▫️▫️▫️▫️▫️«از کجا می‌آییم؟ چه هستیم؟ به کجا می‌رویم؟» اثر نیکا اوبلاک و پریموژ نواک (۲۰۱۹) یک ویدئو…

▫️▫️▫️«Icebreaker» یک اجرای هنری است که در آن یخ، گرمای بدن و گذر زمان به عناصر اصلی اثر تبدیل می‌شوند. Anabelle Lee Dehm و Wally Waliszewski در اوت ۲۰۲۳، اجرایی دو ساعته را شکل دادند که در آن یخ در مواجهه با گرمای طبیعی بدن و محیط، به‌تدریج تغییر می‌کند و آب می‌شود.نکته مهم در این اثر، این است که یخ صرفاً یک ماده نیست؛ زمان در قالب ماده دیده می‌شود. چیزی که در آغاز جامد، سرد و پایدار است، در طول اجرا به واسطه گرما تغییر شکل می‌دهد و از بین می‌رود. بنابراین بدن انسان و گرمای طبیعی آن، بدون نیاز به ابزار یا فناوری پیچیده، به بخشی از فرایند مجسمه‌سازی تبدیل می‌شوند.عنوان Icebreaker نیز دو معنای هم‌زمان دارد: «یخ‌شکن» به معنای واقعی و همچنین چیزی که سکون، فاصله یا سردی میان آدم‌ها را می‌شکند. از این منظر، اجرا را می‌توان نوعی گفت‌وگو میان بدن و ماده، سرما و گرما، ماندگاری و زوال دانست.اگر بخواهیم آن را در سنت هنر اجرا ببینیم، جذابیت اثر در این است که نتیجه نهایی از پیش تعیین نشده نیست؛ خودِ فرایند، اثر هنری است. آنچه باقی می‌ماند نه یک شیء ثابت، بلکه تجربه‌ای موقتی و غیرقابل تکرار است.

▫️▫️▫️«نمی‌دانم چرا باغ‌ها؛ پدربزرگِ پدربزرگم باغبان بود و من احساس خوشحالی می‌کنم وقتی در میان درختان هستم. درختان بسیار الهام بخش هستند و مرا سرشار از شگفتی می‌کنند.» دیوید اینشاو این نقاشی که در ابتدا عنوان خود را از شعری از توماس هاردی با مضمون «یادآوریِ من، فقدان است، نه سرزنش» گرفته بود، یکی از چندین اثر دیوید اینشاو است که از چشم‌اندازهای ویلتشر در انگلستان تأثیر پذیرفته‌اند.اینشاو زمانی که شروع به خلق این نقاشی کرد، حدود نه ماه بود که در شهر دِوایزز (Devizes) زندگی می‌کرد. او از تضاد آجرهای قرمز گرم خانه‌های دوره گرجی شهر با آسمان بهاریِ صبح زود هیجان‌زده شده بود و می‌خواست تصویری خلق کند که این لحظه خاص را ثبت کند.اما به‌جای یک عکس، اینشاو معتقد بود نقاشی می‌تواند معنای بیشتری به آن لحظه ببخشد؛ زیرا به او اجازه می‌داد چندین لحظه متفاوت و ظاهراً بی‌ارتباط را که دیده بود، در یک تصویر واحد با یکدیگر ترکیب کند. دیوید اینشاو، «بازی بدمینتون» (The Badminton Game)، ۱۹۷۲–۷۳© David Inshaw. All Rights Reserved 2020 / Bridgeman Images

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️رنگ، به‌مثابه رابطهتأملی درباره سانزو وادا و «فرهنگ ترکیب‌های رنگ»شاید رنگ، آن‌گونه که معمولاً تصور می‌کنیم، چیزی نیست که در خودِ اشیا وجود داشته باشد. رنگ از جایی آغاز می‌شود که یک رنگ در کنار رنگ دیگری قرار می‌گیرد؛ جایی میان دو چیز، در فاصله‌ای که چشم آن را می‌سازد و ذهن آن را معنا می‌کند. از این منظر، رنگ نه یک صفت، بلکه یک رابطه است.سانزو وادا، نقاش و پژوهشگر ژاپنی، در دهه ۱۹۳۰ کوشید همین رابطه را ثبت کند. حاصل کار او مجموعه‌ای از ترکیب‌های رنگی بود که بعدها با عنوان A Dictionary of Color Combinations شناخته شد. اهمیت این کتاب فقط در تعداد رنگ‌ها یا دقت نمونه‌هایش نیست؛ اهمیتش در نوع نگاه وادا به رنگ است. او به ما نمی‌گوید کدام رنگ زیباست؛ به ما نشان می‌دهد که چه اتفاقی میان رنگ‌ها رخ می‌دهد.این تفاوت کوچکی به نظر می‌رسد، اما در واقع تغییر یک نگاه است.در یک ترکیب رنگی، هیچ رنگی کاملاً مستقل نیست. آبیِ کنار نارنجی، همان آبیِ کنار خاکستری نیست. سرخی که در کنار سیاه قرار گرفته، کیفیت دیگری دارد با همان سرخ در مجاورت زرد. هر رنگ، رنگِ دیگری را تغییر می‌دهد؛ و در همین تغییر، چیزی پدیدار می‌شود که پیش از آن وجود نداشته است.وادا از این جهت تنها درباره رنگ صحبت نمی‌کند. او درباره نسبت‌ها صحبت می‌کند.نسبت، یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم هنر است. در معماری، نسبت میان فضای خالی و توده، میان ستون و دهانه، میان تاریکی و نور، فرم را به وجود می‌آورد. در موسیقی، نت به‌تنهایی موسیقی نیست؛ فاصله میان نت‌هاست که موسیقی را می‌سازد. در شعر نیز کلمه در تنهایی خود تمام نمی‌شود؛ کلمه در مجاورت کلمه دیگر، در سکوت میان دو جمله و در فاصله میان معناهای آشکار و پنهان، به چیزی دیگر تبدیل می‌شود.رنگ نیز چنین است.شاید به همین دلیل بتوان کتاب وادا را فراتر از یک کتاب رنگ دید؛ نوعی کتاب روابط. هر صفحه آزمایشی است درباره اینکه چگونه دو، سه یا چند عنصر می‌توانند در کنار یکدیگر، کیفیتی تازه بسازند. چیزی که در اینجا اهمیت دارد، خودِ عناصر نیستند؛ فضای میان آنهاست.از این منظر، «فرهنگ ترکیب‌های رنگ» بیش از آنکه فرهنگ لغات باشد، نوعی نحو است: دستور زبانی برای کنار هم نشاندن چیزها.وادا در دهه ۱۹۳۰، زمانی که جهان طراحی و تولید صنعتی با سرعتی تازه در حال تغییر بود، رنگ را از قلمرو صرفاً نقاشانه بیرون آورد و به حوزه‌های طراحی، لباس، گرافیک، سینما و زندگی روزمره برد. رنگ دیگر فقط چیزی برای بازنمایی جهان نبود؛ می‌توانست جهان را شکل دهد.این نگاه امروز شاید حتی اهمیت بیشتری پیدا کرده باشد. ما در جهانی زندگی می‌کنیم که تقریباً همه چیز طراحی شده است: بسته‌بندی، لباس، ساختمان، صفحه نمایش، نشانه‌ها، صحنه‌های فیلم، مبلمان و حتی تصویری که از خودمان در فضای مجازی می‌سازیم. در چنین جهانی، رنگ دیگر یک امر تزئینی و حاشیه‌ای نیست؛ بخشی از معماری ادراک ماست.اما چیزی در کار وادا همچنان ساده و خاموش باقی می‌ماند: او به جای توضیح دادن، کنار هم می‌گذارد.این شاید یکی از زیباترین درس‌های هنر باشد.گاهی برای فهمیدن یک رابطه، نباید درباره آن سخن گفت؛ باید دو چیز را کنار هم قرار داد و اجازه داد فاصله میان آنها سخن بگوید.در این معنا، وادا فقط مجموعه‌ای از رنگ‌ها را به ما واگذار نکرده است. او شیوه‌ای برای دیدن به ما پیشنهاد می‌کند: اینکه هیچ چیز را به‌تنهایی نبینیم. نه رنگ را، نه فرم را، نه معماری را، نه حتی یک اثر هنری را.زیبایی ممکن است نه در خودِ رنگ، بلکه در لحظه‌ای اتفاق بیفتد که دو رنگ یکدیگر را تغییر می‌دهند.و شاید این تعریف گسترده‌تری از هنر باشد:هنر، ساختن چیزها نیست؛ ساختن رابطه میان چیزهاست.

▫️▫️▫️▫️//…Edward Hopper…//(American, 1882-1967)Nighthawks (1942)Oil on canvas, 84.1 x 152.4 cm.The Art Institute of Chicago (Friends of American Art Collection)

▫️▫️▫️در چهار دیوار نوردر «شبگردها» هیچ دری دیده نمی‌شود. این را بارها گفته‌اند بی‌آنکه پیامدش را دنبال کنند: اگر دری نیست، این چهار نفر چگونه به این‌جا رسیده‌اند؟ شاید نیامده‌اند. شاید همیشه بوده‌اند، محبوسِ همان مثلث نورانی‌ای که هاپر آن را بزرگ‌تر از واقعیتش کشیده نه یک دینر، که یک ویترین. ما از تاریکیِ خیابان به آن‌ها نگاه می‌کنیم، همان‌طور که به نمونه‌های حشره‌شناسی در پشت شیشه نگاه می‌کنند. آن‌ها موضوع مشاهده‌اند، نه شخصیت‌های یک داستان.کانتر، خط مرزی این جهان کوچک است. کانترمن ایستاده، در حرکت، در نور کامل تنها کسی که وظیفه دارد. آن سه نفرِ دیگر نشسته‌اند، منجمد، در سایه‌ای نسبی. این نه‌فقط ترکیب‌بندی تصویر که ساختار یک نظام است: کسی که خدمت می‌کند تا ابد در حرکت است، و کسانی که خدمت می‌گیرند تا ابد در سکون.هاپر این تابلو را در شش هفته‌ی پس از پرل‌هاربر کشید، اما از جنگ چیزی نگفت. شاید چون نیازی نبود. نور فلورسنتی که بر این صحنه می‌تابد، آرام نیست؛ حالتی بیمارستانی و اضطراری دارد، شبیه نوری که در سکوتِ پیش از یک تصمیمِ بزرگ بر سر آدم‌ها می‌تابد لحظه‌ای که ملتی هنوز نمی‌داند باید چه کند، و فقط منتظر است.پس شاید «شبگردها» تنهاییِ شهری نباشد. شاید تصویرِ برزخ باشد: مکانی بی‌در، بی‌خروج، که در آن زمان متوقف شده و نور هرگز خاموش نمی‌شود.

▫️▫️▫️Alex Colville (Canadian, 1920-2013),▫️▫️▫️Alex Colville (Canadian, 1920-2013),