ادامه متن بالا [ص ۲] 👇توصیف امام سجاد(ع) از شدت استبداد در دوران خوددر توصیف چگونگز دوران استبداد د…
انتشار: 2026/07/09 09:46 UTC
ادامه متن بالا [ص ۲] 👇توصیف امام سجاد(ع) از شدت استبداد در دوران خوددر توصیف چگونگز دوران استبداد در زمان امام سجاد (ع) کافی است جمله «ابن سعد» را ملاحظه کنید که می نویسد : «سهل بن شعیب» از بزرگان مصر گوید: علی بن الحسین را دیدم، حالش را پرسیدم. فرمود: نمی پنداشتم که شخصیتی چون شما از بزرگان مصر، حال ما را نداند ولی اکنون بدان که: «وضع ما در میان قوم خود، چون بنی اسرائیل در میان فرعونیان است که: پسرانشان را می کشتند و زنان و دخترانشان را زنده نگه می داشتند . امروز وضع بر ما به قدری سخت و دشوار شده است که مردم برای تقرب به دشمنان، به بزرگ و سالار ما، علی(ع) سب و ناسزا می گویند». (الطبقات الکبری ، ج ۵ص ۲۲)زمان ، زمانِ غربت اهلبیتدوران امام سجاد (ع) دوران غربت اهلبیت است ! و شگفت آورتر که در مدینه و مکه که مهد پیامبر (ص) و اهلبیت اوست ، خبری از دوستداران ائمه اطهار نیست !امام سجاد (ع) فرمود: «که در تمام مکه و مدینه ۲۰ نفر محب به اهل بیت دیده نمی شود! ؛ ما بملکه و المدینة عشرون رجالاً یحبنا». (بحار، ج۴۶ ص۴۷)زمانه ، زمان حمله گرگ و درندگی !امام زین العابدین بخوبی موقعیت جامعه را با تشبیه تثبیت میکند . و آن این بود که حضرت سجاد (ع) جامعه دوران خود را توصیف می کند که مورد حمله شیر و گرگ از یک سوی، و روباه و سگ از سوی دیگر، و نیز خوک از زاویه دیگر، قرار گرفته است. (خصال شیخ صدوق/۳۳۹)امام سجاد و نقش آفرینی بی بدیل در امامت چنین شرایطی است امام سجاد (ع) نقش آفرین بی بدیل است.۱ ) پاسداری از قیام سیدالشهداءشکل حفاظت از کربلا و عاشورا ، شکل خاصی است.مثلاً در موقع آب نوشیدن گریه می کرد و در پاسخ به اینکه چرا گریه میکنید؟ می فرمود:«کیف لا ابکی و قد منع ابی من الماء الذی کان مطلقاً للسباع و الوحوش» (بحار، ج ۴۶ص ۱۰۸)و یا هر جا می بیند گوسفندی ذبح می شود، می پرسد: آبش داده اند یا نه، یا آب می بیند گریه می کند و می گوید: «قتل ابن رسول الله عطشانا، قتل ابن رسول الله جوعانا»(شرح نهج البلاغه حدیدی ،ج ۴ص ۱۰۴، و بحار ج ۴۶ ص ۱۴۳)۲ ) همت بر ارشاد و ایجاد معنویت در جامعهانچه تاریخ در ایجاد جامعه معنوی از امام سجاد (ع) گزارش کرده ، شگفت آور است.به این نمونه ها توجه فرمایید ؛هر جمعه در میان هر جمعی از مسلمین در مسجد النبی که بود آنان را موعظه می فرمود که با تقوا باشید و بدانید در محضر خدا هستید ، چنین می فرمود: «یا ایها الناس اتقوا الله و اعلموا انکم الیه راجعون فتجد کل نفس، عملت من خیر محضراً....» (تحف العقول/۲۴۹)۳ ) تبیین فرهنگ حق و حقوق تبیین حقوق از شاهکارهای حضرت امام سجاد (ع) است ، آن هم در روزگاری که چیزی به نام "حق و حقوق" نه مطرح بود و نه شناخته شده بود! خروجی آن برنامه زیبای امام سجاد (ع) ؛ "رساله حقوق" است که خود یک دستورالعمل جامع اخلاقی، اجتماعی و عبادی و سیاسی اثر آن امام است.۴ ) ارشاد و احیاناً توبیخ خواص جامعهدر عین حال ، امام سجاد (ع) متوجه ارشاد خواص جامعه بود که از آن نمونه نامه ارشادی و اخلاقی به عالم آن عصر بنام زُهری است.برای آشنایی با نامه مفصل و توبیخی امام سجاد (ع) کافی این عبارت را ملاحظه کنید؛"من برای تو بسیار بیمناکم که با جرم بزرگ خود، فردا با ستمگران خیانت پیشه در یک جا منزل گیری و از دستمزدت بابت کمک به ظلم ستمگران، مورد بازخواست قرار گیری . اموالی را که آنان به تو داده اند، برای تو نبوده است. تو به کسی نزدیک شدهای که حق هیچکس را پرداخت نمی کند. تو نتوانستهای هیچ کار باطلی را ردّ کنی و مانع آن شوی، تو کسی را دوست داشتهای که دشمن خداست. آیا چنین نیست که آنان میخواستند با دعوت از تو، از با نیرو و آبروی تو به ظلم و ستم خود مشروعیت ببخشند. آری، آنها تو را پلی قرار دادند تا با عبور از آن به بلا و شرور خود برسند، تو نردبانی بودی که برای رسیدن به گمراهیهای آنها مورد سوء استفاده قرار گرفتی. تو دانسته یا ندانسته نقش یک تبلیغاتچی را برای آنها بازی می کنی که مردم را به گمراهی می خوانی و در همان راه آنان حرکت می کنی. تو وسیلهای شدهای که حاکمان ستمگر با سوء استفاده از تو سایر عالمان را دچار شک و تردید می کنند. ؛ إِنَّكَ أَخَذْتَ مَا لَيْسَ لَكَ مِمَّنْ أَعْطَاكَ وَ دَنَوْتَ مِمَّنْ لَمْ يَرُدَّ عَلَى أَحَدٍ حَقّاً وَ لَمْ تَرُدَّ بَاطِلاً حِينَ أَدْنَاكَ وَ أَحْبَبْتَ مَنْ حَادَّ اَللَّهَ أَ وَ لَيْسَ بِدُعَائِهِ إِيَّاكَ حِينَ دَعَاكَ جَعَلُوكَ قُطْباً أَدَارُوا بِكَ رَحَى مَظَالِمِهِمْ وَ جِسْراً يَعْبُرُونَ عَلَيْكَ إِلَى بَلاَيَاهُمْ وَ سُلَّماً إِلَى ضَلاَلَتِهِمْ .." (تحف العقول / ۲۷۴ ، و بحار ، ج ۷۵ص۱۳۱)ادامه 👇