آیا کشورهای عرب خلیج فارس بازندگان اصلی تفاهم ایران و آمریکا هستند؟منال خلیل- بی بی سی عربیقسمت اول…

آیا کشورهای عرب خلیج فارس بازندگان اصلی تفاهم ایران و آمریکا هستند؟منال خلیل- بی بی سی عربیقسمت اولتنش‌های نظامی فروکش کرده و تفاهم‌نامه‌ای میان آمریکا و ایران امضا شده است.مذاکرات دو طرف هنوز در آغاز راه قرار دارد و صحبت درباره نتایج آن خیلی زود است، اما پرسشی که امروز مطرح می‌شود این است: بزرگ‌ترین بازنده این جنگ کیست؟درباره سنجش سود و زیان، برداشت‌های سیاسی متفاوتی وجود دارد. کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نگران‌اند که مذاکرات آمریکا با ایران به «امتیازدهی بیش از حد» به تهران منجر شود و قدرت منطقه‌ای ایران را افزایش دهد.در یادداشت تفاهم تهران و واشنگتن هیچ اشاره‌ای به اعمال محدودیت بر برنامه موشک‌های بالستیک ایران نشده است. این موضوع می‌تواند نگرانی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس را که در برد این موشک‌ها قرار دارند و پیش‌تر نیز از آن آسیب دیده‌اند، افزایش دهد.در جریان جنگ، دولت دونالد ترامپ می‌گفت نابودی توان موشکی ایران یکی از اهداف اصلی آن است. اما آقای ترامپ در سفر اخیر خود به پاریس، موضع خود را تعدیل کرد و گفت: «اگر کشورهای دیگر موشک‌های بالستیک دارند، بی‌انصافی است که ایران از داشتن تعدادی از آنها محروم باشد.»آندریاس کریگ، دانشیار مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، معتقد است برنامه موشکی ایران همچنان یک چالش امنیتی جدی برای کشورهای عربی خلیج فارس به شمار می‌رود، اما رهبران این کشورها می‌دانند که درخواست برچیدن کامل زرادخانه موشکی ایران به هیچ توافقی منجر نخواهد شد.آقای کریگ در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی عربی پیش‌بینی کرد که واکنش کشورهای خلیج فارس بیشتر جنبه عملی داشته باشد؛ از جمله تقویت زیرساخت‌ها، گسترش سامانه‌های دفاع موشکی، بومی‌سازی تولید موشک‌های رهگیر، تقویت خطوط دفاعی مقدم و حفظ کانال‌های ارتباطی با تهران برای جلوگیری از رویارویی مستقیم.با وجود ضرباتی که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس متحمل شدند و آشکار شدن آسیب‌پذیری بخش‌های زیرساختی آن‌ها، آندریاس کریگ این کشورها را بزرگ‌ترین بازنده این جنگ نمی‌داند.او می‌گوید: «از منظر راهبردی، اسرائیل بزرگ‌ترین بازنده به نظر می‌رسد. این کشور بخش قابل توجهی از سرمایه سیاسی، دیپلماتیک و نظامی خود نزد دولت آمریکا را مصرف کرده، به جایگاهش در افکار عمومی غرب آسیب زده و تصویری از خود به عنوان کشوری تثبیت کرده که واشنگتن را به سوی تشدید تنشی پرهزینه در منطقه و در چارچوب دستورکار امنیتی خود می‌کشاند.»آقای کریگ می‌افزاید در مقابل، کشورهای خلیج فارس با اصول سیاست «اول آمریکا» همخوانی بیشتری پیدا کرده‌اند؛ از جمله با تقسیم بار مسئولیت‌ها، سرمایه‌گذاری در اقتصاد آمریکا، کاهش تنش‌ها و تقویت ثبات منطقه‌ای. به باور او، این کشورها از تامین امنیت انرژی تا ایفای نقش میانجی در بحران‌های منطقه‌ای، به آمریکا کمک می‌کنند و این یک مزیت مهم برای آنهاست.در همین حال، حسن منیمنه، پژوهشگر و مدرس موسسه خاورمیانه در واشنگتن، معتقد است کشورهای خلیج فارس بزرگ‌ترین برندگان این وضعیت هستند؛ نه به این معنا که دستاوردهای بزرگی به دست آورده‌اند، بلکه از آن جهت که در صورت ادامه جنگ ناچار بودند هزینه‌ای بسیار سنگین بپردازند.او به بی‌بی‌سی عربی می‌گوید که کشورهای حوزه خلیج فارس در جریان جنگ خسارت‌های فراوانی متحمل شدند، اما اگر تفاهم‌نامه آمریکا و ایران امضا نمی‌شد و جنگ پایان نمی‌یافت، منطقه با زیان‌هایی روبه‌رو می‌شد که شاید جبران آنها ممکن نبود.به گفته آقای منیمنه، موضوع موشک‌های بالستیک، گروه‌های مورد حمایت ایران، برنامه هسته‌ای و تنگه هرمز همچنان مسائلی هستند که کشورهای خلیج فارس باید برای آنها راه‌حل پیدا کنند. با این حال، او می‌گوید اگر جنگ ادامه می‌یافت، این کشورها با تهدیدی برای بقا و موجودیت خود روبه‌رو می‌شدند.کشورهای حاشیه خلیج فارس در سال‌های اخیر برنامه‌های گسترده‌ای برای متنوع‌سازی اقتصاد خود و سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی چون گردشگری، خدمات و فناوری اجرا کرده‌اند.ادامه دارد...@taghaviniaa