چرا جمهوریاسلامی ایران، توسط جنگِ آمریکا و اسرائیل، سرنگون نشد؟✍ رضا کمال بعد از حمله تمام عیار به…
انتشار: 2026/06/29 05:14 UTC
چرا جمهوریاسلامی ایران، توسط جنگِ آمریکا و اسرائیل، سرنگون نشد؟✍ رضا کمال بعد از حمله تمام عیار به ایران، عیان شد:سرنگونی یک حکومت، محدود و منحصر به حمله و آسیب نظامی گسترده نیست. حتی اگر یک کشور در جنگ ضربات سنگینی بخورد، تا زمانی که نیروهای امنیتی، دستگاه اداری و توان کنترل داخلی ساختار حاکمیت، پابرجا باشد، ممکن است حکومت باقی بماند.مهمترین دلایلی که برای سرنگون نشدن جمهوری اسلامی در اثر جنگ یا فشار خارجی، میتوان مطرح کرد، عبارتاند از:الف) تفاوت میان تضعیف حکومت و سرنگونی حکومت. حملات نظامی میتوانند زیرساختها، نیروهای نظامی یا برنامههای راهبردی را هدف قرار دهند، اما لزوماً به فروپاشی سیاسی منجر نمیشوند. بمباران میتواند حکومت را ضعیف کند، اما جایگزین سیاسی برای آن ایجاد نمیکند. ب) وجود نهادهای امنیتی گمنام. جمهوری اسلامی علاوه بر سپاه و ارتش، از شبکههای امنیتی، اطلاعاتی و نیروهای مختلف مثل بسیج برای حفظ کنترل داخلی استفاده میکند. که حتی اگر بخشی از توان نظامی خارجیاش آسیب ببیند، این نهادهای داخلی مخفی موسوم به سربازان گمنام امام زمان، میتوانند به بقای حکومت کمک کنند. این بند، در سرنگونی توسط آمریکا و اسرائیل، کاملا مغفول مانده بود.ج) نبود آلترناتیو مورد اجماع. در بسیاری از کشورها، سقوط حکومت زمانی رخ میدهد که یک رهبری یا ائتلاف جایگزینِ شناختهشده و مورد قبول بخش بزرگی از جامعه وجود داشته باشد. درباره ایران، مخالفان؛ دیدگاهها و جریانهای متنوع و متکثری وجود دارند و اجماع کامل وجود ندارد. د) هزینه و ریسک بالای اشغال نظامی. تجربههای منطقهای، مانند جنگهای طولانی در کشورهای دیگر (لیبی، سوریه و.....)، باعث شده دولتهای غربی نسبت به پروژه «تغییر رژیم از بیرون» محتاط باشند. چون مداخله خارجی در منطقه خاورمیانه اغلب نتایج غیرقابل پیشبینی و گاه؛ نامطلوب داشته است. از همه مهمتر منبعی که توان هزینه کردن در انقلاب یا حمله نظامی داشته باشد، وجود مشخص نداشت.ه) ایجاد هنجارِ «همبستگی ملی در برابر تهدید خارجی». در برخی موارد، حمله خارجی میتواند بخشی از جامعه را—حتی اگر منتقد حکومت باشند—در برابر دشمن خارجی متحد کند و به حکومت فرصت بازسازی مشروعیت بدهد.که در ایران، اتفاق افتاد و کثیری تحت تبلیغ ملیگرایی، به جانفدای تحت تأثیر، تبدیل شدند.در نهایت، چه موافق جمهوری اسلامی باشیم چه مخالف آن، باید بپذیریم: که تغییر حکومت در ایران بیش از هر چیز به تحولات داخلی، شکافهای درون ساختار قدرت که مخفی هستند، وضعیت اقتصادی و میزان سازمانیافتگی نیروهای سیاسی و اجتماعی آلترناتیو، وابسته است.خارج از دلایل فوق، دلیلی فرامتنی و غیر قابل راستی آزمایی نیز وجود دارد که جمهور مردم: تغییر، تبدیل، انقلاب، اضمحلال و..... را با منشأ داخلی میپسندند و قاطبه ملت، تردید فراوانی نسبت به جریانات خارج از کشور یا وابسته به کشوری دیگر، دارند. کوتاه سخن آنکه: این درد، درمانش نزد خود ماست. مشکلی که خودمان ایجاد کردهایم را باید خودمان، رفع کنیم تا همراهی و همدلی جامعه متکثر ایرانی را همراه خود داشته باشد.@su_ghot


