🔺روزی که بازار تهران از «اقتصاد بدون نفت» دست کشید/ بازخوانی سقوط مرداد ۱۳۳۲ از زاویه اقتصاد پولی،…
انتشار: 2026/08/19 15:20 UTCدریافت: 2026/08/19 15:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 15:55 UTC
🔺روزی که بازار تهران از «اقتصاد بدون نفت» دست کشید/ بازخوانی سقوط مرداد ۱۳۳۲ از زاویه اقتصاد پولی، اعتبارات بانکی و روانشناسی بازار🔹اکثر تحلیلهای تاریخی درباره رویداد ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بر ابعاد امنیت، مداخلات خارجی (سیا و MI6) و شکافهای سیاسی داخلی تمرکز داشتهاند، اما تحلیل دقیق دادههای پولی و بیلان بانک ملی ایران نشان میدهد که تکیهگاه اصلی سقوط دولت مصدق، فرسایش خاموش شریانهای مالی و قفلشدگی نقدینگی بازار در تابستان ۱۳۳۲ بوده است. این مقاله با استناد به آمار و ارقام رسمی بانک ملی و وزارت دارایی وقت، روند انقباض اعتبار، جهش نرخ ارز و فروپاشی توان مقاومت بازار تهران را بررسی میکند.🔹تجربه «اقتصاد بدون نفت» در سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲، نخستین آزمون بزرگ یک کشور در حال توسعه برای مواجهه با تحریم کامل صادرات انرژی در قرن بیستم بود. اگرچه هیجان ملی و فروش ابتدایی «اوراق قرضه ملی» در سال ۱۳۳۰ هجوم نخستین تحریمها را مهار کرد، اما با طولانیشدن محاصره اقتصادی و فلجشدن سیستم پرداختهای بینالمللی، اقتصاد ایران وارد یک پیچیدگی ساختاری پولی شد. بیتوجهی به روانشناسی تجار بازار و ساختار اعتباری سنتگرای تهران، رمق مالی بازار را دقیقا در حادترین نقطه بحران سیاسی یعنی مرداد ۱۳۳۲ خشکاند.🔹دولت دکتر مصدق برای جلوگیری از تورم افسارگسیخته، انضباط پولی بسیار شدیدی اعمال کرد و از چاپ بیرویه اسکناس بدون پشتوانه امتناع ورزید. حجم اسکناس در جریان بین سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۱ تقریبا ثابت نگه داشته شد. اما در شرایطی که درآمد نفت (که بیش از ۵۰ درصد بودجه و بخش اعظمی از ارز کشور را تأمین میکرد) صفر شده بود، این انضباط پولی شدید منجر به «قفلشدگی اعتبارات» (Credit Crunch) در بازار تهران شد. بازار سنتی تهران بر پایه معاملات حجرهای و سیستم «برات» و اعتبارات کوتاهمدت استوار بود. با کاهش ذخایر ارزی بانک ملی، قدرت اعطای وام و اعتبارات تجاری به شدت تنزل یافت. حجرهداران و تجار عمده که باید سررسید براتهای خود را پرداخت میکردند، با ناپدیدشدن پول نقد مواجه شدند. نتیجه این فرایند، ناتوانی تجار در وصول مطالبات و در نهایت، چرخش تدریجی یا منفعلشدن نخبگان اقتصادی بازار بود که پیشتر از حامیان سرسخت ملیشدن صنعت نفت به شمار میرفتند.💢یادداشت امیراحمد شیشهگر را اینجا بخوانید👇sharghdaily.com/fa/tiny/news-1122169@shar…
پستهای تلگرام — شرق
🔺چین: آمریکا باید سیاست خصمانه خود را نسبت به کره شمالی کنار بگذارد🔹 وانگ یی وزیر خارجه چین از آمریکا خواست تا سیاست خود در قبال کره شمالی را تغییر دهد و مواضع خصمانهای که واشنگتن سالها در قبال پیونگیانگ دنبال کرده است را کنار بگذارد.🔹به گزارش تارنمای سئول اکونومیک دیلی، وانگ یی پس از دیدار با چو هیون وزیر خارجه کرهجنوبی در سئول در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال میانجیگری پکن برای برگزاری نشست میان آمریکا و کره شمالی، گفت: واشنگتن و پیونگ یانگ باید درباره این موضوع تصمیمگیری کنند.@sharghdailySharghdaily.com
🔺واکنش ترامپ به حمله اسرائیل به سوریه: فعلاً سکوت میکنم!🔹دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در گفتوگویی با شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، مدعی شد جزئیات حمله اسرائیل به سوریه را میدانم؛ فعلاً سکوت میکنم.@sharghdailySharghdaily.com
🔺نماینده ایران در سازمان ملل: حمله نظامی آمریکا و اسرائیل سیاسیکاری شورای امنیت را آشکار کرده استغلامحسین درزی سفیر و معاون نمایندگی ایران در سازمان ملل: 🔹حمله نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه حاکمیت و تمامیت ارضی ایران، بار دیگر سیاسیکاری، استانداردهای دوگانه و اعمال گزینشی قوانین و رویههای شورای امنیت را آشکار کرده است.@sharghdailySharghdaily.com
🔺روزنامه آمریکایی: دولت ترامپ نگران است عمان به ایران برای رسیدن به توافقی که بیشتر به نفع تهران باشد کمک کندوال استریت ژورنال در گزارشی آورده است: 🔹ترامپ توضیح نداد که مقامات عمانی چه کاری انجام دادهاند که او را از دستشان عصبانی کرده است.🔹این کشور خلیج فارس که از جنوب با تنگه هرمز هممرز است، در حال مذاکره با ایران برای اجازه دادن به کشتیرانی تجاری بیشتر از طریق این آبراه است. مقامات آمریکایی گفتهاند که این مذاکرات در حال پیشرفت است و میتواند فشار بر بازار جهانی انرژی و قیمت بالای گاز داخلی را کاهش دهد.🔹اما نگرانی مداومی در دولت آمریکا وجود دارد مبنی بر اینکه عمان ممکن است به ایران در دستیابی به یک توافق هستهای که بیشتر به نفع تهران باشد، کمک کند و این امر ترامپ را عصبانی خواهد کرد. 🔹برخی از دستیاران ترامپ به طور خصوصی عمان را به دوگانگی و جانبداری از ایران متهم میکنند، به جای اینکه برای بهترین توافق ممکن بین واشنگتن و تهران تلاش کند./ جماران@sharghdailySharghdaily.com
🔺پاکستان کاردار آمریکا را احضار کرد🔹وزارت امور خارجه پاکستان در اقدامی دیپلماتیک، کاردار سفارت آمریکا در اسلامآباد را برای ابلاغ اعتراض رسمی دولت این کشور به اظهارات مقامات آمریکایی فراخواند.🔹 این احضار در پی توصیف «جیمز وکر»، سفیر آمریکا در هند، صورت گرفت که در اظهاراتی جنجالی، منطقه کشمیر را «بخشی از خاک هند» خوانده بود.@sharghdailySharghdaily.com
🎥 همتی: تاکنون چیزی از پولهای بلوکهشده در راستای تفاهمنامه آزاد نشده@sharghdailySharghdaily.com