▪️شباهت‌های یک تجربه میلیونی از نجف تا تهران✍🏼فاطمه ترکاشوند🔸این روزها تهران و بسیاری از شهرهای ایر…

▪️شباهت‌های یک تجربه میلیونی از نجف تا تهران✍🏼فاطمه ترکاشوند🔸این روزها تهران و بسیاری از شهرهای ایران، حال و هوایی آشنا دارند؛ حال و هوایی که تا پیش از این، تنها در مسیر نجف تا کربلا می‌شناختیم. خیابان‌ها پر از موکب‌هایی است که نه با دستور و بخشنامه، که با اراده شخصی مردم برپا شده‌اند. آدم‌هایی که از سرمایه خود خرج می‌کنند، ساعت‌ها زیر آفتاب می‌ایستند، غذا و آب و شربت میان زائران توزیع می‌کنند و تنها پاداششان، لبخندی کوتاه یا دعایی از رهگذری است که شاید هرگز دوباره او را نبینند. همین شباهت نخست، ما را به پرسشی مهم‌تر می‌رساند: چه اتفاقی افتاده که الگوی اجتماعی اربعین، این‌بار در بدرقه رهبر شهید انقلاب اسلامی بازتولید شده است؟🔸مسئله فقط حضور موکب‌ها و مشارکت خودانگیخته مردم نیست؛ هرچند همین موضوع نیز به‌تنهایی پدیده‌ای بزرگ و نیازمند تحلیل است. باید فهمید چه می‌شود که انسان‌هایی حاضر می‌شوند در شرایطی که بی‌تردید خود نیز با دشواری‌های اقتصادی روبه‌رو هستند، از مال شخصی‌شان هزینه کنند و رنج ساعت‌ها ایستادن زیر آفتاب را به جان بخرند، تنها برای آن‌که یک لیوان آب یا شربت به دست زائری برسانند. چنین رفتاری با محاسبات صرفاً مادی قابل توضیح نیست و ناگزیر باید عوامل عمیق‌تر فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی را برای تحلیل آن در نظر گرفت؛ به‌ویژه اکنون که این رفتار دیگر یک استثنا نیست، بلکه به الگویی فراگیر تبدیل شده و صدها هزار نفر در سراسر کشور آن را بازتولید می‌کنند.🔸از سوی دیگر، جمعیت‌های میلیونی از شهرها و حتی کشورهای مختلف، تنها برای حضور در یک راهپیمایی عظیم راهی خیابان‌ها می‌شوند. هر کدام در دل این اجتماع بزرگ، تجربه‌ای کاملاً شخصی و درونی را از سر می‌گذرانند؛ تجربه‌ای که به‌وضوح رنگ و بوی دینی دارد. این حرکت، از یک سو یک کنش اجتماعی گسترده و متکثر است و از منظر جامعه‌شناسی، نمونه‌ای کم‌نظیر از رفتار جمعی محسوب می‌شود؛ اما از سوی دیگر، حال و هوای درونی هر فرد کاملا منحصر به خود اوست. هیچ دو نفری دقیقا یک تجربه مشترک از ارتباط با این مراسم و با سوژه اصلی آن، یعنی رهبر شهید انقلاب اسلامی، ندارند؛ درست همان‌گونه که در اربعین نیز هر زائر، مسیر و سلوک شخصی خود را طی می‌کند.🔸اهمیت این شباهت دقیقا از همین‌جا آغاز می‌شود. نخست آن‌که تجربه‌ای که تا پیش از این، تقریبا تنها درباره امام حسین علیه‌السلام و اربعین ایشان مصداق داشت، امروز در قالب یک تجربه ملی ـ مذهبی، با ابعادی بسیار گسترده بازتولید شده است؛ تجربه‌ای که آثار آن فقط احساسی نیست، بلکه پیامدهای عملیاتی در عرصه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی منطقه‌ای دارد.🔸از همین رو، تحلیل این تشابه و این الگوبرداری، صرفا برای فهم حال و هوای امروز ایران اهمیت ندارد؛ بلکه برای شناخت آینده ایران نیز تعیین‌کننده است. جامعه‌شناسان، سیاست‌گذاران و تصمیم‌سازانی که در دهه‌های آینده بر سرنوشت این کشور اثر خواهند گذاشت، ناگزیرند این واقعیت را ببینند و آن را در محاسبات خود وارد کنند؛ زیرا جامعه‌ای که تجربه‌ای هم‌سنگ اربعین را درباره رهبر سیاسی خود بازتولید می‌کند، دیگر با الگوهای کلاسیک تحلیل رفتار سیاسی و اجتماعی به‌سادگی قابل فهم نخواهد بود🔻ادامه این مطلب را اینجا بخوانید@sobhe_no