، در مواردی نه‌تنها به کتمان حقیقت، که به پمپاژ ناحقیقت می‌انجامد.⬅️ در گفتمان رسانه ای هژمونیک، اصلِ خشونت ها و جنگ ها تخطئه نمی‌شوند و اگرهم چنین شود، غالبا ساختارهای مولد و بانیان اصلی آن مورد خطاب قرار نمی‌گیرند و به نوعی، تراژدی از عاملان اصلی خود جدا می‌شود. در چنین منظومه‌ای، رنج و محرومیت و فلاکت انسان‌ها، دیگر موضوعی برای مسئولیت اخلاقی نیست، بلکه سرمایه‌ای برای جذب مخاطب و کسب اعتبار است⬅️ روزنامه نگاری وابسته در هر جای جهان، بیش از آن که روزنامه نگاری باشد، گرفتار آفت قدرت، مالکیت و تبلیغات است و با «حقیقت نگاری» فاصله ی بسیار دارد.⬅️ در برابر این جریان، سخن از «روزنامه‌نگاری ملی» قد علم می‌کند. تفاوت بنیادین این دو، در معرفت‌شناسی رسانه نهفته است؛ یکی حقیقت را در چارچوب منافع قدرت‌های مسلط بازنمایی می‌کند، و دیگری با شناخت و تحلیل مناسبات قدرت، آن را از منظر خیر عمومی، منافع ملی و کرامت انسان می‌کاود.⬅️ این نگاه نمی‌گوید وطن یا نژاد من بالاترین است؛ بلکه در پی آن است که چه چیزی برای میهن و ملت  من بهترین است!⬅️ روزنامه‌نگاری ملی، باید «معرفت بنیاد » و «ضلع سومی» باشد که از وابستگی تحریریه به کانون‌های قدرت، ثروت و منافع سازمان‌یافته داخلی و نیز روایت‌های هژمونیک خارجی پرهیز می‌کند.⬅️ آنچه روزنامه‌نگاری را «ملی» می‌کند، نه تغییر در اصول جهان‌شمول حرفه‌ای، بلکه تعلق آن به حافظه تاریخی، تجربه زیسته، فرهنگ و افق تمدنی و حتی زبان و ادبیاتی است که از پنجره ی آن به روایت حقیقت می‌پردازد و می کوشد امکان شناخت و تحقق خیر عمومی و منافع بلندمدت ملت را فراهم آورد و نماد و برآیند خرد جمعی ملت و سرزمینی باشد که به آن تعلق دارد.⬅️ روزنامه‌نگاری صرفاً «رویدادنگاری» به مفهوم «روایت ساده ی رخدادها» و انعکاس خام واقعیت نیست؛ گزینش، اولویت‌بندی، برجسته سازی و چینش واقعیت ها نیز هست.⬅️ گفت و گوی فرهنگی مغتنم است، اما روزنامه‌نگاری را نمی‌توان به انتقال بی‌واسطه الگوها، فناوری‌ها و تکنیک‌های دیگر فرهنگ ها فروکاست. روزنامه نگاری ملی از سنت های بومی نه تنها رنگ می پذیرد که ریشه می گیرد، و به آن احساس تعلق دارد.⬅️ وقتی سخن از «حقیقت نگاری ایرانی» به میان می آید، روشن است که «حقیقت» جغرافیا ندارد و ایرانی و خارجی نمی شناسد، اما زاویه دید، مسئله‌گزینی، منافع ملی و حساسیت‌های اخلاقی می‌توانند متعلق به هر سرزمین و اینجا ایران باشند.⬅️ در مواجهه با یک رویداد واحد، روایتِ یک روزنامه‌نگار ایرانی با روایت روزنامه‌نگاری برخاسته از زیست‌بوم دیگر، با هر میزان مشابهت، از تمایزات خاص خود برخوردار خواهد بود  و مسئله گزینی آنها و شیوه ی روایت و دلالت ها و حساسیت های گفتمانی و حتی ادبیات و ادب واژه های آنها هرگز یکسان نخواهد بود.⬅️ وقتی رسانه بخشی از وجدان و حافظه ی یک ملت است و وقتی روزنامه نگاری ملی در بستر تمدنی سرزمینی چون ایران تعریف شود، می توان از «روزنامه نگاری ایرانی» با پارادایم هنجاری و مبانی معرفت شناختی متناسب با مولفه های تمدنی و فرهنگی ایران سخن به میان آورد.⬅️ همان‌گونه که از معماری ایرانی، سینمای ایرانی، موسیقی ایرانی، نقاشی ایرانی و فرش ایرانی سخن می‌گوییم، و این تعابیر صرفاً به قلمرو جغرافیایی اشاره ندارند، بلکه بیانگر سنت، هویت، زبان، زیبایی‌شناسی و جهان‌بینی خاصی هستند، روزنامه نگاری ایرانی نیز در سطحی دیگر، شاخصه های خود را دارد⬅️ «روزنامه‌نگاری در ایران» را نیز باید از «روزنامه‌نگاری ایرانی» متمایز دانست؛ اولی مفهومی جغرافیایی است، اما دومی به یک هویت حرفه‌ای، سنت و پارادایم اشاره دارد.⬅️با وجود موانع، نگارنده، صورت‌بندی روزنامه‌نگاری ملی و ایرانی را نه آرزویی انتزاعی، بلکه امری ممکن و قابل تحقق می‌داند.👇👇👇fa.shafaqna.com/?p=2329768