👩💻در گذرِ روزهای طبابت؛ روایتهایی از تجربههای بالینی اعضای کانال طب اطفالاین تصویر، شکل شیر مادر…
انتشار: 2026/07/16 15:39 UTC
👩💻در گذرِ روزهای طبابت؛ روایتهایی از تجربههای بالینی اعضای کانال طب اطفالاین تصویر، شکل شیر مادر را قبل از ابتلای کودک به برونشیولیت و دو روز بعد از شروع بیماری نشان میدهد.همانطور که دیده میشود، تفاوت واضحی در رنگ دو نمونه وجود دارد. با بررسی این دو نمونه مشخص شده که شیری که پس از شروع بیماری کودک تولید شده، حاوی مقدار بیشتری از آنتیبادیهای مادری بوده است.اما این اتفاق چگونه رخ میدهد؟هنگام شیردهی، مقدار بسیار کمی از بزاق کودک میتواند به داخل مجاری پستان مادر برگردد؛ پدیدهای که به آن baby spit backwash گفته میشود.در بافت پستان، گیرندههایی وجود دارند که میتوانند برخی از ترکیبات موجود در بزاق کودک را دریافت و وضعیت ایمنی او را ارزیابی کنند. اگر نشانهای از وجود یک عامل عفونی (ویروسی یا باکتریایی) وجود داشته باشد، سیستم ایمنی مادر شروع به تولید آنتیبادیهای اختصاصی علیه آن عامل میکند.سپس این آنتیبادیها از طریق شیر مادر به کودک منتقل میشوند تا به تقویت سیستم ایمنی او کمک کنند و در مقابله با همان میکروبی که باعث بیماری شده است، نقش محافظتی داشته باشند.پ ن ادمین: علاوه بر ارزشهای تغذیهای، شیر مادر دارای عملکردهای مهم دیگری نیز هست که از مهمترین آنها دفاع و محافظت ایمنی است.سلولهای سیستم ایمنی موجود در شیر مادر، برای کودک هم پاسخ ایمنی غیرفعال (از طریق انتقال آنتیبادیها) و هم پاسخ ایمنی فعال (از طریق فاگوسیتوز فعال عوامل بیماریزا) فراهم میکنند.مزایای شیر مادر باعث شده است که این شیر یکی از مهمترین عوامل محافظت از شیرخواران در برابر بیماریزایی و مرگومیر ناشی از بیماریهای عفونی باشد. عوامل متعددی در شیر انسان وجود دارند که بهصورت هماهنگ و مکمل یکدیگر، از کودک در برابر عفونت محافظت میکنند.بیشتر مطالعات قبلی درباره سلولهای ایمنی موجود در شیر مادر، روی کلستروم (آغوز) متمرکز بودهاند؛ در حالی که اطلاعات بسیار کمتری درباره سلولهای ایمنی در شیر بالغ (mature milk) وجود دارد.همچنین هنوز بهطور کامل مشخص نیست که آیا عفونت در کودک شیرخوار، عاملی است که بر میزان سلولهای موجود در شیر مادر تأثیر میگذارد یا خیر.در این مطالعه، تأثیر عفونت دستگاه تنفسی در شیرخوار بر ترکیب سلولی شیر بالغ مادر بررسی شد. برای حذف اثر احتمالی عفونت مادر بر ترکیب ایمنی شیر، فقط مادران سالم وارد مطالعه شدند.فرضیه این مطالعه این بود:عفونت تنفسی در شیرخوار باعث افزایش تعداد سلولهای سیستم ایمنی در شیر مادر میشود.محققان مشاهده کردند که میزان موارد زیر در شیر مادران گروه مطالعه نسبت به گروه کنترل بیشتر بود:لنفوسیتهای T (با مارکر CD3)سلولهای T کمککننده (Helper T cells) با مارکر CD4سلولهای T سیتوتوکسیک (Cytotoxic T cells) با مارکر CD8میتوان تصور کرد که افزایش تعداد سلولهای ایمنی در شیر مادر ممکن است به کودک شیرخوار کمک کند تا با عفونت مقابله کند.این موضوع با توانایی اثباتشده ماکروفاژها و لکوسیتهای موجود در شیر انسان در کشتن عوامل بیماریزایی مانند:Escherichia coli بیماریزای رودهایGiardia lambliaStaphylococcus aureusCandida albicansتأیید میشود.مکانیسم دقیق این پدیده هنوز کاملاً مشخص نیست و نیاز به مطالعات بیشتری دارد.⭕️ یک فرضیه مطرحشده این است که هنگام شیردهی، پدیدهای به نام Backwash (برگشت معکوس) رخ میدهد.پس از انقباض مجاری شیر و خروج شیر، مقدار کمی از محتویات دهان کودک ممکن است به سمت غده پستانی برگردد.مطالعات نشان دادهاند که بزاق کودک با شیر مادر واکنش میدهد و ترکیبی از متابولیتهای بیوشیمیایی ایجاد میکند که میتواند تغییرات اساسی در ترکیب شیر ایجاد کند.همچنین ممکن است میکروارگانیسمهای موجود در دهان کودک، بهویژه در زمان توقف کوتاه مکیدن، به داخل پستان منتقل شوند و باعث تحریک یک پاسخ ایمنی موضعی در پستان شوند.pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10490220…


