کتاب آسیب شناسی یک شکست نویسنده علی میرفطروسافسانۀ شعبان جعفری28 مرداد 1332: گزاره‌ها و گزارش‌ها فا…

۲۸ مرداد در پرتو قانون اساسی مشروطه؛ بازخوانی یک مناقشۀ تاریخی✍️ نوشتۀ قلم کاوه۲۸ مرداد همچنان یکی از مناقشه‌برانگیزترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است و روایت «کودتا» از آن، دهه‌هاست در ادبیات سیاسی ایران تکرار می‌شود. اما برای داوری تاریخی باید به قانون و اسناد زمان واقعه مراجعه کرد.🔸یک. کودتا چیست؟ادوارد لوتواک، کودتا را تصرف ناگهانی و غیرقانونی قدرت توسط گروهی محدود، معمولاً نظامی، با دور زدن روندهای حقوقی می‌داند. عنصر اساسی کودتا، اقدام خارج از چارچوب قانونی برای تصرف قدرت است. پرسش اصلی درباره ۲۸ مرداد این است: آیا فرمان عزل مصدق خارج از اختیارات قانونی شاه صادر شد؟🔸دو. شاه و قانون اساسی مشروطهمتمم قانون اساسی تصریح می‌کرد:اصل ۴۶: «وزراء به فرمان همایونی منصوب و معزول می‌شوند.»اصل ۴۷: «وزراء در اعمال اداری خود مسئول مجلسین‌اند.»اصل ۴۴: «هیچ امری از امور دولتی از وزراء صادر نمی‌شود مگر به موجب فرمان پادشاه.»بنابراین، شاه در ساختار حقوقی مشروطه اختیار نصب و عزل وزیران، از جمله رئیس‌الوزراء، را داشت. درست است که مجلس در آن مقطع منحل بود، اما انحلال مجلس نیز در چارچوب اختیارات پیش‌بینی‌شده برای شاه انجام شده بود. از این منظر، صدور فرمان عزل مصدق، فی‌نفسه اقدامی خارج از قانون اساسی نبود.این نکته تمام وقایع ۲۵ تا ۲۸ مرداد را توضیح نمی‌دهد؛ نقش ارتش، نیروهای داخلی و خارجی و چگونگی اجرای فرمان نیز باید جداگانه بررسی شوند. بنابراین، اطلاق بی‌قیدوشرط عنوان «کودتا» به اصل عزل مصدق، از نظر حقوقی محل بحث است.🔸سه. روایت سیاسی ۲۸ مرداددر دهه‌های گذشته، جریان‌های مختلف روایت‌های متفاوتی از این واقعه ساخته‌اند و در برخی از آنها نقش آمریکا و بریتانیا چنان برجسته شده که عوامل داخلی به حاشیه رفته‌اند. حتی اطلاق عنوان «دولت ملی» صرفاً به دولت دکتر مصدق، نیازمند توضیح تاریخی است. دولت‌های مختلف دوران پهلوی نیز از طریق سازوکارهای قانونی همان نظام سیاسی تشکیل می‌شدند و نخست‌وزیران مختلفی در چارچوب قانون اساسی مشروطه مسئولیت دولت را بر عهده می‌گرفتند.موضوع انکار نقش خارجی‌ها نیست؛ تاریخ پیچیده ایران را نمی‌توان با یک علت توضیح داد.🔸چهار. اسطوره‌سازی از مصدقدکتر مصدق یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی تاریخ معاصر ایران است. اما شخصیت تاریخی با تصویری که بعدها در حافظۀ جمعی از او ساخته می‌شود، یکسان نیست. گاه یک شخصیت تاریخی به نمادی فراتر از واقعیت تبدیل می‌شود و تصویری شکل می‌گیرد که با واقعیت او فاصله دارد.تصویر بخشی از جامعه سیاسی ایران از مصدق نیز نیازمند چنین بازخوانی‌ای است. نقد این تصویر به معنای انکار جایگاه تاریخی او نیست؛ همان‌گونه که نقد عملکرد او نیز به معنای نفی همه اقداماتش نیست.🔸در تاریخ، سخن گفتن از «اگر» به معنای بیان واقعیت تاریخی نیست. تاریخ با آنچه رخ داده سروکار دارد، نه آنچه ممکن بود رخ دهد. بااین‌حال، بخش مهمی از جدل‌های سیاسی امروز، به‌ویژه در میان برخی هواداران مصدق، بر یک «اگر» تاریخی استوار است:اگر مصدق در منازعۀ قدرت پیروز می‌شد، اگر اختیارات شاه به او منتقل می‌شد و اگر مسیر سیاسی ایران در آن مقطع تغییر می‌کرد.اگر قرار است این «اگر» مبنای داوری امروز باشد، باید تمام احتمالات آن، نه فقط بخش مطلوبش، دیده شود. اگر مصدق پیروز می‌شد و اختیارات پادشاه را در اختیار دولت می‌گرفت، آیا الزاماً مسیر ایران به توسعه و ثبات می‌انجامید؟ با توجه به شرایط آن روزگار، تداوم تنش با غرب، تحریم و فشار اقتصادی، نفوذ حزب توده و قدرت جریان‌های مذهبی، همگی از احتمالات جدی بودند. حتی می‌توان پرسید آیا ممکن بود ایران در همان دهه‌ها، زودتر از ۱۳۵۷، در مسیری قرار گیرد که نهایت آن به حاکمیت نیروهای مذهبی یا چپ افراطی بینجامد و در نهایت به بحرانی عمیق و ساختاری برسد؟البته هیچ‌یک از این احتمالات را نمی‌توان واقعیت تاریخی دانست؛ همان‌طور که نمی‌توان ادعا کرد مسیر دیگر حتماً به دموکراسی و توسعه می‌رسید. اگر «اگر» را وارد تحلیل می‌کنیم، باید تمام پیامدهای محتمل آن را بپذیریم، نه فقط نتیجه‌ای را که مطلوب ماست. در غیر این صورت، «اگرِ مصدق» از یک فرض تاریخی به اسطورۀ سیاسی تبدیل می‌شود.🔸ایران امروز اما با یک «اگر» روبه‌رو نیست؛ با واقعیتی به نام جمهوری اسلامی روبه‌روست و هدف اصلی، یافتن راهی برای عبور از آن و ساختن آینده ایران است. ازاین‌رو، نقد اسطوره مصدق بحثی درباره گذشته نیست؛ وقتی یک روایت تاریخی مبنای مواضع سیاسی امروز قرار می‌گیرد، باید بتوان آن را با همان دقتی که برای دفاع از آن به کار می‌بریم، مورد پرسش قرار داد.مرداد 1405@shahkar4🌻🌿🌻🌿

👆 سند انحلال مجلس شورای ملی در تاریخ 13 مرداد 1332#حافظه_تاریخی✍در تاریخ 25 مرداد 1332، وقتی #مجلس منحل شده بود شاه با استفاده از #حق_قانونی خود شاه فرمان عزل مصدق را صادر کرد اما مصدق کناره گیری نکرد #کودتا کرد تا قدرت را به دست گیرد. سه روز مقاومت کرد 28 مرداد 1332 دستگیر شد. #حافظه_تاریخی#قضاوت_تاریخ@shahkar4🌻🌿🌻🌿

سوال : آیا این مجلس 👆نباید منحل شود؟! اگر امروز مصدق زنده بود و این مجلس را منحل می کرد قهرمان ملی محسوب نمی شد؟!✍هیچ مجلسی نباید منحل شود باید قانونگذاران آن عوض شوند و مردمی باشند، میدانید چقدر خون در دوران مشروطه ریخته شد تا مجلس تشکیل شود؟! مصدق حق نداشت مجلس را منحل کند. اکنون هم همینطور، حکومت باید تغییر کند تا آدمهای درست و حسابی و نمایندگان واقعی ملت به این مجلس راه یابند نه افرادی با نظارت استصوابی شورای نگهبان جمهوری اسلامی.نه اکنون و در زمان مصدق هیچکس حق انحلال مجلس را ندارد مجلس میراث مشروطه است. این مجلس با خون مشروطه خواهان آزادیخواه بنا شده است. اگر امروز افراد نالایق آنجا حضور دارند ایراد از جای دیگر است. مرداد 1405 @shahkar4🌻🌿🌻🌿

پاورقی :مجلس حق دارد دولت را استیضاح و برکنار کندحتی توی همین جمهوری اسلامی هم مجلس علیه دولت دست به استیضاح و برکناری وزیر زده. اما مصدق نخست وزیر سال 1332 از ترس اینکه مجلس با دولت مخالفت نکند یهو کلهم مجلس را منحل کرد😁😄😎، حتی برای انحلال مجلس انتخابات هم برگزار کرد.!!! جمله ای به مارک تواین نسبت داده شده «سیاستمدار و پوشک بچه باید زود به زود عوض شوند و هر دو به یک دلیل.» مصدق اون زمان که مجلس را منحل کرد چند سالش بود؟! چرا سیاستمداران سن بازنشستگی ندارند؟! چرا باید اجازه داد که سیاستمدار در زمان پیری با تصميمات اشتباه خود کشور را نابود کند. علی خامنه‌ای قبل از مرگ میگفت نه جنگ نه مذاکره، روح الله خمینی میگفت جنگ جنگ تا پیروزی. آنها مُردند اما تصمیمات اشتباه آنان روی سرنوشت میلیونها انسان تأثیر منفی و فلاکت بار برجای گذاشت. نمی‌گویم هر کس پیر شد نمی‌تواند درست تصمیم بگیرد و باید دور انداخته شود ممکن است بعضی ها هم زمان پیری حواسشان بسیار جمع باشد اما پای اداره کشور و سرنوشت میلیونها انسان که در میان باشد قضیه متفاوت می شود. مرداد 1405 🌻🌿🌻🌿@shahkar4

‏احتمالا ۹۹٪ این فیلم را ندیده‌اید!‏لحظه‌ای که مصدق روی تخت، لمیده از زیر پتو، بیانیه داد: چون نماینده‌های مردم، علیه من‌اند، من مجلس را تعطیل می‌کنم! سپس با بازوی نظامی شهربانی، علیه شاه کودتا کرد! این را به شما نشان نمی‌دهند!‏سال‌هاست کودتا را هم برعکس نشان می‌دهند!#حافظه_تاریخی#قضاوت_تاریخ#دوران_پهلوی@shahkar4🌻🌿🌻🌿

شورشی که مصدقِ مورد حمایت شوروی می‌خواست در سال ۱۳۳۲ انجام بدهد، ۲۵ سال عقب افتاد و نهایتاً در سال ۱۳۵۷ توسط ارتجاعِ سرخ و سیاه انجام شد.همین ۲۵ سال تأخیر، به شاهنشاه فقید فرصت داد ایران را بسازد و زیرساخت‌های کشور را تکمیل کند؛ وگرنه امروز ایرانی باقی نمانده بود که درباره‌‌‌اش حرف بزنیم.#فرقه_پنجاه‌وهفتی #فرقه_بی‌وطن@shahkar4🌻🌿🌻🌿