❇️ اسلام؛ آیین اعتدال و میانهروی✍🏼 صهیب رمضانی خداوند متعال میفرماید: «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أ…
انتشار: 2026/08/20 10:27 UTCدریافت: 2026/08/22 05:13 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 05:13 UTC
❇️ اسلام؛ آیین اعتدال و میانهروی✍🏼 صهیب رمضانی خداوند متعال میفرماید: «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا» این آیه یکی از اساسیترین ویژگیهای امت اسلامی را بیان میکند؛ امتی که وظیفه دارد پیام الهی را به همه انسانها برساند و با عدالت، اعتدال و انصاف، گواه حق بر جهانیان باشد. از همین رو «وسطیت» یا میانهروی، تنها یک فضیلت اخلاقی نیست، بلکه روح حاکم بر همه آموزههای اسلام است.با نگاهی به عقاید، احکام، اخلاق، عبادات و نظام اجتماعی اسلام، بهروشنی درمییابیم که این دین در همه عرصهها راه اعتدال را برگزیده و پیروان خود را از افراط و تفریط برحذر داشته است. قرآن کریم اسلام را «صراط مستقیم» معرفی کرده است؛ راهی راست که انسان را به مقصدی نیکو میرساند و سعادت دنیا و آخرت را برای رهروان خود به ارمغان میآورد.در این نوشتار، برخی از جلوههای این اعتدال و میانهروی در عرصههای گوناگون زندگی را مرور میکنیم.🔸میانهروی اسلام در مسائل اعتقادینخستین و بنیادیترین جلوه اعتدال اسلام در حوزه ایمان و اعتقاد آشکار میشود؛ زیرا هرگونه انحراف در اندیشه، منشأ انحراف در رفتار و سبک زندگی خواهد بود. اسلام پیش از هر چیز، انسان را به اعتقادی فرامیخواند که بر پایهی حقیقت، عقل و وحی استوار است.اساس ایمان در اسلام، باور به وجود پروردگاری یگانه، ازلی، بینیاز و بیهمتاست؛ خداییکه آفریننده آسمانها و زمین و صاحب تمام صفات کمال است و هیچ شریک و همتایی ندارد.اگر این حقیقت را قله هدایت بدانیم، در یک سوی آن اندیشه شرک قرار دارد؛ کسانیکه برای خدا شریکانی قائل میشوند، بتها و معبودهای گوناگون ساختند و مخلوق را در جایگاه خالق نشاندند. در سوی دیگر، اندیشه الحاد و مادیگرایی قرار گرفته است؛ نگرشی که وجود خداوند را انکار میکند و پیدایش جهان را تنها بر پایه ماده و قوانین طبیعت تفسیر میکند.اسلام در میان این دو انحراف، راه حق را برگزیده است؛ راهی که نه به دام شرک میافتد و نه به ورطه انکار خدا میغلتد، بلکه با دلایل روشن و عقلانی، انسان را به ایمان به خدای یگانه، مالک آسمانها و زمین و توانا بر هر چیز فرا میخواند.🔸میانهروی اسلام در اخلاقاخلاق اسلامی بر مدار میانهروی شکل گرفته است؛ به گونهای که هر فضیلت اخلاقی، حدّ اعتدال میان دو انحراف، یعنی افراط و تفریط بهشمار میآید. ازاینرو، اسلام نه انسان را به سستی و انفعال فرا میخواند و نه خشونت، تندروی و بیرحمی را فضیلت میشمارد؛ بلکه او را به اخلاقی دعوت میکند که در آن، عدالت با رحمت، قاطعیت با مدارا و حقطلبی با احسان در کنار یکدیگر معنا مییابند.با نگاهی به تاریخ اندیشهها و تمدنهای بشری، میتوان دریافت که بسیاری از مکاتب اخلاقی، در یکی از دو سوی افراط یا تفریط قرار گرفتهاند. گروهی تسلیم و انفعال را فضیلت دانسته و انسان را به تحمل هرگونه ظلم و تجاوز فراخواندهاند؛ چنانکه گاه شعارهایی از قبیل «اگر بر گونه راستت سیلی زدند، گونه چپ را نیز پیش آور» بهعنوان نهایت فضیلت اخلاقی معرفی شده است و اسلام را به خشونت در برخورد با دیگران متهم میکنند. اما واقعیت عملکرد تاریخی آنان چیز دیگری را نشان میدهد؛ از دادگاههای تفتیش عقاید در اروپا گرفته تا استعمار غرب و شرق و جنگهای وحشیانهای که با انگیزههای دینی و با هدف نابودی فیزیکی مسلمانان و دیگر ملتها به راه افتادهاند، گواهی روشن بر حقیقت اخلاقیشان است.در مقابل، گروه دیگری نیز وجود دارند که سیاست سلطه، اشغال و بهرهکشی خود را بر اصل نابودی جمعی دشمنان، بنا نهادهاند و با این هدف که همهچیز را در انحصار خود درآورند، دیگران را به بندگی و استبداد میکشند.اسلام در برابر این دو رویکرد، راهی بر پایهی اعتدال، رحمت و عدالت ارائه میدهد. اسلام نه مسلمان را به ذلت، تسلیم و پذیرش ظلم فرا میخواند و نه به او اجازه میدهد که از مرز عدالت فراتر رود و به ظلم و تجاوز آلوده شود.../ احناف خواف🆔 t.me/sunnionline➡️ sunnionline.us