سه پایه و فروپاشی شاهاز دیدگاه واقعگرایی ژئوپلیتیک، سه پایه کنترلی، در هر نظام سیاسی نقش اصلی و کا…
انتشار: 2026/06/29 06:21 UTC
سه پایه و فروپاشی شاهاز دیدگاه واقعگرایی ژئوپلیتیک، سه پایه کنترلی، در هر نظام سیاسی نقش اصلی و کامل دارند. یعنی تنها با کنترل این سه، تغییر و اصلاحات شدنی است:۱- کنترل نیروهای مسلح؛ یعنی به انحصار درآوردن خشونت مشروع؛ یعنی هیچ بازیگر دیگری نمیتواند با زور مقابله کند.۲- کادر نهادهای اصلی یعنی کنترل بوروکراسی، قضا، و اقتصاد؛ بدون این، حتی با ارتش هم نمیتوان کشور را اداره کرد، تنها میتوان آن را تخریب کرد.۳- کنترل اخبار یعنی شکلدادن به واقعیت ذهنی جامعه؛ چون مشروعیت از روایت میآید، نه فقط از زور.این هر سه با هم مثلث سلطه را میسازند. نبود هر یک، دو تای دیگر را ناپایدار میکند.در انقلاب اسلامی ۵۷، لحظه تعیینکننده این بود که شاه هر سه افسار را بهتدریج از دست داد، نه یکباره. چگونه؟افسار نخست زودتر از همه لرزید. ارتش ۴۰۰ هزار نفری روی کاغذ قدرتمند بود، ولی هنگامی که افسران میانی شروع به همدلی با انقلابیون کردند و سربازان فرار را بر قرار ترجیح دادند، تمرد گسترش یافت و ماشین نظامی از درون تهی شد. افسار دوم با فرار و استعفای پیاپی مدیران و تکنوکراتها از دست رفت. بختیار نخستوزیر بود، ولی کسی دستوراتش را اجرا نمیکرد؛ دولتی بدون بوروکراسی.و افسار سوم پیش از آندو رها شده بود. هنگامی که بیبیسی فارسی صدای آیت الله خمینی را از پاریس مستقیم به خانههای ایرانی میرساند، رادیو-تلویزیون ملی دیگر «واقعیت» نمیساخت. توزیع نوارهای کاست رهبران این شکاف را تکمیل کرد.در واقع شاه با ارتش، دولت و رسانه سقوط کرد، نه بدون آنها.حالا هم کسی یا گروهی توان انجام اصلاحات و تغییر و رهبری را خواهد داشت که این هر سه را بتواند در کنترل بگیرد.#یدالله_کریمی_پور @su_ghot


