سند ۱۱ | حضور نظامی ترکان در آذربایجان، ۹۱قابن‌خلدون می‌نویسد مسلمة بن عبدالملک، فرمانده عرب اموی،…

به یاد آشیق علی یئکنلی؛ هنرمند مردمی و زبان گویای شعر و ساز یکاناتچهل روز از رفتن هنرمندی گذشت که سال‌ها با شعر، ساز و آوازش در دل مردم جای داشت؛آشیق علی یئکنلی، افتخار یکانات  مردی از جنس مردم، هنرمندی عاشق و دلسوخته که هنر را با جان و دل زندگی کرد. آشیق علی تنها یک شاعر نبود؛ قوت ادراک وی از جمیع فورکلور، زبان و ادبیات تورکی به حدی بهره‌مند بوده که در ترتیب نظم و قوه بدیهه گویی‌اش تا کسی فعلی انجام داد در وصفش  معمار حافظه‌اش گل میکرد و استادانه چنان شعری می‌ساخت که همه را متحیر مکرد. زبان گویای وطنش بود شعرهایش بوی انسانیت و معرفت و مردانگی میداد. پندهای شعرگونه اش از عمق جان بود و مهمتر اینکه عاشق زادگاهش یکانات بود و به یکانلی بودنش افتخار می‌کرد آشیق علی صدای احساسات مردم آذربایجان بود، روایتگر حماسه های  دلیرمردان  و نام آوران یکانات و آذربایجان شادی‌ها و غم‌ها، عشق‌ها و دلتنگی‌ها و قصه‌های زندگی. شعرهایش از دل برمی‌آمد و بر دل می‌نشست و نوای سازش، خاطراتی را رقم زد که به آسانی از یادها نخواهد رفت. آشیق علی یئکنلی سال‌های ارزشمندی از عمر خویش را در راه شعر و موسیقی سپری کرد و میراثی گران‌بها از خود بر جای گذاشت؛ میراثی که نه در مال و مقام، بلکه در شعرهایی که سرود، نغمه‌هایی که نواخت و دل‌هایی که شاد و آرام کرد، باقی خواهد ماند. امروز در چهلمین روز فراقش، اگرچه جای خالی‌اش در میان ما سنگین و باورش دشوار است، اما باور داریم که هنرمند با رفتنش نمی‌میرد؛ تا زمانی که شعرش خوانده شود، سازش شنیده شود و نامش بر زبان مردم باشد، زنده است. به پاس سال‌ها تلاش و خدمت صادقانه آشیق علی یئکنلی به فرهنگ، شعر و موسیقی سنتی با نهایت احترام یادش را گرامی می‌داریم و در برابر خاطره و هنر ماندگارش سر تعظیم فرود می‌آوریم. چهل روز گذشت، اما صدای سازت هنوز در گوش جان ماست؛شعرت هنوز در خاطر ماست؛و نام نیکت، در دل مردمی که دوستت داشتند، جاودانه خواهد ماند. روح هنرمند فقید، آشیق علی یئکنلی، شاد و یاد و نامش تا همیشه ماندگار باد. تقدیم به خانواده فرزندان و برادران داغدارش@yekansasi98

🎤 دکتور سید ضیا صدر الاشرافی👈زبان عقیم فارس@yekansasi98

سند ۱۲ | خزرها و ترکان در آذربایجان، ۱۱۲ق / ۷۳۰مابن‌اثیر در حوادث سال ۱۱۲ هجری می‌نویسد:«فلما هزمهم اجتمع الخزر والترك من ناحية اللان، فلقيهم الجراح بن عبد الله فيمن معه من أهل الشام، فاقتتلوا أشد قتال رآه الناس، فصبر الفريقان، وتكاثرت الخزر والترك على المسلمين، فاستشهد الجراح ومن كان معه بمرج أردبيل.»یعنی:«هنگامی که خزرها شکست خوردند، خزرها و ترکان از ناحیهٔ لان( شمال آذربایجان) گرد آمدند. جراح بن عبدالله با نیروهای شام با آنان روبه‌رو شد و جنگی سخت درگرفت. خزرها و ترکان بر مسلمانان فزونی یافتند و جراح و همراهانش در مرج اردبیل کشته شدند.»این گزارش بسیار مهم است، زیرا ترکان و خزرها را به‌عنوان نیروی نظامی در نبردی که در آذربایجان و در نزدیکی اردبیل رخ داد، معرفی می‌کند. بنابراین سندی روشن از حضور و قدرت نظامی آنان در این منطقه، حدود سه قرن پیش از سلجوقیان است.@yekansasi98

آلینمیش مطلب 🔺تحمیل زبانِ حکومتی ، سیاست یکپارچه سازی و حذف زبان‌های مادریموضوع تحمیل زبان و حذف زبانهای مادری یک مسأله بسیار مهم و پیچیده است که در طول تاریخ در بسیاری از جوامع دیده شده است. دولتها و سیستم های حاکم برای پیشبرد سیاست های آسیمیلاسیون از ابزارها و روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند که در ادامه به چند نمونه از آنها اشاره می‌شود :ابزارها و روش‌های حذف زبان‌های مادری :سیاست‌های آموزشی : اجبار به استفاده از زبان رسمی در مدارس و ممنوعیت آموزش به زبان مادری.عدم ارائه منابع آموزشی به زبان مادریایجاد محدودیت‌های شغلی برای افرادی که زبان رسمی را به طور کامل تسلط ندارند.سیاست‌های فرهنگی :محدودیت در استفاده از زبان مادری در  فضای عمومی مانند رسانه‌ها ، تئاتر و سینما و تریبون های رسمیترویج و حمایت از فرهنگ و زبان فارسی و ممنوعیت یا کاهش حمایت ازفرهنگو زبان های غیر فارسی ( علی الخصوص تُرکی )استفاده از استراتژی های فرهنگی برای "نرم" کردن زبان و فرهنگِ میلیون های نفر غیر فارسی زبان و تلاش برای إدغام آنان در زبان و فرهنگ فارسی/تاجیکیسیاست‌های زبانی : ترویج و الزام به استفاده از زبان رسمی در مناطق عمومی مانند ادارات دولتی ، مغازه ها و  محل‌های عمومی.ایجاد  قوانین و  مقررات  محدود کننده برای  استفاده از زبان‌های مادری در  مناطق عمومیتبعیض و سرکوب :محدود کردن دسترسی به  موارد لازم برای  تحصیل و پیشرفت در حرفه برای  افرادی که زبان مادری آنها زبان رسمی  نیست.سرکوب و تنبیه افراد که زبان مادری خود را در مناطق عمومی و جامعه استفاده می کنند.ایجاد  ترس  و  هراس  در  مورد  استفاده  از  زبان  مادرینکات مهم :تاریخچه زبانها و فرهنگ‌ها بسیار  مهم  است. شناخت تاریخ و ریشه های زبان و فرهنگ مختلف می‌تواند به درك بهتر از علل تحمیل  زبان  و  حذف زبانهای  مادری کمک  کند.تحمیل  زبان  نه تنها  به حذف زبانهای  مادری  منجر  می‌شود ، بلکه  به  از بین  رفتن  هویت  فرهنگی و احساس  تعلّق  افراد  نیز  می‌انجامد.- مقاومت در برابر تحمیل زبان و حفظ  زبان‌های مادری از مهم‌ترین موضوعات در حفاظت از تنوع  فرهنگی و زبان جهان است.@yekansasi98

مشکین منطقه‌سی‌نین مرکزی اولان خیاو شهرینده، اوچ قیز اوشاغی ال-اله وئریب و او خاطره‌لی خییاوانی دولانبا دولان دولانیب، نغمه‌لریمیزی ترنم ائدیرلر و من بونلاری اومود چیچک‌لری آدلاندیریرام.👇 @yekansasi98مشکین منطقه‌سی‌نین مرکزی اولان خیاو شهرینده، اوچ قیز اوشاغی ال-اله وئریب و او خاطره‌لی خییاوانی دولانبا دولان دولانیب، نغمه‌لریمیزی ترنم ائدیرلر و من بونلاری اومود چیچک‌لری آدلاندیریرام.بیز قانلی و قاداغالی گونلری گؤرموشوک آما هئچ زامان اومودوموزو الدن وئرمه‌میشیک و اومود ان‌بؤیوک سرمایه‌میز اولوب بو یولدا. البته کی بونو اؤندرلریمیزده گؤروب گؤتورموشوک. باخین، زهتابی آذرین ۲۲سینده دوغولوب و ۲۳ ایل سونرا، قانلی آذرین ۲۲سی و اؤز دوغوم گونونده تبریز کوچه‌لرینی دولانیب، هر یئرده جسد و فریاد گؤرسه ده، اومودونو ایتیرمه‌ییب و بئله دئمیشدی:بلی داش یاغسادا گؤیدن، سن اوسان من ده بویام،واردی سنین باشقا آنان، واردی منیم باشقا آنام،گون گلر، صفحه چؤنر، مجبور اولارسان گئده‌سن.بو میصراعلاری ائله بیر دورومدا سؤیله‌ییب کی، هر کوچه باشیندا بیر جلاد "آذربایجانی یوز ایل سوسدوردوق" دئیه باغیریردی آما زهتابیده ذره قدر اومودسوزلوق و قورخو یوخویدو و بو قیزلار ایندی دقیق همن رولو اویناییب و دئییرلر کی: بوگونلر ده کئچر، سیز ده گئدرسیز. بیز قالاریق، بیر ده بو کوچه‌لر قالار، بیز اوخویاریق، کوچه‌لر اوینار.قانلی آذردن ایکی ایل سونرا، زهتابی ایکی ایل موددتینده سیبری بوزلاقلارینا سورگون ائدیلدی. زهتابی‌نین اوردا نه‌لر چکدیگینی نه من حیس ائده بیلرم نه بو سطیرلری اوخویانلار. کئشگه بو سطیرلری یازماغا مجبور اولمازدیم. هاوا صیفیر آلتی اوتوز-قیرخ درجه‌ده، یوغون ایپلری سورگون وارلیغیمیزین ساغ چیگنیندن سالیب سول قولتوغوندان کئچیریردیلر حئیوان استالینچیلر. دوغرانمیش اودونلاری آغیر سوروتمه‌لره یوکله‌ییب، قار اوستونده چکیردی تورکون انقلابچی بیلگینلری. گونده اون‌دؤرد ساعات و بئله آجیناجاقلی ایللرده زیندانیلر اؤزلرینی اؤلدورمه‌یه فورصت آختاریردی. آما زهتابی دئییردی: قالیرام خالقیما مشعل آپارام.ایران انقلابیندان سونرا، باش‌باخان مهدی بازرگاندان مثبت جاواب آلیب، تیر آیی‌نین اوچونده وطنه گلدی. آما دؤرد ایل سونراسی هئچ بیر گوناهی اولمادان توتوقلانیب دؤرد ایل بیرگون محبوس ائدیلدی. دئییرلر تبریز زیندانی او ایللر آچیقجاسینا جهنم ایمیش و ۶۶ یاشلی قوجا پروفسور، او ایشکنجه‌لر و آلچاتمالارا یالنیز اومود و گله‌جک نسلیمیزه خاطیر دؤزوب و ایندی او نسیل گلیب گلیشیب.من بو قیزلاری موتلو و خوشبخت حیس ائدیرم، ایناندیغیم قدر موتلو. چونکو اونلار، بو آددیملاری، بو شن حایاتلاری و بو گؤزل سسلری ایله گله‌جه‌یین وثیقه‌سی‌دیرلر و شهرلریمیزین دیریلیک سیمگه‌سی.ابراهیم ساوالان@yekansasi98