اصل تدریج؛ معجزهی گامهای کوچکیکی از مهمترین رازهای موفقیت این است که بدانیم کارهای ساده و معمولی…
انتشار: 2026/07/01 14:15 UTC
اصل تدریج؛ معجزهی گامهای کوچکیکی از مهمترین رازهای موفقیت این است که بدانیم کارهای ساده و معمولی، اگر به طور منظم و پیوسته، انجام شوند، زندگی ما را از بنیان دگرگون میکنند و در طول زمان، ما را به موفقیتهای بزرگ میرساند. اقدامات کوچک و سادهای که امروز انجام میدهیم، وقتی که با گذشت زمان ترکیب میشوند، تفاوتهای بسیار بزرگی را به وجود میآورند. برای دستیابی به این هدف، باید از نیروی صبر و شکیبایی خود بهره بگیریم و به فرایند اقدامات مثبت سادهای که در طول زمان تکرار میشوند و معجزه پدید میآورند، ایمان داشته باشیم.کارهایی که ما را از شکست دور میکنند و به سوی موفقیت رهنمون میسازند، ساده هستند. در حقیقت آنقدر سادهاند که به آسانی نادیده گرفته میشوند و نادیده گرفتن آنها فوق العاده آسان و راحت است. نادیده گرفتن آنها به این دلیل آسان است که وقتی به آنها نگاه میکنیم، بیاهمیت به نظر میرسند. آنها کارهای بزرگ و شاقی نیستند که نیاز به تلاش زیادی داشته باشند. آنها کارهای قهرمانانه، یا متهورانه نیستند. بسیاری از آنها فقط کارهای کوچک و ناچیزی هستند که هر روز انجام میدهیم و هیچکس دیگری، جز خودمان، به آنها توجهی نمیکند. آنها کارهایی هستند که به سادگی انجام میشوند. بااینحال افراد موفق این کارهای کوچک را انجام میدهند، اما افراد ناموفق فقط به آنها مینگرند و کاری نمیکنند؛ کارهایی مانند پس انداز کردن مبلغی اندک از حقوقمان و خرج نکردن آن، یا چند دقیقه ورزش روزانه و از قلم نینداختن آن، یا مطالعۀ روزانه ده صفحه از یک کتاب الهامبخش و متحولکنندۀ زندگی، یا اختصاص دادن فقط چند دقیقه برای اظهار قدردانی از شخصی، و انجام دادن این کارها به صورت مداوم و هر روزه به مدت چندین ماه، یا چند سال.کارهای کوچکی که در حین انجام دادنشان، ناچیز و بیاهمیت به نظر میرسند، اما وقتی که با زمان مرکب میشوند، نتایج بسیار بزرگی به بار میآورند. این «اقدامات منظمِ ساده» وقتی که در طول زمان، به طور مداوم، تکرار میشوند نتایج حیرتآوری را پدید میآورند.یکی از تعبیرهای زیبای مولانا که بسامد بالایی در آثار او دارد، تعبیر «اندکاندک» است. این تعبیر به خوبی نشان میدهد که رشد و پیشرفت در هر زمینهای یک فرایند تدریجی است که باید آهسته و پیوسته به دست بیاید. تعبیر «اندکاندک» معجزۀ گامهای کوچک را نشان میدهد. طولانیترین راهها و بلندترین قلهها با کوچکترین گامها طی میشود؛ گامهای کوچکِ آهسته و پیوسته. گاهی با سرعت فراوان دویدن و دیرزمانی ایستادن، همچنین شتافتن و از نفس افتادن شیوۀ درستی برای زیستن نیست. زیستنِ درست از طریقِ آهسته و پیوسته پیش رفتن ممکن میشود. این سخن مولانا را میتوان به عنوان شعاری ارزشمند برای اصل تدریج در نظر گرفت: «اندکاندک جهد کن، تمّ الکلام». سخن همین است که باید اندکاندک کوشش کنیم و به تدریج پیش برویم:پس حيات ماست موقوفِ فِطاماندكاندك جهد كن! تَمَّ الْكَلام(مثنوی، د ۳/ ۴۹)شخص باید به تدریج از خواب و خوراک و دیگر لذات خود فاصله بگیرد و اندکاندک عبادت کند و فضیلتهای اخلاقی را در خود بپرورد تا شایستگیِ دریافتِ حواس نوربین را پیدا کند، مانند جنین که به تدریج از نطفه به یک انسان کامل تبدیل میشود:جنبشي اندك بکن همچون جنین!تا ببخشندت حواسِ نوربین(مثنوی، د ۱/ ۳۱۸۰)اندکاندک میتوان نار را به نور تبدیل کرد:اندکاندک آب بر آتش بزن!تا شود نارِ تو نور، ای بوالْحَزَن! (مثنوی، د ۱/ ۱۳۳۳)از همۀ این سخنان میتوان دریافت که پیشرفتِ راستین، حاصلِ معجزۀ گامهای کوچک است.برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه دو کتاب ارزشمند اثر مرکّب از دارن هاردی و برتری خفیف از جف اولسون را مطالعه بفرمایید.ایرج شهبازیبرای دریافت هر دو کتاب پیام دهید. @darmakarma @soutidastan
