4️⃣2️⃣(امام ابوالفضل الممسی مالکی المقتول ظلما "کشتهشده به ناحق")(وفات-333 هجری)او عباس بن عسیی بن…
انتشار: 2026/07/23 08:22 UTC
4️⃣2️⃣(امام ابوالفضل الممسی مالکی المقتول ظلما "کشتهشده به ناحق")(وفات-333 هجری)او عباس بن عسیی بن محمد بن عیسی بن عباس، مکنی به ابوالفضل بود... فقیهی شایسته بود... اهل مصر (علمای مصر) او را ستودهاند. از موسی قطان، بجلی، جَبَله بن حمود و احمد بن سلیمان حدیث شنید. در علم (فقه) مالک با بیانی عالی سخن میگفت و علم اسناد و قراردادها (الوثائق) را به نیکی میفهمید. در مناظره و در مذاهب اهل نظر (متکلمان) بر شیوهی متکلمان و فقیهان، به شیوهای نیکو مناظره میکرد. زبانش گویا و قلمش بلیغ بود، همراه با درایتی ژرف و فهمی تیز. در مناظره و فقه، پربارتر از (تواناییاش در) کلام (علم کلام) بود. از اهل مروت (شرافت و جوانمردی)، انقباض (گوشهگیری و پرهیز از جاهطلبی) و صیانت نفس (حفظ خود از ناشایستها) بود. در میان همردههایش، کسی فقیهتر و پاکدامنتر از او نبود. به بحثهای نظری و علم خلاف (مسائل مورد اختلاف فقهی) توجه ویژه داشت. اجدابی(مورخ) در فضایلش نوشته است: «او از اهل حفظ (حافظهی قوی)، ذکاوت و علم به اسناد (وثائق) بود. مردی صالح، بسیار نمازگزار، روزهدار، پارسا و حافظ فقه و حجتهای مذهب مالک بود.»(1)علامه زرکلی میگوید: ابوالفضل ممسی، فقیه مالکی بود، از کسانی که در جهاد (محاربه) با فاطمیان در افریقیه (تونس و شرق الجزایر کنونی) به شهادت رسید.(2)ابومحمد بن ابیزید (فقیه بزرگ مالکی) رحمه الله هنگام کشته شدنش گفت: «ای کاش شهر قیروان به غارت میرفت، ولی ابوالفضل کشته نمیشد.»(3)اما نسبت دادن او به اشاعره: سبکی (در کتاب طبقات الشافعیة الکبری) او را در طبقهی دوم کسانی ذکر کرده که ابن عساکر (در تبیین کذب المفتری) نامشان را نیاورده است.(4)✍️(1)الديباج المذهب في معرفة أعيان علماء المذهب، 217.✍️(2) الأعلام،263/3✍️(3) ترتيب المدارك وتقريب المسالك 299/5✍️(4)طبقات الشافعية الكبرى372/3