بسم الله الرحمن الرحیم🔴 «عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی✍️ ابوالفضل فاتح⬅️ عاشور…

بسم الله الرحمن الرحیم🔴 «عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی✍️ ابوالفضل فاتح⬅️ عاشورا، رخدادی که قرن‌هاست در ژرفای حافظه تاریخی ایرانیان جاری است، فرصتی برای بازاندیشی در نسبت امر ملی و امر دینی فراهم آورده است⬅️ گاه «امر ملی» و «امر دینی» به گونه‌ای روایت شده‌اند که گویی دو ساحت کاملا مستقل و حتی متعارض‌اند؛ برخلاف اروپا که بخش مهمی از ملی‌گرایی مدرن آن در تقابل با نهاد کلیسا شکل گرفت، بسیاری از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران، از جنبش تنباکو تا انقلاب مشروطه و از نهضت ملی شدن نفت تا انقلاب اسلامی، در تعامل و همکاری نیروهای ملی و مذهبی هویت یافته‌اند⬅️ به‌جرات می‌توان گفت، در بحران‌هایی که بسیاری از تحلیل‌گران انتظار چندپارگی جامعه ایران را داشتند، آنچه «ملت‌بودگی»، «یکپارچگی ملی» ایران را در سطحی فراتر از برآوردها صیانت کرد، صرفاً وطن‌دوستی ملی‌گرایانه یا دین گرایی محض نبود، بلکه هم‌افزایی این دو و تجلی این پیوند در عقل جمعی بود⬅️ تجربه دفاع مقدس و دو جنگ دوازده‌روزه و چهل‌روزه نشان داد که جوهر دین و انگیزه‌های مذهبی (به‌ویژه خوانش عاشورایی از دین که حریت، و پایمردی‌های کم‌نظیر می‌آفریند)  به هیچ وجه از «امر ملی» جدا نیست و در کنار شیفتگی به ایران، در حفظ تمامیت وطن نقش آفرین بوده است. این هم‌افزایی منحصر به ایران نبوده است. در سال ۲۰۱۴، شاهد بودیم که چگونه یک فتوا توانست نقشی تعیین‌کننده در صیانت از تمامیت ارضی عراق ایفا کند⬅️ در جریان جنگ های اخیر نیز طیف وسیعی از نیروهای اصلاحی و ملی و روشنفکران دینی، مواضع مستحکم و مسئولانه در برابر تجاوز به میهن اتخاذ نمودند. البته، برخی قرائت‌های افراطی از سکولاریسم، نتوانستند پیوندی پایدار با حساسیت‌های ملی بر قرار کنند. همچنین بخشی از جریان‌هایی که هویت خود را عمدتا در تقابل با دین تعریف کرده بودند، در بزنگاهی حساس از ملیت نیز فاصله گرفته و در نهایت ذیل پرچم بیگانه قرار گرفتند⬅️ گرچه بخشی از نیروهای مذهبی نیز که نسبت به «امر ملی» و تحولات سیاسی فاصله بیشتری داشتند، در این مقاطع نقش پررنگی ایفا نکردند. اما، هیچ جریان دینی اصلی و ریشه داری را نمی شناسیم که در ذیل پرچم بیگانه قرار گرفته باشد ⬅️ در شرایط پس از جنگ چهل‌روزه، همان‌گونه که نمونه هایی از توجه یا بازاندیشی برخی جریان‌های اصلی مذهبی سیاسی به امر ملی و نمادهای آن صورت گرفت، بازاندیشی جریان‌های ملی و اصلاحی در نسبت خود با دین و حافظه تاریخی جامعه نیز می‌تواند مد نظر قرار گرفته و به تعمیق همبستگی ملی بینجامد⬅️ عاشورا، یک فرصت است. فرصتی هم برای مشارکت در «عزای اشرف اولاد آدم» و هم آغاز گفت‌وگویی صریح، و درون‌جریانی درباره نسبت دین، و آیین‌ها با امر ملی و جایگاه آن‌ها در هویت جمعی ایرانیان⬅️ عاشورا خواه در قامت یک نهضت دینی، خواه به مثابه جنبشی اصلاحی، فراتر از یک واقعه تاریخی یا آیین مذهبی عمل کرده و با ارتقاء روح آزادگی، و ذلت ناپذیری بر بسیاری از شئون حیات اجتماعی و اقتدار ملی ایرانیان اثری منحصر برجای  گذاشته و می تواند به ایران و ایرانی مفهومی فراتر از یک ملیت ببخشد⬅️ اگر نوروز حوزه‌ای تمدنی در پیرامون ایران پدید آورده، و تشیع دامنه نفوذ خود را تا فراتر از مرزهای منطقه گسترش داده، عاشورا با پیام جهان‌شمول آزادگی و کرامت انسانی، ظرفیتی فراتر در نزد آزادگان جهان آفریده است؛ ظرفیتی که در صورت رعایت الزامات می‌تواند ایران را با غنای معنایی خود، به نمونه‌ای کم‌نظیر از «اقلیتی با اثرگذاری اکثریت» بدل سازد ⬅️ ممکن است در میانه ی فضای قطبی شده ی داخلی، این نگرش ایدآلیستی یا غیر واقع بینانه ارزیابی شود. اما، عمیقا باور داریم «نهضت عاشورا» در انحصار هیچ جریان یا قدرت سیاسی قرار نمی‌گیرد، و با ظرفیت فرادینی خود می تواند «پلتفرم همبستگی اجتماعی» و «جذب نسل های جدید» باشد. از الزامات این مسیر، «زدودن سیاست جناحی از دامن دین و ملیت» و «پیوند عمیق تر اخلاق دینی و پایمردی ملی» است⬅️ در تجربه تاریخی، حذف دین از معادله هویت جمعی و یا ستیز با آن، فهمی ناقص از ایران به دست داده و می‌تواند به خطاهای راهبردی بینجامد، چنان که «ملیت ستیزی» نیز فرجامی نداشته است. هیچ جریان اجتماعی پایداری نمی‌تواند خود را از مهم‌ترین سرچشمه‌های هویت و حافظه تاریخی جامعه خویش جدا سازد یا با آن به ستیز برخیزد، مگر‌آنکه در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز با نوعی آشفتگی در مواضع، ناتوانی در تشخیص امر ملی، یا لکنت و لغزش در ایفای نقش برای «حفظ موجودیت و هویت ایران» مواجه شود⬅️و سخن آخر؛ عاشورا، این «قیامت زمین» را دریابیم. اگر شب قدر، برتر از هزار ماه و یک ساعت تفکر، برتر از هفتاد سال عبادت است؛ چرا یک ساعت تأمل در عاشورا، بهتر از هفتاد سال سیاست نباشد؟متن کامل👇👇👇fa.shafaqna.com/news/2295883