🥀کتابِ«فین بندرعباس» نوشتهٔاحمد سایبانی🥀🌴تا آن‌جا که من می‌دانم جای‌نام «فین» در ایران، دست‌کم، درب…

🥀🔥سال‌گرد درگذشت استاد کورش صفوینگارنده با شادروان دکتر کورش صفوی هیچ درسی نگذرانده‌ است. اما این شادروان از آن کم‌شمار استادانی است که به خاطر نوشته‌ها و مَنِش اخلاقیشان، استاد کسانی هستند بسیار پرشمارتر از آنهایی که بخت نیکوی شاگردی در کلاس‌هایشان را داشته‌اند. خود من، به عنوان یک دوست‌دار یادگیری، هم در زمینهٔ معناشناسی از نوشته‌های شادروان استاد کورش صفوی آموخته‌ام، هم در زمینهٔ علم و هنر و فن ترجمه.  ... .ویژگی‌های اخلاقی نیکویی که دکتر صفوی داشت، ایشان را به استادی کم‌مانند تبدیل کرده بود. خوش‌اخلاقی و شوخ‌طبعی‌ از ویژگی‌های آشکار شخصیت او بود. حتی وقتی که شما را نمی‌شناخت، برخوردش با شما غریبه نبود، و همین که او را درود می‌گفتی، با روی و لبخندی خوش که از پس آن سبیل زیبای او، بسی خوش‌تر و دل‌نشین‌تر بود، با شما برخورد می‌کرد.به گفتهٔ دوستانی که دانشجویش بوده‌اند، هرچه کلاس‌هایش پُربهره و خواستنی بود، هیچ اهل «کلاس» گذاشتن و تکبر و خودستایی نبود.بسیار می‌دانست و آن‌چه را می‌دانست خوب می‌دانست. از این رو، دانسته‌هایش را می‌توانست خیلی خوب و ساده بگوید که همین دکتر کورش صفوی را به آموزگاری توانا و نویسنده و مترجمی خوش‌قلم با نوشته‌هایی آموزنده و خواندنی تبدیل کرده است. کورش صفوی اهل مقاله‌سازی و کتاب‌سازی و زور کردن دانشجویان به نوشتن نام او در مقاله‌ها و بر کتاب‌هایشان نبود. ... و چه پُرنیاز است «دانشگاه» امروز ما به چنین استادانی، و چه خوب است که او با نوشته‌ها و مَنِش و یاد نیکویش همچنان برای ایران ما زنده است:سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگزمُرده آن است که نامش به نکویی نبرند🥀🔥یاد و نام این استاد گران‌قدر، همواره روشن و گرامی. 🥀🥀🥀#کورش_صفوی🥀🥀🥀@zabanhaye_darkhatare_IRAN

ادامهٔ فرستهٔ پیشین👆🐋🐟🐡🐠🥀بنابراین، با مقایسه آنچه که دربارهٔ گذربی‌ضرر گفتیم، با آنچه دربارهٔ گذر ترانزیت گفتیم، می‌توان گفت که در گذر ترانزیت، کشتی‌ها از آزادی بیش‌تری در تنگه‌های بین‌المللی برخوردار هستند. 🐠دوباره بازگردیم به تنگهٔ هرمز. این تنگه خلیج فارس را به دریای عمان پیوند می‌دهد که پیوسته به اقیانوس هند است. بدین سان، تنگهٔ هرمز، حدود ۱۶٠ کیلومتر درازا دارد و کم‌تر از ۴٠ تا ۷٠ کیلومتر پهنا دارد. با توجه به تعریفی که از «آب‌هایسرزمینی» به دست دادیم، این بدان معنا است که در تنگهٔ هرمز در جاهایی آب‌هایسرزمینی ایران و عمان با هم تداخل دارند و از این رو، بر پایه مقررات حقوق بین‌الملل دریاها، در این جاها، خط منصفی آب‌های سرزمینی دو کشور را از یکدیگر جدا می‌کند.از سوی دیگر، تنگه هرمز درواقع آب‌های آزاد دریای عمان را به منطقه انحصاری اقتصادی خلیج فارس پیوند می‌دهد. بنابراین، بر پایه مقررات حقوق بین‌الملل دریاها،  کشتی‌ها در آن حق گذر ترانزیت دارند.ایران و عمان به عنوان دو کشور شمال و جنوب تنگهٔ هرمز همواره به حق گذر ترانزیت از این تنگه اعتراض داشته‌اند؛ و دربارهٔ این‌گونه گذر از تنگه، یا «اعلامیه تفسیری» صادر کرده‌اند، یا بر حق و حقوق ویژهٔ خود در آن تأکید کرده‌اند. 🌊🥀ژرفای دریا در همه جای تنگهٔ هرمز یکسان نیست، بلکه این ژرفا از شمال به جنوب تنگه افزایش می‌یابد، آن‌چنان که ژرف‌ترین بخش تنگه در جنوب آن (با ژرفای حدود ۱۴٠ متر) و در آب‌های سرزمینی کشور عمان، قرار دارد. تا کنون، بر پایهٔ توافق‌های ایران و عمان و همچنین «سازمان بین‌المللی دریایی»، کشتی‌ها در آمدوشد از تنگه هرمز بر پایه نظامی تفکیکی رفتار می‌کرده‌اند. بدین معنی که به هنگام ورود به تنگه از مسیر شمالی آن، در آب‌های سرزمینی ایران، گذر کرده و وارد خلیج فارس می‌شده‌اند؛ و به هنگام خروج از خلیج فارس، از جنوب تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی پادشاهی عمان، وارد دریای عمان می‌شده و تنگه را پشت سر می‌گذاشته‌اند.نظام گذر تفکیکی از تنگهٔ هرمز بر پایهٔ پیمان خاصی استوار نیست. این نظام در زمان صلح کارآمد بوده است. اما در زمان جنگ - مانند هر جغرافیای دیگری - گذر از این تنگه از شرایط جنگ متأثر شده است که در حدود پنجاه سال گذشته، این موضوع در دو جنگ عراق و ایران و جنگ اخیر با ایالات متحدهآمریکا خود را نشان داده است. در جنگ نخست، ایران کشتی‌های عبوری از تنگهٔ هرمز را با توجه به مصالح و نیازهای امنیتی خود بازرسی می‌کرد و در جنگ دوم نیز شرایط به گونه‌ای پیش رفته که در عمل تنگه به یکی از کانون‌های اصلی جنگ تبدیل شده است. این موضوع بیش از هر چیز دیگری به خاطر گذر روزانه بیش از بیست میلیون بشگه نفت از این تنگه است که اختلال در آن، همهٔ بازارهای انرژی، و از این رهگذر، اقتصاد جهان را متأثر می‌کند. ایالات متحده، در چند ماه گذشته کوشیده است با تعریف یک مسیر رفت و برگشت جایگزین در آب‌های سرزمینی عمان، درعمل اثرگذاری ایران بر تنگهٔ هرمز را خنثی کند و این ابزار راهبردی را از دست ایران بیرون آورد.در برابر، ایران با تأکید بر همان نظام تفکیکی گذر کشتی‌ها از تنگه - یعنی ورود از شمال تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی ایران و خروج از جنوب تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی عمان - و اعلام ناامن بودن مسیر تدبیرشده از سوی ایالات متحده، در پی خنثی کردن کوشش ایالات متحده برای مدیریت آمدوشد کشتی‌ها در تنگهٔ هرمز برآمده است.ایران همچنین کوشیده است با عمان بر سر مدیریت تنگهٔ هرمز به توافقی نوین، در راستای دیدگاه‌های امروزی خود برسد که مشخص نیست عمان درعمل چقدر با آن همراهی خواهد کرد. 🌴🌊🥀گفتیم که تنگهٔ هرمز یکی از ده‌ها تنگهٔ بین‌المللی کرهٔ زمین است، و در شمار چند تنگهٔ بسیار راهبردی و مهم جهان است. چنانچه نظام گذر از این تنگه بر پایهٔ دیدگاه‌های امروزی ایران استوار شود، شاید  در تنگه‌های دیگرِ دارای شرایط مشابه هم، کشورهای پیرامون تنگه خواهان استوار شدن چنین نظامی شوند. چنین چیزی به معنای یک دگرگونی مهم در نظام گذر از تنگه‌های بین‌المللی است که بی‌گمان هم در هر منطقه و هم در سراسر جهان، مخالفان بسیاری دارد و شاید بتوان گفت که با منافع هیچ‌یک از قدرت‌های بزرگ جهان نیز سازگار نیست.در نظم کنونی حاکم بر روابط بین‌الملل، «قدرت» (در مفهوم فراگیر و چندسویه و چندمؤلفه‌ای آن) حرف آغاز و پایان را می‌زند. از این رو، دگرگونی در نظام گذر از تنگه‌های بین‌المللی راهبردی جهان - در راستای منافع کشورهای پیرامون آنها - هم با داشتن قدرت مقتضی در پیوند است. 🥀🌊#ایران #خلیج_فارس #تنگه_هرمز #عمان🥀🐳🐋🐬🐟🐠🐡🦈🐙🐚🦀🦞🦐🦑@zabanhaye_darkhatare_IRAN

ادامهٔ فرستهٔ پیشین👆🐬🥀خط مبدأ: پایین‌ترین حد جزر آب دریا را گویند. آب‌های داخلی: آب‌های پشت خط مبدأ تا ساحل را گویند که در آنها کشور ساحلی همانند خشکی خود، حاکمیت کامل دارد.دریای سرزمینی: بر پایه عرف کنونی، تا ۱۲ مایل دریایی (هر مایل ۱۸۵۲ متر) پس از خط مبدأ، دریای سرزمینی کشور ساحلی را تشکیل می‌دهد. در این آب‌ها هم کشور ساحلی حاکمیت کامل دارد، اما با توجه به عرف و حقوق بین‌الملل، کشتی‌های خارجی از حق «گذر بی‌ضرر»/ innocent passage در این آب‌ها برخوردار هستند.گذر بی‌ضرر: در حقوق بین‌الملل دریاها، یعنی گذر کشتی‌های خارجی از آب‌های سرزمینی کشوری دیگر - مشروط بر آن‌که پیوسته و بدون توقف و سریع باشد و مخل امنیت یا نافی حاکمیت کشور ساحلی نباشد - آزاد است. این امر درباره هواپیماهایی که بر بالای آب‌های سرزمینی پرواز می‌کنند نیز درست است. زیردریایی‌ها هنگام گذر از آب‌های سرزمینی کشورها باید روی آب بیایند و پرچم کشور صاحب کشتی را بالا برند. بر پایهٔ حقوق بین‌الملل دریاها، کشور ساحلی فقط در صورت دادن خدمات ویژه به کشتی‌ها، حق دریافت عوارض از آنها را دارد، آن هم با رعایت حقوق و عرف بین‌الملل دریاها و بدون اعمال تبعیض درباره کشتی‌ها. از این رو، برای صرف عبور از دریای سرزمینی کشوری نمی‌توان از یک کشتی عوارضی دریافت کرد. کشور ساحلی، به خاطر ملاحظات امنیتی، می‌تواند مسیر مشخصی از دریای سرزمینی را برای عبور کشتی‌ها مشخص کند.منطقه انحصاری اقتصادی: منطقه‌ای است در کنار دریای سرزمینی که بیشینهٔ عرض آن از خط مبدأ دریای سرزمینی می‌تواند تا ۲٠٠ مایل دریایی باشد. کشور ساحلی در این منطقه از حقوق اقتصادی حاکمیتی برخوردار است و دیگر کشورها در آن از حق کشتی‌رانی آزاد، پرواز هواپیما بر بالای آن و ... برخوردار هستند. منطقهٔ مجاور یا نظارت: در کنار دریای سرزمینی کشور ساحلی قرار دارد و بخشی از دریای آزاد یا منطقهٔ انحصاری اقتصادی آن کشور است. در این منطقه، کشور ساحلی حاکمیت ندارد، اما از برخی حقوق ویژه، دربارهٔ امور مربوط به خود برخوردار است. عرض منطقه مجاور یا نظارت نمی‌تواند بیش از ۱۲ مایل دریایی باشد. بنابراین، عرض دریای سرزمینی و منطقه مجاور یا نظارت می‌تواند ۲۴ مایل دریایی باشد.دریای آزاد: آن بخش دریا است که آب‌های داخلی و سرزمینی کشور ساحلی نیست. در دریای آزاد کشور ساحلی حاکمیت ندارد و هر کشوری - حتی کشورهایی که به دریا راه ندارند - با رعایت عرف و حقوق بین‌المللی، بر پایهٔ اصل «آزادی دریاها»، حق کشتی‌رانی صلح‌آمیز دارد. هواپیماها نیز به همین ترتیب می‌توانند بر بالای دریای آزاد پرواز کنند. حق انجام پژوهش‌های علمی، ماهی‌گیری، و ساخت جزیره‌های مصنوعی، از دیگر حقوقی است که برای کشورها در دریای آزاد شناخته شده است؛ البته با رعایت مقررات حقوق بین‌الملل دریاها و رعایت حقوق کشورهای ساحلی که بررسی آنها بیرون از حوصله این نوشتار است. 🦐🦞حال بپردازیم به تعریف «تنگهٔ بین‌المللی». بر پایه تعریف‌هایی که در حقوق‌ بین‌الملل دریاها برای تنگه به دست داده شده، تنگهٔبین‌المللی آب‌راهه‌ای طبیعی است که دو دریای آزاد، یا یک دریای آزاد را به دریای سرزمینی کشور دیگری پیوند می‌دهد. در تعریفی جدیدتر، تنگه آ‌ب‌راهی بین‌المللی است که یک دریای آزاد یا منطقه انحصاری اقتصادی را به دریای آزاد یا منطقه انحصاری دیگری پیوند می‌دهد.🥀اکنون در دنیا دَه‌ها تنگهٔ بین‌المللی وجود دارد که در آنها کشتی‌رانی بین‌المللی انجام می‌شود. از دید عرفی، کشتی‌رانی در تنگه‌های بین‌المللی تابع اصل آزادی کشتی‌رانی از یک سو و حق عبور بی‌ضرر از آنها از سوی دیگر است؛ بدین معنا که کشتی‌ها بدون نیاز به اجازه گرفتن از کشورهای ساحلی تنگه، با رعایت حقوق بین‌الملل دریاها، حق عبور از آنها را دارند. کشورهای پیرامون تنگه‌های بین‌المللی حق نظارت بر آنها را دارند و در برابر ناامنی آنها مسئولیت دارند. 🐙از سوی دیگر، در نظام حقوقی تنگه‌های بین‌المللی، حق گذر ترانزیت نیز مطرح است که این وقتی است که «تنگه»، یک دریای آزاد یا منطقهٔ انحصاری اقتصادی را به دریای آزاد یا منطقهٔ انحصاری اقتصادی دیگری پیوند می‌دهد. در تنگه‌هایی که حق گذر ترانزیت از آنها وجود دارد، هر کشتی یا هواپیمایی حق گذر آزاد از تنگه یا بر بالای آن را دارد. این عبور باید پیوسته، شتابان و بی‌توقف باشد، مگر وقتی که اضطرار یا عامل‌های قهری مانع آن شود. کشورهای پیرامون تنگه، می‌توانند بدون این‌که تبعیضی علیه کشتی‌ها قائل شوند، درباره امنیت و مسیر آمدوشد کشتی‌ها، ماهی‌گیری و ... مقرراتی را بر گذر ترانزیت از تنگه حاکم کنند. زیردریایی‌ها در تنگه‌هایی که نظام گذر ترانزیت بر آنها حاکم است، ملزم به آمدن به روی آب و برافراشتن پرچم نیستند.🐬🥀لطفاً ادامهٔ نوشتار را در فرستهٔ سپسین👇 بخوانید.🐳🦈@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀🛶دربارهٔ آمدوشد از تنگهٔ هرمزاین چند ماه گذشته، با آن‌که خیلی روزها کام‌مان تلخ بوده است از خبرهایی که دربارهٔ جنوب و خلیج فارس شنیده‌ایم، این خوبی را هم داشته است که توجه عمومی ما به جنوب کشورمان و اهمیت راهبردی خلیج فارس و تنگهٔ هرمز بیش‌تر شده است. در این میان، از «تنگهٔ هرمز» بسیار شنیده‌ایم و بیش‌تر ما - شاید بی‌آن‌که بتوانیم درست و نادرست موضوع را تشخیص دهیم - این را می‌دانیم که اکنون کانون نزاع/ جنگ، یا دست کم یکی از مؤلفه‌های محوری آن، همین «تنگهٔ هرمز» است.از آنجا که فهم دقیق اهمیت این تنگه ما را به چرایی و چگونگی موضوع و منافع راهبردی کشورمان بینا و آگاه می‌کند، در این نوشتار بَرآنیم که با دیدی حقوق - روابط بین‌المللی و با زبانی ساده و به دور از جزئیات و پیچیدگی‌ها، با «تنگهٔ هرمز» و سامان گذر از آن آشنا شویم. 🥀پیش از هر چیز باید بگوییم که آب‌راهه‌ای که از آن به «تنگهٔ هرمز» یاد می‌شود در جنوبایران و شمال «شبه‌جزیرهٔ مسندم» قرار دارد که بخشی از پادشاهی عمان است. عنوان یا جای‌نام «تنگهٔ هرمز» از دو بخش «تنگه» و «هرمز» تشکیل یافته است. نخست به بخش دوم این جای‌نام می‌پردازیم؛ سپس به سراغ بخش نخست آن می‌رویم که در بحث حقوق و روابط بین‌المللی این نوشتار، مفهومی است کانونی. «هرمز» واژه‌ای است ایرانی که بودن آن بر نام تنگهٔ یادشده، گواه هویت ایرانی و پیوند اندام‌وار آن با جغرافیا و تاریخ ایران است. «هرمز» نام یکی از جزیره‌های ایرانی دهانهٔ این تنگه هم است؛ در نام «استان هرمزگانِ» ما بر بالای تنگه نیز بازتاب یافته؛ و از دید تاریخی، به بخشی از کرانه‌های شمالی «تنگه» - در منطقهٔ میناب امروزی و پیرامون آن - هم «هرمز» گفته می‌شده است. وجود دوگانهٔ «هرمزبَری» («هرمز خشکی») و «هرمزبحری» («هرمز دریایی» با محوریت «جزیره هرمز») در متن‌های تاریخی از همین رو بوده است. پرداختن بیش‌تر به چرایی تاریخی پدیداری این دوگانه و اهمیت بازرگانانهٔ «هرمز» و توجه دولت‌های استعماری اروپا به آن، بیرون از حوصلهٔ نوشتار کوتاه کنونی است. اما بخش نخست جای‌نام ترکیبی «تنگهٔ هرمز»، یعنی «تنگه»، خوشبختانه از دید ساخت‌واژی، ساخت و معنایی روشن دارد و هر فارسی‌دانی می‌داند که تنگه برآمده از افزوده شدن پسوند اسم‌ساز «-ه» به صفت «تنگ» با معنایی روشن است: «تنگه» یعنی «جایی که نسبت به پس و پیش خود تنگ‌تر است»، یا به سخن دیگر، در پس و پیش آن جایی فراخ‌تر وجود دارد. چنین مفهومی همان‌گونه که در ادامه خواهیم دید، اتفاقاً سازگاری بسیاری با تعریف‌هایی دارد که در «حقوق بین‌الملل دریاها» برای «تنگه»/ «strait»  به دست داده شده است.اما پیش از آن‌که به آن تعریف‌ها بپردازیم، باید اشاره کنیم که، بر روی کرهٔ زمین پُرشمار تنگه‌‌هایی وجود دارد که برخیشان همچون «هرمز»، «مالاکا»، «بوسفور»، «داردانل»، «باب‌المندب»، «جبل‌طارق»، و «بیرینگ» نام‌آشناتر هستند؛ و برخیشان - از جمله آنهایی که با نام به آنها اشاره کردیم - اهمیت راهبردی بسیار دارند، در عرصهٔ منطقه‌ای یا جهانی.حال بپردازیم به تعریف برخی از اصطلاحاتی که در فهم جایگاه تنگهٔ هرمز، در حقوق بین‌الملل دریاها، نیاز داریم که با آنها آشنا باشیم:🐬🥀لطفاً ادامهٔ نوشتار را در فرستهٔ سپسین👇 بخوانید.🐳🦈@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀این هم دل‌نوشته‌ای به زبان کهن بلوچی: ءُ کسہ ءِ آسر، هچ کس چہ اے دنیا چیزے نہ بارت انتبید ءِ رم پدے کہ دیگرانی دل ءِ سر ءَ ایر کنت بلکیں ابدمانی همیش انت (دلوین بلوچ) 🥀برگردان پارسی: و آخر قصه هیچ کس از این دنیا چیزی نمی‌برد جز ردی که بر دل دیگران گذاشته است شاید جاودانگی همین است🥀🌴#زبان‌های_ایرانی #بلوچی #بلوچستانبرگرفته از: @Mahkanii🥀🌴🌴🌴@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀«ایران ترک» جای‌نام ایران، پیشینه‌ای بس دراز دارد و حدود دو هزار سال، پیوسته، نام سرزمین ما بوده است.این نام زیبا در نامیدن بانوان ایرانی هم به کار برده می‌شود. امروز که به‌قولی رفته بودیم «سَرِ خاک»، با سنگ گوری روبه‌رو شدم که بر آن نام «ایران ترک» نقش بسته بود. این شادروان، مادری بود زادهٔ ۱۲۸۸ خورشیدی که در ۱۳۶۶ دنیا را بدرود گفته بود.هم‌نشینی «ایران» با «تُرک»، یک‌باره، مرا به درنگ واداشت. نام پدر آن شادروان «اله‌وِردی» بود که ترکیبی است از واژهٔ «الله» عربی و «وِردی» ترکی، و سرجمع به معنای «خداداد». این‌ها گواه آن بود که آن مادرِ شادروان، هم‌میهنی ترک‌زبان بوده است.برایم بسیار جای درنگ داشت که پدر و مادر ایشان در دورهٔ قاجاریه، نام «ایران» را بر فرزندشان گذاشته‌اند. ... بعد اکنون، گاه کسانی از سر ناآگاهی یا بدخواهی، اصل وجود ایران را به پرسش می‌گیرند و به فرهنگ و پیشینه ایرانیان ناسزا می‌گویند. 🥀«ایران» ریشه در جان و خاک همهٔ ایرانیان دارد و تا چنین است، ایران مانا و پایدار است. یاد و نام آن مادرِ ایران‌نام گرامی و زنده باد. 🥀#ایران #ترک🥀@zabanhaye_darkhatare_IRAN