🔺نسخه صلح برای بانکداری جنگزده؛ ضرورت تفکیک بنگاهداری از بنگاهسازی🔹هیچ نظام اقتصادی فارغ از پیش…
انتشار: 2026/07/18 17:20 UTC
🔺نسخه صلح برای بانکداری جنگزده؛ ضرورت تفکیک بنگاهداری از بنگاهسازی🔹هیچ نظام اقتصادی فارغ از پیششرطهای خود عمل نمیکند. برنامهریزی متمرکز به اطلاعات گسترده، قدرت پیشبینی و توان هماهنگی میان بخشهای مختلف اقتصاد نیاز دارد. اقتصاد آزاد نیز بر وجود رقابت، ثبات نسبی، امنیت سرمایهگذاری، امکان اجرای قراردادها و دسترسی بنگاهها به بازار و سرمایه استوار است. هرگاه نسخهای اقتصادی بدون فراهمبودن بستر نهادی آن اجرا شود، ممکن است به جای توسعه، تنها هزینههای تازهای بر دوش جامعه، بهویژه طبقات کمدرآمد، بگذارد.🔹تجربه برنامههای تعدیل ساختاری در آمریکای لاتین طی دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نمونهای از این مسئله است. این سیاستها در برخی کشورها به مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی کمک کردند، اما آثار آنها بر رشد، اشتغال و کاهش فقر بسیار کمتر و کوتاهمدتتر از انتظارات اولیه بود. در ایران پس از جنگ نیز سیاستهای تعدیل، آزادسازی و خصوصیسازی در اقتصادی اجرا شد که همچنان با انحصار، وابستگی به درآمدهای نفتی، ضعف نهادهای رقابتی و بیثباتی ارزی مواجه بود. در چنین بستری، آزادسازی قیمتها الزاما به آزادسازی فرصتها منتهی نمیشود.🔹در سوی دیگر، تجربه اقتصادهای کمونیستی اروپای شرقی و شوروی نیز نشان داد که برنامهریزی متمرکز، به دلیل ناتوانی در پردازش اطلاعات پراکنده، ضعف انگیزههای اقتصادی و سیاسیشدن تصمیمات تولیدی نمیتواند جایگزینی دائمی برای سازوکارهای بازار باشد. بنابراین، مسئله اصلی انتخاب میان دولت و بازار نیست؛ مسئله، تناسب سیاست اقتصادی با شرایط واقعی جامعه است.🔹این ملاحظه در سیاستگذاری بانکی دوران جنگ و ناامنی اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا میکند. در شرایط عادی، بانک منابع سپردهگذاران را جمعآوری میکند، طرحهای اقتصادی را ارزیابی میکند و به متقاضیان واجد صلاحیت تسهیلات میدهد. فرض بر این است که کارآفرین حاضر به پذیرش ریسک است، آینده بازار تا حدی قابل پیشبینی است و اعتبار دریافتی نیز در فعالیتی مولد به کار گرفته خواهد شد. اما در شرایط جنگ، تحریم، ناامنی و نوسانات شدید اقتصادی، این پیشفرضها تضعیف میشوند. سرمایهگذاری در تولید، فرایندی بلندمدت، دشوار و در معرض خطر است، درحالیکه خرید ارز، طلا، زمین، کالا یا انتقال سرمایه به خارج میتواند راهی سریعتر برای حفظ ارزش دارایی باشد.💢یادداشت امیر نیکرویان را اینجا بخوانید👇sharghdaily.com/fa/tiny/news-1115681@shar…



