مسجد عقبة بن نافع در قیروان @tamadone_islamiمسجد جامع عقبه بن نافعقدمت: سیزده قرن و نیمموقعیت: شهر…
انتشار: 2026/07/16 17:04 UTC
مسجد عقبة بن نافع در قیروان @tamadone_islamiمسجد جامع عقبه بن نافعقدمت: سیزده قرن و نیمموقعیت: شهر قیروان به فاصلهی ۱۵۵ کیلومتری پایتخت تونسچشم انداز تاریخی:این مسجد در سال ۵۰ هجری قمری، برابر با ۶۷۰ میلادی، در زمان خلافت معاویه رضی الله عنه، توسط فاتح آفریقا، تابعی بزرگوار، فرماندهی مجاهد، عقبه بن نافع فهری بنا شد، و از کهنترین مساجد جهان اسلام، و الگوی مساجد ساخته شده در مغرب اسلامی است.خلیفه بن خیاط میگوید: هنگام طراحی نقشهی این مسجد، روزهای متمادی عقبه و یارانش طلوع و غروب خورشید را در نظر میگرفتند تا اینکه مبادا در تعیین جهت قبله اشتباهی رخ دهد، و در نهایت موفق شدند جهت دقیق قبله را تشخیص دهند، و بعدها جهت قبلهی این مسجد، ملاک تعیین قبله در تمام مساجد آفریقا شد.جایگاه علمی مسجد عقبه بن نافع:مسجد عقبه بن نافع، تنها اختصاص به نماز و خطبه نداشت، بلکه دانشگاهی بود که علمای بسیاری را به جهان اسلام تقدیم کرد. بسیاری از مجاهدانی که بعدها موفق شدند اندلس را فتح کرده و اسلام را در این سرزمین منتشر کنند از دانش آموختههای این مسجد بودند.بعدها با گرویدن مسلمانان مغرب به مذهب امام مالک رحمه الله توسط معز بن بادیس در سال ۴۵۴ هجری، مسجد عقبه بن نافع تأثیر زیادی در نشر مذهب امام مالک در شمال آفریقا داشت، و در زمان حکومت اغلبیها، علاوه بر علوم شریعت و فقه امام مالک، علوم ستاره شناسی، پزشکی، کشاورزی، هندسه، ریاضیات و...در این مسجد تدریس میشد.از جمله کسانی که در این مسجد امامت، خطابت، و تدریس کردهاند میتوان به افراد زیر اشاره کرد:۱- صحابی بزرگوار عبدالله بن عمر بن خطاب رضی الله عنهما، درگذشتهی سال ۷۳ هجری۲- تابعی بزرگوار اسماعیل بن عبیدالله انصاری درگذشتهی سال ۱۰۷ هجری۳- ابوعبدالله اسد بن الفرات فاتح جزیرهی صقلیه، و راوی موطأ امام مالک، درگذشتهی سال ۲۱۳ هجری۴- فقیه مالکی قاضی سحنون تنوخی نویسندهی مدونه، از مراجع فقهی مالکیها، درگذشتهی ۲۴۱ هجری۵- مالک صغیر، ابن ابی زید قیروانی، پرچمدار مذهب مالک در مغرب، درگذشتهی سال ۳۸۶ هجری قمری@tamadone_islami

