📰 دلایل افزایش علاقه تهران به کریدور ارس🔹 رقابت با TRIPP و آینده حضور ایران در کریدورهای اقتصادی قف…

📰 دلایل افزایش علاقه تهران به کریدور ارس🔹 رقابت با TRIPP و آینده حضور ایران در کریدورهای اقتصادی قفقاز جنوبی🔻 چشم‌انداز رقابت کریدور ارس با طرح «مسیر بین‌المللی صلح و رفاه ترامپ» (TRIPP) و موقعیت آینده ایران در کریدورهای اقتصادی قفقاز جنوبی، به فرآیندهای ژئوپلیتیکی منطقه، توانایی بازیگران منطقه‌ای در مدیریت فشارهای خارجی و اجرای مؤثر پروژه‌ها، و همچنین ظرفیت داخلی ایران در حوزه توسعه زیرساخت‌ها و دیپلماسی دالانی بستگی دارد.▫️ قفقاز جنوبی به یکی از کانون‌های اصلی رقابت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک در اوراسیا تبدیل شده است. به همین دلیل، بازیگران مختلف در تلاش هستند تا مسیرهای تجاری و انرژی این منطقه را در جهت منافع خود شکل دهند. ایران نیز به دلیل قرارگیری در تقاطع مسیرهای شمال-جنوب و شرق-غرب، از پتانسیل قابل توجهی برخوردار است.▫️ پس از استقلال و در پی تنش‌های دهه ۱۹۹۰، ارتباط مستقیم ریلی و جاده‌ای بین قلمرو اصلی آذربایجان و منطقه نخجوان قطع شد. در این شرایط، ایران به مسیر اصلی ترانزیت زمینی بین بخش اصلی آذربایجان، نخجوان و ترکیه تبدیل شد.▫️ اگرچه مقامات ارمنستان بارها به ایران اطمینان داده‌اند که طرح TRIPP هیچ تهدیدی برای مرز ایران و ارمنستان ایجاد نخواهد کرد، اما از دیدگاه ایران، این طرح می‌تواند در یکی از حساسترین مناطق ژئوپلیتیکی منطقه، مشکلاتی در زمینه مرز، تجارت، ترانزیت و ژئوپلیتیک ایجاد کند.▫️ در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۳، تهران و باکو توافقی برای ایجاد یک مسیر ترانزیتی به نام «کریدور ارس» امضا کردند. این مسیر که از استان آذربایجان شرقی ایران به نخجوان امتداد می‌یابد، از خاک ارمنستان عبور نخواهد کرد.▫️ این کریدور ترانزیتی جاده‌ای و ریلی به طول ۱۰۷ کیلومتر، از نقطه شروع خود در «کله‌لئی» یا «جلفا» آغاز شده و در امتداد مرز ادامه یافته و سپس از طریق یک پل به جمهوری آذربایجان متصل می‌شود. حدود ۵۸ کیلومتر از این مسیر موازی با مرز نخجوان، ۴۷ کیلومتر مجاور مرز ارمنستان و ۶ کیلومتر دیگر نیز در امتداد مرز با جمهوری آذربایجان کشیده شده است.▫️ در همین حال، حملات آمریکا به پل‌ها و تأسیسات لجستیکی ایران، به عنوان بخشی از یک استراتژی هماهنگ برای کاهش توان لجستیکی ایران و محدود کردن نقش آن در دالان‌های منطقه‌ای ارزیابی می‌شود.▫️ از دیدگاه مقامات تهران، ایران تنها کشوری در بریکس و غرب آسیا است که هم‌زمان بر روی سه محور اصلی حمل‌ونقل اوراسیا قرار داشته و این مسیرها را به خلیج فارس، دریای عمان و شبکه دریایی جهانی متصل می‌کند.▫️ پیشنهادهای ویژه ایران برای ایجاد شورای دائمی هماهنگی دالان‌ها، توسعه «دالان‌های سبز»، تبادل دانش و همچنین یکپارچه‌سازی دالان‌های چندمنظوره، نشان‌دهنده آمادگی تهران برای ایفای نقش ارتباطی امن برای بریکس در اوراسیا است.▫️ به اعتقاد فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی ایران، این کشور به دنبال بازگشت به جایگاه خود به عنوان مرکز لجستیک و ترانزیت منطقه است و به همین دلیل، این رویکرد یکی از جهت‌گیری‌های اصلی سیاست محسوب می‌شود.▫️ علاوه بر توجه رهبر معظم، رئیس‌جمهور ایران نیز بارها بر اهمیت این پروژه تأکید کرده و آن را یکی از اولویت‌های اصلی دولت خود دانسته است. همچنین به دلیل اینکه کریدور ارس، کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر بین آسیای مرکزی و اروپا محسوب می‌شود، این پروژه به یکی از حساسترین و اولویت‌دارترین طرح‌های وزارت راه ایران تبدیل شده است.▫️ اخیراً، استاندار آذربایجان شرقی، با تأکید بر جایگاه استراتژیک پروژه کله‌لئی-جلفا در محاسبات ژئوپلیتیکی منطقه، آن را فراتر از یک پروژه ملی خوانده و خواستار تکمیل آن در مدت یک سال شده است.▫️ در واقع، اگرچه طرح TRIPP در ژانویه ۲۰۲۶ توسط آمریکا و ارمنستان در واشنگتن رسمیت یافت، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵-۲۰۲۶، حساسیت مقامات ایران را نسبت به این طرح در نزدیکی مرزهای شمالی کشورشان افزایش داده است.▫️ حضور اقتصادی و استراتژیک بلندمدت ۹۹ ساله آمریکا، مشارکت شرکت‌های آمریکایی در ساخت و مدیریت این دالان، و واگذاری ساخت و کنترل منطقه، نگرانی‌هایی را برای ایران ایجاد کرده است.▫️ اگرچه مقامات ارمنستان بارها به ایران اطمینان داده‌اند که طرح TRIPP تهدیدی برای مرز ایران و ارمنستان نیست، اما از دیدگاه ایران، این طرح می‌تواند در یکی از حساس‌ترین مناطق هم‌مرز با ایران، مشکلاتی در زمینه مرز، تجارت، ترانزیت و ژئوپلیتیک ایجاد کند. در واقع، تهران بر ساخت زودهنگام کریدور ارس متمرکز شده است تا از استقرار هژمونی آمریکا در همسایگی شمال غربی خود جلوگیری کند.