نقاب سبز بر چهرهی همسانسازی جهانی؛ پولی شدن نایلونها آغاز یک غارت ساختاری استعلی اشکان نژاددر نگ…
انتشار: 2026/06/29 02:41 UTC
نقاب سبز بر چهرهی همسانسازی جهانی؛ پولی شدن نایلونها آغاز یک غارت ساختاری استعلی اشکان نژاددر نگاه اول، دریافت هزینه برای کیسههای پلاستیکی در پای صندوق هایپرمارکتهای ایران، تقلیدی پیشپاافتاده از ژستهای محیطزیستی غربی به نظر میرسد؛ اما از منظر اقتصاد سیاسی، این پدیده پیروزی خاموشِ منطق بازار آزاد و آغاز یک غارت ساختاری است. نظام سرمایهداری در ذات خود میل به «کالاییسازی» (Commodification) تمام عناصر پیرامون دارد و در این مسیر، ادعای حفظ محیطزیست تنها یک سرپوش ایدئولوژیک برای خلق جریانی جدید از انباشت سرمایه است. وقتی یک ابرفروشگاه که تمام حیاتش وابسته به ترویج مصرفگرایی افراطی و تولید انبوه زباله است ناگهان نگران طبیعت میشود، در واقع در حال استخراج آخرین قطراتِ سود از جیب مصرفکننده است. آنها نایلون را که تا پیش از این به عنوان یک «کالای مکمل» از بدیهیاتِ خدمات محسوب میشد، از ساختار هزینههای پنهان جدا کرده و به یک ردیفِ درآمدزای مستقل در فاکتور تبدیل کردهاند تا مرزهای مکیدن سرمایه را یک قدم به پیش برانند.این روند، اجرای دقیق و بینقصِ پروژه «همسانسازی جهانی» در اقتصاد نئولیبرال است؛ نسخهای واحد که مناسباتِ سوداگری را فرمولیزه کرده و باید همهجا یکسان اجرا شود، حتی در دریافت پول خردِ نایلون کنار صندوق. برای تثبیت این سیاست، سرمایهداری از هر شوکی بهره میبرد؛ امروز تبعات جنگ، بمباران و اختلال در زنجیرهی تامین پتروشیمیها به عنوان کاتالیزوری برای توجیه و عادیسازی این هزینهتراشی استفاده میشود. اما منطق «اثر چرخدندهای» (Ratchet Effect) در اقتصاد کلان ثابت میکند که این هزینههای تحمیلشده چسبندگی دارند؛ یعنی حتی پس از پایان یافتن تنشهای ژئوپلیتیک و بازگشت تولیدات پتروشیمی به بالاترین سطح ممکن، این هزینه هرگز از فاکتورهای خرید حذف نخواهد شد. این اتفاقِ ظاهراً پیشپاافتاده، در حقیقت فتح آخرین سنگرهای مقاومت مالی شهروندان است؛ جایی که اقتصاد جدید نشان میدهد برای تامین منافعش، همزمان نقابِ سبزِ حامی طبیعت و چهرهی قربانیِ جنگ را بر صورت میزند تا فرمولِ استثمار را در سراسر جهان یکدست کند.@towardinside