🪖🩸 از تنگه هرمز تا ICU: چرا الگوریتم «ABCDE» زیر آتش کارایی ندارد؟👩💻 همانطور که قبلا نوشته بودم با…
انتشار: 2026/07/13 20:08 UTC
🪖🩸 از تنگه هرمز تا ICU: چرا الگوریتم «ABCDE» زیر آتش کارایی ندارد؟👩💻 همانطور که قبلا نوشته بودم با توجه به اینکه بیشتر اعضای کانال طب اطفال در حوزه امتحانی تمام آزمونهای الهی، یعنی ایران و افغانستان، زندگی و طبابت میکنند و جنگ و بمباران جزیی از واقعیت روزمره آنهاست، چند پست درباره مواجهه با این شرایط در کانال منتشر کردهام؛ از سندرم لهشدگی تا سندرم کمپارتمان حاد، و امروز هم درباره پروتکل MARCH مینویسم.در دانشکده پزشکی، همه ما اصول ATLS را بهخوبی یاد گرفتهایم: در برخورد با بیمار دچار تروما، ترتیب مقدس ارزیابی ABCDE است.و A: راه هوایی (Airway)؛ همیشه اولین اولویت، درست است و اگر بیمار نفس نکشد، جان خود را از دست میدهد.اما این صحنه را تصور کنید:بیماری (یا یک سرباز) با قطع عضو تروماتیک یا زخم گلوله یا ترکش در شریان فمورال وارد اورژانس میشود.اگر شما کنار سر بیمار بایستید، لارنگوسکوپ را آماده کنید، ترشحات را ساکشن کنید و برای لولهگذاری تراشه (مرحله A) اقدام کنید، بیمار در همان حدود ۶۰ ثانیهای که صرف تثبیت راه هوایی میکنید، بر اثر خونریزی جان خود را از دست خواهد داد.در نهایت، شما یک راه هوایی کاملاً ایدهآل... در یک جسد خواهید داشت. 💀🍆تغییر پارادایم: تولد پروتکل MARCHپزشکی تاکتیکی نظامی (TCCC) با تجربهای که از میدانهای نبرد به دست آورد، نشان داد که در تروماهای شدید یا نافذ، شایعترین علت قابل پیشگیری مرگ، خفگی نیست؛ بلکه خونریزی کنترلنشده و کشنده است.به همین دلیل، الگوریتم کلاسیک تغییر کرد و پروتکل MARCH به وجود آمد.🩸 🔤 خونریزی شدید (Massive Hemorrhage)پیش از آنکه به تنفس بیمار فکر کنید، ابتدا خونریزی را متوقف کنید.استفاده سریع و تهاجمی از تورنیکه (بهصورت High and Tight؛ یعنی در قسمت پروگزیمال اندام و محکم بسته شود).استفاده از پانسمانهای هموستاتیک.اگر خونی در گردش نباشد، وجود اکسیژن در ریهها هیچ کمکی نخواهد کرد.🫁 🔤 راه هوایی (Airway)پس از کنترل خونریزی، راه هوایی را ایمن کنید؛ با وضعیتدهی مناسب، استفاده از راههای هوایی کمکی یا در صورت نیاز، لولهگذاری تراشه.🌬️ 🔤 تنفس (Respiration)زخمهای مکنده قفسه سینه را با پانسمان مناسب ببندید.پنوموتوراکس تحت فشار را بدون تأخیر تشخیص داده و دکمپرسیون انجام دهید.💉 🔤 گردش خون (Circulation)دسترسی وریدی یا داخلاستخوانی برقرار کنید.اسید ترانکسامیک (TXA) را در زمان مناسب آغاز کنید.بیمار را برای دریافت خون کامل یا اجرای پروتکل انتقال خون انبوه (Massive Transfusion Protocol) آماده کنید.(دیگر زمان تزریق چندین لیتر سرم نرمال سالین گذشته است؛ اما این موضوع را در مطلبی دیگر بررسی خواهیم کرد.)🥶 🔤 هیپوترمی و آسیب مغزی (Hypothermia / Head Injury)از سرد شدن بیمار به هر قیمتی جلوگیری کنید.بیمار هیپوترمیک توانایی انعقاد مناسب خون را از دست میدهد و وارد سهگانه مرگبار (Lethal Triad) میشود.💡 نکته مهم کشیکالگوریتم ABCDE همچنان برای بیشتر تروماهای بلانت (غیرنافذ) مانند تصادفات رانندگی بسیار مناسب است.اما اگر با ترومای نافذ شدید، زخمهای گلوله یا آسیبهای ناشی از انفجار روبهرو شدید، باید نوع نگاه خود را تغییر دهید.در این شرایط، حرف «M» (کنترل خونریزی شدید) همیشه قبل از حرف «A» (راه هوایی) قرار میگیرد.✍️ ادمین کانال طب اطفال🚩🚩@TebeAtfal

