😎 تخریب لایه اوزون مدتها پیش از کشف حفره اوزون در سال ۱۹۸۵ آغاز شده بودکشف حفره اوزون بر فراز جنوب…
انتشار: 2026/07/04 17:41 UTC
😎 تخریب لایه اوزون مدتها پیش از کشف حفره اوزون در سال ۱۹۸۵ آغاز شده بودکشف حفره اوزون بر فراز جنوبگان در سال ۱۹۸۵ یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ علوم زمین محسوب میشود. در آن زمان، دانشمندان متوجه شدند بخشی از لایه اوزون که از زمین در برابر پرتوهای فرابنفش خورشید محافظت میکند، بهشدت نازک شده است.بررسیهای بعدی نشان داد که کلروفلوئوروکربنها (CFCها) بهکاررفته در یخچالها، سیستمهای سرمایشی، اسپریهای آئروسل و صنایع مختلف، عامل اصلی این تخریب بودهاند. بااینحال، پژوهشگران اکنون دریافتهاند که تخریب اوزون بسیار زودتر از آنچه تصور میشد، آغاز شده بود.مطالعهای جدید به سرپرستی مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) نشان میدهد نخستین نشانههای کاهش اوزون از سال ۱۹۵۷ قابل شناسایی بوده است؛ یعنی حدود ۳۰ سال پیش از کشف حفره اوزون. نکته جالبتر این است که عامل این تخریب اولیه نیز CFCها نبودند، بلکه مادهای صنعتی به نام تتراکلرید کربن در آسیب به اوزون نقش داشته است.برخلاف تصور رایج، اولین آثار کاهش اوزون نه بر فراز جنوبگان، بلکه در استراتوسفر فوقانی مناطق گرمسیری ظاهر شد. پژوهشگران با استفاده از مدلهای پیشرفته رایانهای، دادههای تاریخی و اطلاعات هستههای یخی جنوبگان و شمالگان، شرایط جو زمین را در قرن گذشته بازسازی کردند. در این بخش از جو، نوسانهای طبیعی کمتر است و به همین دلیل اثر فعالیتهای انسانی زودتر از سایر نقاط خود را نشان میدهد.شبیهسازیها مشخص کرد ماده تتراکلرید کربن که از دهه ۱۹۳۰ بهطور گسترده در خشکشوییها و برای چربیزدایی قطعات فلزی استفاده میشد، مقصر اصلی است. این ماده سالها پیش از رواج CFCها وارد جو شده بود و توانست نخستین اثرات خود را بر لایه اوزون بر جای بگذارد. دادههای هستههای یخی نیز تایید میکنند غلظت این ماده از دهه ۱۹۴۰ بهسرعت در حال افزایش بوده است.سوزان سولومون، دانشمند برجسته MIT و از پیشگامان پژوهش درباره حفره اوزون، این یافتهها را غافلگیرکننده توصیف کرد. او که در دهه ۱۹۸۰ نقش مهمی در اثبات تاثیر CFCها بر تخریب اوزون داشت، میگوید تصور نمیکرده کاهش اوزون تا این اندازه زود آغاز شده باشد.به گفته پژوهشگران، اگر فناوریهای امروزی چند دهه زودتر وجود داشتند، دنیا نیز زودتر از خطر این مواد شیمیایی آگاه میشد و اقدامات حفاظتی سریعتر آغاز میشد. گرچه امروزه استفاده از تتراکلرید کربن و CFCها در بیشتر کشورهای جهان متوقف شده، این ترکیبات میتوانند سالها در جو باقی بمانند. پژوهشگران تاکید میکنند پایش مداوم لایه اوزون همچنان ضروری است تا اطمینان حاصل شود این سپر محافظ زمین طبق انتظار در حال ترمیم است.📖 متن کامل را بخوانید🆔 @thezoomit





