چرا مقاومت مدنی به «تنوع تاکتیک» نیاز دارد؟وقتی اعتراض خیابانی تنها ابزار یک جنبش نیستوقتی از مقاوم…
انتشار: 2026/08/19 17:10 UTCدریافت: 2026/08/20 00:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 00:20 UTC
چرا مقاومت مدنی به «تنوع تاکتیک» نیاز دارد؟وقتی اعتراض خیابانی تنها ابزار یک جنبش نیستوقتی از مقاومت مدنی حرف میزنیم، اغلب نخستین تصویر، جمعیتی است که در خیابان تجمع کرده و شعار میدهد. تظاهرات میتواند بسیار قدرتمند باشد؛ تعداد مخالفان را آشکار کند، ترس را کاهش دهد و توجه جامعه را به یک مطالبه جلب کند.اما مقاومت مدنی فقط تظاهرات نیست.جنبشی که تنها یک روش برای کنش داشته باشد، برای حکومت نیز قابل پیشبینیتر است. اگر تنها ابزار مخالفان تجمع خیابانی باشد، حکومت میداند نیروهایش را کجا مستقر کند، چه کسانی را بازداشت کند و چگونه هزینه مشارکت را بالا ببرد.به همین دلیل پژوهشگران مقاومت مدنی بر اهمیت تنوع تاکتیکها تأکید میکنند.اعتصاب یک شکل از کنش است. تحریم اقتصادی شکلی دیگر. خودداری از همکاری با یک نهاد، کنش نمادین، تشکیل شبکههای همیاری، مستندسازی نقض حقوق بشر، فعالیت صنفی و ایجاد نهادهای مستقل نیز میتوانند بخشی از مقاومت مدنی باشند.هرکدام کارکرد متفاوتی دارند.تظاهرات میتواند نارضایتی را آشکار کند.اعتصاب میتواند همکاری لازم برای ادامه فعالیت یک بخش را متوقف کند.تحریم میتواند هزینه اقتصادی ایجاد کند.مستندسازی میتواند حقیقت را برای دادخواهی امروز و آینده حفظ کند.تشکلسازی میتواند ظرفیت ادامه مقاومت را ایجاد کند.و شبکههای همیاری میتوانند به کسانی که به دلیل مشارکت در اعتراض شغل، درآمد یا امنیت خود را از دست دادهاند کمک کنند تا فشار را تحمل کنند.اهمیت تنوع فقط در تعداد روشها نیست. مسئله این است که حکومت مجبور میشود با انواع متفاوتی از عدم همکاری روبهرو شود.ممکن است سرکوب یک تجمع برای دستگاه امنیتی امکانپذیر باشد؛ اما مسئله زمانی پیچیدهتر میشود که همزمان کارگران اعتصاب کنند، متخصصان از اجرای برخی سیاستها خودداری کنند، شهروندان یک نهاد را تحریم کنند و شبکههای مستقل اطلاعات و کمکرسانی نیز فعال باشند.اریکا چنووت و ماریا استفان در پژوهش درباره مقاومتهای مدنی موفق، علاوه بر مشارکت گسترده، بر توان جنبشها برای ایجاد شکاف در ستونهای پشتیبان حکومت و حفظ مقاومت در برابر سرکوب تأکید کردهاند.اما تنوع تاکتیک به معنای انجام هر کاری نیست.هر کنش باید با توجه به هدف، ظرفیت جامعه، میزان خطر و نتیجه احتمالی آن سنجیده شود. تاکتیکی که در یک موقعیت مؤثر است ممکن است در موقعیتی دیگر بیاثر یا بسیار پرهزینه باشد.بنابراین پرسش یک جنبش فقط این نیست:«اعتراض بعدی چه زمانی است؟»پرسش مهمتر این است:«برای رسیدن به هدف، چه شکلهایی از کنش و عدم همکاری در اختیار داریم؟»مقاومت مدنی زمانی قدرتمندتر میشود که حکومت با جامعهای روبهرو باشد که برای هر فشار، فقط یک پاسخ قابل پیشبینی ندارد.یک جنبش ممکن است یک هدف داشته باشد؛ اما برای رسیدن به آن، به بیش از یک راه نیاز دارد.مرتبط:درسهای مقاومت مدنی:tavaana.org/civil_resistance2/#%D9%85%D9%…
پستهای تلگرام — آموزشکده توانا
پدر و مادر جاوید نام محسن عباسی به یاد فرزندشان به قله دماوند صعود کردند و نام او را بر بام ایران و خاورمیانه فریاد کشیدند و دلتنگی خود را ابراز کردند.محسن عباسی، ۲۱ ساله، در دی ماه ۱۴۰۴ در نجفآباد کشته شد.#دادخواهی #محسن_عباسی@Tavaana_TavaanaTech
نخستین جلسه دادگاه سپیده ابطحی برگزار شد؛ ادامه بازداشت این فیلمسازساز در زندان قرچکنخستین جلسه رسیدگی به پرونده سپیده ابطحی، مستندساز، امروز در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری برگزار شد. مینا اکبری، فیلمساز که در کنار خانواده ابطحی در دادگاه حضور داشت، با انتشار گزارشی از این جلسه اعلام کرد که با گذشت بیش از یک ماه از صدور قرار بازداشت موقت، سپیده ابطحی همچنان در زندان قرچک ورامین نگهداری میشود و تاکنون امکان آزادی او حتی با تأمین وثیقه نیز فراهم نشده است.مینا اکبری، فیلمساز، در صفحه اینستاگرام خود گزارشی از نخستین جلسه رسیدگی به پرونده سپیده ابطحی منتشر کرد و نوشت که این جلسه امروز در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری برگزار شده است.بر اساس این گزارش، سپیده ابطحی ساعت ۹:۳۰ صبح با دستبند از زندان قرچک ورامین به دادگاه منتقل شد. مادر او، دوستان و شماری از همکارانش نیز از ساعات ابتدایی صبح در محل دادگاه حضور داشتند.حدود ساعت ۱۰ صبح، سپیده ابطحی وارد اتاق قاضی شد و دفاعیات خود را در برابر اتهامات مطرحشده در پرونده، بهصورت کتبی ارائه کرد.مینا اکبری همچنین نوشته است که در جریان جلسه دادگاه، نمایندگانی از انجمن صنفی و انجمن کارگردانان سینمای مستند درباره سوابق حرفهای سپیده ابطحی صحبت کردند و بر «ایراندوستی» و مخالفت او با جنگ و خشونت تأکید داشتند.در پایان این جلسه اعلام شد که پرونده و دفاعیات سپیده ابطحی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و ادامه رسیدگی به پرونده به هفته آینده موکول شده است.سپیده ابطحی ساعت ۱۱:۴۵، پس از پایان جلسه، بار دیگر به زندان قرچک ورامین منتقل شد. به نوشته مینا اکبری، او با وجود شرایط دشوار بازداشت از روحیه خوبی برخوردار بوده و از تمامی کسانی که طی این مدت پیگیر وضعیتش بودهاند، تشکر کرده است.این جلسه در شرایطی برگزار شده که بیش از یک ماه از صدور قرار بازداشت موقت سپیده ابطحی میگذرد و او همچنان در زندان قرچک به سر میبرد. بر اساس گزارش منتشرشده، در این مدت امکان آزادی موقت او حتی با تأمین وثیقه نیز فراهم نشده است.مینا اکبری در پایان گزارش خود با طرح پرسشی نسبت به ادامه این وضعیت نوشت: «با گذشت بیش از یک ماه از صدور قرار بازداشت موقت، چرا سپیده ابطحی همچنان در زندان است و چرا امکان آزادی او حتی با تأمین وثیقه فراهم نشده است؟» #سپیده_ابطحی@Tavaana_TavaanaTech
هیوا سیفیزاده، خواننده و مدرس آواز ایرانی، به چهار سال حبس تعزیری محکوم شد.هیوا سیفیزاده با انتشار ویدیویی اعلام کرد که در پی صدور حکم بدوی دادگاه، به اتهام «تشویق به فساد و فحشا» به چهار سال حبس تعزیری محکوم شده است.این پرونده به اجرای او در «عمارت روبهرو» در تهران در ۹ اسفند ۱۴۰۳ بازمیگردد؛ اجرایی که با ورود نیروهای امنیتی متوقف شد و به بازداشت سیفیزاده انجامید.او در واکنش به حکم صادرشده گفت این پرونده در پی اجرای چند بیت آواز ایرانی بر شعری از سعدی تشکیل شده است و پرسید «خواندن شعر سعدی و آواز ایرانی چطور میتواند مصداق «تشویق به فساد و فحشا» باشد؟»#نه_به_جمهوری_اسلامی@Tavaana_TavaanaTech
آگاهی بدون اتکا به خدانگاهی فلسفی به اندیشه توماس نیگلتوماس نیگل، یکی از فیلسوفان معاصر و آشکارا خداناباور، در تقاطع میان دفاع از اصالت ذهن و رد تبیینهای ماوراءالطبیعی ایستاده است. اندیشه او روایتی منحصربهفرد از تلاش برای تبیین ابعاد بنیادین هستی، بهویژه پدیده آگاهی و اخلاق، بدون توسل به فرضیات دینی است.نقد ماتریالیسم و دفاع از واقعگرایی ذهنینیگل در آثار کلیدی خود، از جمله «دیدگاهی از هیچکجا» و مقاله مشهور «خفاش بودن چه شکلی است؟»، چالشهای جدی پیش روی ماتریالیسم تقلیلگرا میگذارد. او استدلال میکند که حالتهای ذهنی و تجربیات سوبژکتیو (درونی) دارای کیفیتی هستند که با توصیفهای فیزیکی و عصبشناختی کاملاً قابلتبیین نیستند. آگاهی، واقعیتی بنیادین در جهان است و نمیتوان آن را به توهمی برخاسته از ماده فروکاست. با این حال، پذیرش اصالت ذهن هرگز نیگل را به سوی الهیات یا پذیرش وجود خداوند سوق نداده است.مرزبندی میان علم، دین و طبیعتگراییدر کتاب «توهم بزرگ»، نیگل به صراحت به نقد تلاشهایی میپردازد که درصدد آشتی دادن دین و علم یا استفاده از شکافهای علمی برای اثبات وجود صانعاند. او بر این باور است که علم مدرن توانایی پاسخگویی به پرسشهای غایی درباره معنای هستی را ندارد، اما این ضعف به معنای اعتباربخشیدن به توضیحات دینی نیست. نیگل از یک سو منتقد خداناباوری ستیزهجو است و از سوی دیگر، طبیعتگرایی سنتی و مکانیکی را برای توضیح پیدایش آگاهی نابسنده میداند. از نگاه او، نظم جهان مستلزم یک غایتمندی درونی است، اما این غایتمندی لزوماً به معنای وجود خدایی شخصی یا خالقی ماوراءالطبیعی نخواهد بود.پروژه فلسفی توماس نیگل گواهی بر این است که میتوان در برابر تقلیلگرایی علمی ایستاد، به واقعیت عینی ارزشها و آگاهی تن داد و در عین حال، مسیری کاملاً غیردنیوی و سکولار را برای فهم جهان برگزید. تفکر او دعوتی است به خردورزی مستقلی که نه در دام جزماندیشی دینی میافتد و نه تسلیم سادهسازیهای مادیگرایانه میشود.#خداناباوری #باورمندی #خرد_گرایی #گفتگو_توانا@Dialogue1402
۱۹ اوت، روز جهانی عکاسی، فرصتی است برای یادآوری نقش عکاسی فراتر از یک هنر؛ عکسها در سالهای گذشته به یکی از مهمترین ابزارهای ثبت اعتراضات، مستندسازی سرکوب و انتقال واقعیتهایی تبدیل شدهاند که جمهوری اسلامی تلاش کرده است پنهان بمانند.اما در جمهوری اسلامی، ثبت و انتشار همین تصاویر میتواند برای عکاسان و شهروندان هزینه سنگینی داشته باشد. شماری از عکاسان در سالهای اخیر به دلیل فعالیت حرفهای، انتشار تصاویر اعتراضات یا ارسال عکس و فیلم برای رسانهها بازداشت، زندانی و به احکام سنگین محکوم شدهاند.یلدا معیری با حکم ۱۵ سال حبس مواجه است؛ آرتین غضنفری از ۲۹ دی ۱۴۰۴ تاکنون، در زندان و در بلاتکلیفی سپری کرده و نوید ذرهبین ایرانی نیز از ۲۶ دیماه ۱۴۰۴ در وضعیت بلاتکلیف به سر میبرد.شقایق افشار نجفی، عکاس ۱۸ ساله اهل قزوین، نیز به اتهام ارسال عکس و فیلم برای رسانهها به ۹ سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجراست. نگین کیانی، عکاس و مدرس عکاسی ساکن بابل، نیز در تیرماه ۱۴۰۵ توسط دادگاه انقلاب این شهر به اتهام «تبلیغ علیه نظام» از طریق فعالیتهای مجازی به یک سال حبس تعزیری محکوم شد.@Tavaana_TavaanaTech
تعدادی از کارگران شهرداری ماهشهر در اعتراض به پرداختنشدن حقوق و مطالبات معوق خود، از ابتدای هفته دست به اعتصاب زده و طی روزهای گذشته با تجمع مقابل فرمانداری و ساختمان شهرداری، خواستار پرداخت مطالبات خود شدهاند.کارگران معترض میگویند علاوه بر تأخیر در پرداخت حقوق، اضافهکاری، مابهالتفاوت حقوق ماههای فروردین و اردیبهشت و برخی مزایای رفاهی و مناسبتی آنان نیز پرداخت نشده است. مشکلات مربوط به بیمه تکمیلی و پرداخت سهم کارفرما از حق بیمه تأمین اجتماعی نیز از دیگر مطالبات مطرحشده از سوی این کارگران است.تداوم این اعتراضها، تصویری دیگر از شرایط دشوار معیشتی کارگران در ایران است؛ کارگرانی که برای دریافت ابتداییترین حقوق خود ناچارند در گرمای شدید به خیابان بیایند و دست به اعتراض بزنند.این وضعیت نتیجه سالها سیاستهای جمهوری اسلامی در بیتوجهی به حقوق اقتصادی و اجتماعی شهروندان است.@Tavaana_TavaanaTech
