شناخت امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف بنورانیّت در پرتو آیات و روایاتسلسله: اهلبیت علیهمالسل…
انتشار: 2026/07/18 19:04 UTC
شناخت امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف بنورانیّت در پرتو آیات و روایاتسلسله: اهلبیت علیهمالسلام؛ تجلی ذات حق — قسمت ۴۲🌿 در پایان بخش گذشته روشن شد که اهلبیت علیهمالسلام کاملترین مجاری ظهور اسماء و صفات الهیاند؛ نه ذات خداوندند و نه جدا از او، بلکه بندگان برگزیدهای هستند که خداوند کمالات خویش را از طریق آنان به خلق معرفی کرده است.❄️اکنون نوبت آن است که وارد یکی از عمیقترین روایات معارف اهلبیت علیهمالسلام، یعنی حدیث الصورة الأنزعية شویم؛ حدیثی که بدون شناخت مبانی توحید، تنزیه، تجلی و نورانیت، فهم آن ممکن نیست.🌺 مفضل بن عمر از امام صادق علیهالسلام پرسشی بنیادین مطرح میکند:آیا ذات الهی قابل تصور است؟ آیا ذات، تجزیه یا تبعیض میشود؟ چگونه غیب مطلق برای مخلوق ظاهر میشود؟ و چگونه مخلوق ضعیف توان مشاهده خالق را دارد؟این پرسش، در حقیقت همان پرسشی است که قرنها ذهن متکلمان، فلاسفه و عارفان را به خود مشغول کرده است.اما پاسخ امام علیهالسلام، برخلاف انتظار، با نفی و اثباتهای صرف آغاز نمیشود؛ بلکه ابتدا ظرفیت مخاطب را متذکر میشوند:««يا مفضل، علمنا صعبٌ مستصعب، وسرُّنا وعرٌ بعيدٌ على اللسان أن يترجم عنه إلا تلويحاً، وما يعرف شيعتنا إلا بحسب درايتهم لنا ومعرفتهم بنا.»»یعنی معرفت این مقام، تنها با الفاظ حاصل نمیشود؛ بلکه هر کس به اندازه معرفت خود از نور اهلبیت علیهمالسلام بهره میگیرد.🌿 این همان حقیقتی است که در روایات دیگر نیز آمده است؛ شناخت خداوند، بدون شناخت حجت او کامل نمیشود؛ زیرا آنان وجه الله، اسماء الحسنی، باب الله و المثل الأعلى هستند؛ نه از آن جهت که الوهیتی استقلالی داشته باشند، بلکه چون خداوند آنان را کاملترین آینه معرفی خویش قرار داده است.از همین رو در دعای رجبیه میخوانیم:«لا فرق بينك وبينها إلا أنهم عبادك وخلقك.»یعنی تمام این مراتب، در عین عظمت، هرگز عبودیت آنان را از بین نمیبرد؛(در مقام مخلوقی) بلکه اساس همه این مقامات، بندگی کامل خداوند است.🌺 سپس امام صادق علیهالسلام، پیش از هر سخنی درباره نور، مشیت یا خلقت، اصل تنزیه را بیان میکنند:««واعلم أن الذات تجلَّ عن الأسماء والصفات، غيبٌ ممتنع، لا يمتنع عنه باطن، ولا يستر عنه خفي...»»یعنی ذات الهی، برتر و منزه از آن است که در حد اسم و صفت محدود گردد؛ او غیب مطلق است و هیچ چیز بر او پوشیده نیست.دقت کنید؛ امام نمیفرمایند ذات، فاقد اسماء و صفات است؛ بلکه میفرمایند ذات، برتر از محدود شدن به مفاهیم اسم و صفت است.این همان حقیقتی است که امیرالمؤمنین علیهالسلام در نهجالبلاغه فرمودند:««وكمال الإخلاص له نفي الصفات عنه.»»مقصود، نفی کمالات الهی نیست؛ بلکه نفی هرگونه مغایرت و ترکیب میان ذات و صفات است؛ زیرا اگر صفات چیزی غیر از ذات باشند، لازمه آن کثرت در ذات واجب خواهد بود، در حالی که ذات حق، احدی و بسیط محض است.🌿 بنابراین، حدیث انزعیه از همان آغاز، دو اصل را همزمان تثبیت میکند:🔹 ذات خداوند، فراتر از احاطه عقل و وهم است.(الله اکبر ان من یوصف)🔹 شناخت او تنها از راه مظاهر و مجاریای ممکن است که خود او معرفی کرده است.بر همین اساس، هر جا در ادامه حدیث از «نور»، «صورت»، «اسم»، «ظهور» یا «تجلی» سخن گفته میشود، نباید آن را به معنای حلول ذات در مخلوق یا تجزیه ذات دانست؛ بلکه سخن از ظهور کمالات الهی در کاملترین مظهر است.🌺 از همینجا، دروازه ورود به حقیقت نورانیت اهلبیت علیهمالسلام گشوده میشود؛ حقیقتی که بدون حفظ همزمان تنزیه مطلق ذات و کمال ظهور اسماء الهی، هرگز به درستی فهمیده نخواهد شد.🌸شناخت نورانیت امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) فراتر از یک باور تاریخی، گشودنِ دریچهای به سوی حقیقتِ «وجهالله» است. همانطور که ذات حق از دسترس عقل و وهم بیرون است، معرفت به امام نیز تنها از مسیرِ پذیرشِ او به عنوانِ عالیترین مجرای تجلیِ اسماء الهی ممکن میشود.امام زمان (عجل الله فرجه) در این نظامِ معرفتی، آینهای است که کمالاتِ نامحدودِ پروردگار را در قالبِ بندگیِ محض بازتاب میدهد. بنابراین، شناخت ایشان به «نورانیت»، درکِ این حقیقتِ توحیدی است که حجابهای میان خلق و خالق، تنها با تمسک به «بابِالله» و «نورِ متمم» کنار میرود؛ نه آنگونه که ذات خدا در مخلوق حلول کند، بلکه آنگونه که حقیقتِ بندگیِ ایشان، یگانهراهِ مشاهدهیِ جلواتِ ربوبی در عالمِ امکان است.در حقیقت، امام زمان (عجل الله فرجه) «اسمِ اعظمِ» پروردگار در زمانهی ماست؛ وجودی که مرز میان تنزیه (عدم تشبیه ذات) و تجلی را در عمیقترین لایههای معرفتی حفظ کرده است. پس شناخت ایشان، نه شناختِ یک شخصِ جدا از خدا، که درکِ حقیقتِ «تجلیِ محض» در آینهیِ عبودیتِ کامل است.ادامه دارد...#تجلی#حدیث_انزعیه#توحید#امام_زمان
