📝 زبان فارسی و سهم مشترک همۀ اقوام ایرانی ● برشی از مقالهی فرهنگ مشترک:✍️ #پرویز_ناتل_خانلریبه…
انتشار: 2026/08/23 10:03 UTCدریافت: 2026/08/24 06:50 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/24 06:50 UTC
📝 زبان فارسی و سهم مشترک همۀ اقوام ایرانی ● برشی از مقالهی فرهنگ مشترک:✍️ #پرویز_ناتل_خانلریبه بهانه سالروز درگذشت استاد (۱ شهریور ۱۳۶۹ تهران) وجود لهجههای مختلف نزدیک به هم از یک زبان در میان اقوام همنژاد امری است که اختصاص به این سرزمین ندارد و در همه جای دنیا نمونۀ آن را میتوان یافت. در کشور فرانسه از روزگار قدیم دو لهجۀ اصلی وجود داشته که یکی از آنها از قرن یازدهم تفوق یافته و زبان رسمی کشور قرار گرفته و آن دیگری به صورت لهجههای محلی هنوز باقی است.غرض این است که بدانیم این حال تنها در کشور ما رخ نداده است. اقوامی که قرابت نژادی و زبانی با هم دارند برای تفهیم و تفاهم محتاج وسیلۀ مشترکی هستند و به این سبب اگر لهجههای ایشان با هم نزدیک و از یک اصل باشد، به طبع یکی از آن لهجهها را رجحان مینهند و به عنوان زبان مشترک برمیگزینند. این زبان البته در اصل به یکی از نواحی آن سرزمین اختصاص داشته است، اما پس از آنکه به این طریق توسعه و کمال یافت دیگر به ناحیۀ خاصی تعلق ندارد بلکه زبان مشترک همۀ مردمان آن سرزمین محسوب میشود. اما سیاستهای خارجی که از چندی پیش در کشور ما نفوذ یافته است یکی از وسایل پیشرفت و غلبۀ خود را در ایجاد تفرقه و نفاق میان اقوام ایرانی دیده و در این راه کوششها کرده است یک جا غرور قومیت را تقویت کرده و استقلال زبان را وسیلۀ ایجاد یا تحکیم استقلال سیاسی نشان داده و جای دیگر مردم سادهلوح را برانگیخته تا میان خود و برادران خویش اختلاف جزئی و نادرست بیابند و خود را به سبب آنکه لهجۀ محلی ایشان عیناً همان زبان رسمی کشور نیست مظلوم بپندارند و دندان کینه بر هم بفشارند.عجبا مگر زبان فصیح و ادبی فارسی امروز زبان کدام ناحیۀ خاص است تا نواحی دیگر از آن اعراض کنند و بخواهند لهجۀ محلی خود را به جای آن بنشانند؟ همۀ اقوام ایرانی در تشکیل و تکمیل زبان فارسی سهیم بودهاند و مشکل میتوان گفت سهم کدام ناحیه بزرگتر است.📝 متن کامل مقالهی "فرهنگ مشترک" را - به قلم زندهیاد پرویز ناتل خانلری - در PDF پیوست.🛫 @IranDel_Channel🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd
پستهای تلگرام — خردسرای فردوسی یزد
🔎 📝 🔍دوم شهریورماه زادروز حسین مسرت، کتابدار مرجع، نسخهشناس و فهرستنگار کتابهای چاپ سنگی و خطی کتابخانه وزیری یزد، نویسنده و پژوهشگر از مصححان متون کهن و کتابشناسان و یزدشناسان شناخته شده کشور است.کتابدار راهنما، نویسندگی، کارشناس نسخ خطی زمینهی کاری وی است. حسین مسرّت، دوم شهریورماه ۱۳۳۹ در خانوادهای فرهنگی در یزد چشم به جهان گشود. عباس مسرت، پدر وی، شاعر بود و کتابخانه بزرگی داشت؛ همین موضوع سبب گشت حسین از کودکی با آثار ادبی آشنا شود. تحصیلات مقدماتی و از جمله کارشناسی زبان و ادب فارسی خود را در یزد گذراند. نخستین نوشتارهای او در روزنامه اطلاعات و هفتهنامه ندای یزد به چاپ رسید. وی در ۱۳۹۶ کارشناسی ارشد خود را در رشتهی نسخهشناسی بنیاد ایرانشناسی با موضوع تصحیح و نقد دو نسخهی خطّی «سفر به جنوب ایران» با تأکید بر بررسی تاریخ اجتماعی یزد در روزگار قاجار، و راهنمایی دکتر فریبا افکاری کسب کرد. او تحصیلات مقدماتی و کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را در یزد و تفت و کارشناسی ارشد نسخهشناسی را در دانشگاه شهید بهشتی گذرانده است. وی هماکنون دارای ۸۰ عنوان کتاب و ۹۰۰ مقاله چاپی است و افزون بر حوزه یزدشناسی و کتابشناسی بهویژه تصحیح متون و فهرستنگاری نسخ خطّی، دستی هم در شعر و شاعری دارد و با تخلص «مسرور» شعر میسراید. او از ایرج افشار، محمدعلی اسلامی ندوشن تاثیر گرفته است. مسرت در سال ۱۳۵۶ نخستین مقالهاش را در روزنامه اطلاعات منتشر کرد. در خورداد ۱۳۹۸ به کوشش دکتر پیام شمسالدینی و خانه کتاب ایران، کتابی در ۳۵۶ صفحه با عنوان « یادگار قلم، کارنامه پژوهشی حسین مسرت» منتشر کرده است که افزون بر آن، گفتوگوی مفصلی با این پژوهشگر پرتلاش در شرح زندگی و آثارش دارد. در خورداد ۱۳۹۸ همایش نکوداشت وی در یزد برگزار شد و کتابی باعنوان «کاریز فرهنگ» به این مناسبت چاپ شد. وی از سوی اداره کلّ فرهنگ و ارشاد دو دوره « پژوهشگرنمونه» شناخته شد و در سال ۱۳۸۲ به عنوان کتابدار نمونه کشوری انتخاب شد و در سالهای ۱۳۸۴ ، ۱۳۸۵ ، ۱۳۸۶ پژوهشگر نمونه آستان قدس رضوی شناخته شد. وی هماکنون مدرس رشته ایرانشناسی در دانشگاه میبد است.گزیده آثار:الف – پژوهش و نگارشآب انبارهای شهر یزدآتش جانسوزآذر یزدی شیفته کتابآقا رضا سعیدیاحمد اخوان دستمالچیاز خاک تا خشتامید شعربادیه عشقبارالهابحر عشقبقای شعرپردهگشا رازنماپژوهشی در آب انبارهای شهر یزدپناه مردمپویای فرهنگپیشوای آزادیتندیس پارساییچکیده تاریخ فرهنگ و ادب یزد در عصر قاجاردر آیینه خشت خامدر آیینه روزهادر بوته نقددیباچههادیدگاهها، دربارهٔ آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن(۵ جلد)ذات لایزالرضا مدرس یزدیروحانی فرهنگدوستروشنتر از روشنرهاورد دیدارزندگی، آثار و خدمات غلامرضا آگاهزندگینامه و خدمات علمی آذر یزدیزندگی و آثار استاد محمود مشروطهسفرنامه تاجیکستانسفرها و سخنهاسید علیمحمد وزیرییزدیسیمای یزدشاعر لبدوختهشکوه پارسایی و پایداریطبیب دلهافهرست الفبایی کتابهای خطی پزشکی کتابخانه وزیریکارنامۀ نشر علوم انسانی در یزد (۱۳۹۰-۱۳۹۵)کتابشناسی ابوالفضل رشیدالدین میبدیکتابشناسی اخوانثالثکتابشناسی فرخی یزدیکتابشناسی وحشی بافقیگزارش زندگی، آثار و خدمات افراد برجسته خاندان صدر، نوابگزیده اشعار وحشی بافقیگنج کویرمردی با باوری بلند و روشنمرغ طوفان، درباره زندگی و افکار فرخی یزدیمسجدجامع کبیر یزدمهدی آذریزدیمیراث نیاکان، یادنامه اخوانثالثمیرزا محمد کاظمینینادر فرخنده پیامویژهنامه کنگره بزرگداشت فرخی یزدیویژهنامه همایش نکوداشت استاد مهدی آذر یزدییادمان شادروان وزیری یزدییزدیزدانشیزدشناس ناموریزد، یادگار تاریخ (۳ جلد)یکتای بیهمتاب- تصحیح:بستان نياز و گلستان رازتذکره میکده، همراه با تاریخ ادبیّات یزد در عصر قاجاردیوان اشعار کاظم ثابتیاشرفدیوان غیاثالدّین نقشبند یزدیدیوان فرّخی یزدیدیوان قضایی یزدیرباعیّات مومن یزدیسفر به جنوب ایرانسفرنامه منشیزادهزندگی پربارش دراز باد🛫 amordadnews.com/89837/%F0%9F%86%94 @XeradsarayeFerdosiYazd
#نوای_ماندگار🎼🎶 ره میخانه و مسجد (بیات کرد) زندهیاد استاد #محمدرضا_شجریانآهنگ : استاد #حسین_علیزادهبه بهانه زادروز استاد( ۱ شهریور ۱۳۳۰ تهران)کمانچه: استاد #کیهان_کلهرغزل آواز : #عطارره میخانه و مسجد کدام استکه هر دو بر من مسکین حرام استنه در مسجد گذارندم که رند استنه در میخانه کین خمار خام استمیان مسجد و میخانه راهی استبجویید ای عزیزان کین کدام استبه میخانه امامی مست خفته استنمیدانم که آن بت را چه نام استمرا کعبه خرابات است امروزحریفم قاضی و ساقی امام استبرو عطار کو خود میشناسدکه سرور کیست سرگردان کدام استشب آرام🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd
یکم شهریور؛ زادروز زندهیاد #هوشنگ_سیحون(معمار برجسته ایرانی و پدر معماری نوین ایران)هوشنگ سیحون (زادهٔ یکم شهریور ۱۲۹۹ در تهران – درگذشتهٔ ۵ خرداد ۱۳۹۳ در ونکوور) معمار، طراح، نقاش و پیکرهساز برجسته ایرانی بود.او به خاطر طراحی و ساخت بناهای ماندگار و شاخصی مانند آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه خیام، بنای یادبود کمالالملک، به عنوان «پدر معماری نوین ایران» شناخته میشود.معماریهای شاخص:آرامگاه نادرشاه در مشهدآرامگاه کمالالملک در نیشابورآرامگاه بوعلیسینا در همدان (۱۳۳۰)آرامگاه خیام در نیشابور (۱۳۳۸)بازسازی و طراحی آرامگاه فردوسی در طوس بر پایه طرح پیشین، در سال ۱۳۴۷مقبره عباس میرزا و بعضی دولتمردان قاجارساختمان بانک سپه در میدان توپخانه تهرانبنای موزه توس (۱۳۴۷)مرکز فرهنگی یزدآرامگاه احمد نی ریزینوشتارها:کتاب «نگاهی به ایران» ۱۹۷۴ در پاریس.کتاب Houshang Seyhoun, Half a century of activities in the world of Art and Architecture (1998) زیر نظر خود او در ونکوورکتاب معماری سیحونکتاب نیم قرن آثار معماری و نقاشی سیحونروانش شاد - نام و یادش جاوید🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd
👁یکم شهریور - سالروز درگذشت زندهیاد استاد #پرویز_ناتل_خانلری( ۲۹ اسفند ۱۲۹۲ تهران -- ۱ شهریور ۱۳۶۹ تهران) سیاستمدار، زبانشناس، شاعر و نویسنده یکم شهریور ۱۳۶۹ #پرویز_ناتل_خانلری، یکی از بزرگترین دانشمندان ایرانزمین، در ۷۷ سالگی درگذشت. خانلری شاعر بزرگی نیز بود. در طریق شاعری راهی معتدل را پیش گرفت و با وجود نوگرایی، موازین کهن را هم رعایت میکرد. در میان شعرهای او که در مجموعه «ماه در مرداب» به چاپ رسیده، اشعار درخشانی چون «عقاب» به چشم میخورد. در مقام استادی دانشگاه تهران شاگردان بسیاری تربیت کرد. در بنیاد فرهنگ بیش از سیصد کتاب مهم به طبع رسانید. خانلری نماینده مجلس سنا هم شد. بعدتر به معاونت وزارت کشور رسید و مدتی بهعنوان وزیر فرهنگ خدمت کرد. طرح سپاه دانش را در همین مقام اجرا کرد. از سال ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۷ یکی از معتبرترین مجلات فرهنگیادبی، یعنی مجله «سخن»، را انتشار داد و در آن مطالبی دلکش و تازه چاپ کرد. همچنین آثار محققانه ارزندهای از خود به یادگار گذاشت. بعد از انقلاب چندی گرفتار شد و به وضعی افتاد که سزاوارش نبود. اما به وساطت مرحوم مطهری خلاصی یافت. همسر خانلری، زهرا کیا، خود از زنان دانشمند این سرزمین بود. آرمان و ترانه حاصل پیوند این دو بودند. مرگ نابهنگام آرمان در کودکی لطمه جبرانناپذیری به روحیه خانلری و همسرش وارد کرد و آن دو را سخت دلشکسته و دردمند ساخت. یکی از یادگارهایی که از خانلری مانده و من دوستش دارم نامهای است که به پسرش نوشته است. بخشهایی از آن را در اینجا نقل میکنم: «اکنون که این نامه را مینویسم زمانه آبستن حادثههاست. شاید دنیا زیر و رو شود و همهچیز دگرگون گردد. این نیز ممکن است که باز زمانی روزگار چنان بماند. من نیز مانند هر پدری آرزو دارم که دوران جوانی تو به خوشی بگذرد. اما جوانی بر من خوش نگذشته است و امید ندارم که روزگار تو بهتر باشد. دوران ما عصر ننگ و فساد است و هنوز نشانهای پیدا نیست از اینکه آینده جز این باشد. سرگذشت من خون دل خوردن و دندان به جگر افشردن بود و میترسم که سرگذشت تو نیز همین باشد. شاید بر من عیب بگیری که چرا دل از وطن برنداشته و تو را به دیاری دیگر نبردهام تا در آنجا با خاطری آسودهتر به سر ببری. شاید مرا به بیهمتی متصف بکنی. راستی آن است که این عزیمت بارها از خاطرم گذشته است. اما من و تو از آن نهالها نیستیم که آسان بتوانیم ریشه از خاک خود برکنیم و در آب و هوایی دیگر نمو کنیم. پدران تو تا آنجا که من خبر دارم همه با کتاب و قلم سروکار داشتهاند، یعنی از آن طایفه بودهاند که مامورند میراث ذوق و اندیشه گذشتگان را به آیندگان بسپارند. جان و دل چنین مردمی با هزاران بند و پیوند به زمین و اهل زمین خود بسته است. از اینهمه تعلق، گسستن کار آسانی نیست…».✍️ محمد افشینوفایی⛈ تاربرگ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشاریادآوری : چکیده زندگینامه زندهیاد خانلری در زادروز استاد.👇t.me/XeradsarayeFerdosiYazd/486%D9%BE%DB%… : مثنوی زیبا و ارزمند #مرگ_عقاب سروده روانشاد ناتل خانلری از زبان دکتر #رشید_کاکاوند.روانش شاد - نام بزرگش جاودان🙏🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd
یکم شهریور - زادروز پرستار و پیشکار راستین زبان و ادب و فرهنگ ایران ؛ استاد گرانمایه #دکتر_علیرضا_قیامتی را گرامی میداریم.زندگی پربارشان دراز تن و جانشان از هر گزند به دور باد.🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd
در ایران یکم شهریورماه، همزمان با زادروز شیخالرییس #پور_سینا، به پاس خدمات وی به دانش پزشکی، و برای بزرگداشت پزشکان، #روز_پزشک نامگذاری شده است. پور سینا، از نامورترین و تاثیرگذارترینِ فیلسوفان و دانشمندان ایران است که آثارش در زمینه فلسفه ارسطویی و پزشکی زبانزدند. وی ۴۵۰ کتاب در زمینههای گوناگون نوشته است که یکی از معروفترین کتابهایش کتاب شفا، دانشنامه علمی و فلسفی جامع و کتاب قانون یکی از کتابهای نامور ابن سینا در زمینه پزشکی میباشد. وی از کودکی به طبیعت، گیاهان و جانوران دلبستگی داشت و در دشت و صحرا به جستجو و تجربهاندوزی میپرداخت و به گیاهان دارویی و درمان دلبسته شد. پور سینا مردی نیرومند بود و از همین روی از کار کردن کم نمیآورد، همچنین ذهنی و اندیشه بسیار توانمندی داشت، به گونه ای که در هجده سالگی توانست همه دانشهای زمان خود را فرا گیرد.هزاران درود و آفرین بر پزشکان ایرانزمین، شایستگانی که دانشورند، امیدآفرینند و درمانگرند، به لب خنده داده ز دل غم برند.روز پزشک گرامی باد.🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd_