18 تیر 1378 کوی دانشگاهدر بیستوهفتمبن سالگرد حمله به کوی دانشگاه تهرانشامگاه پنجشنبه ۱۷ تیر، گروهی…
انتشار: 2026/07/09 11:56 UTC
18 تیر 1378 کوی دانشگاهدر بیستوهفتمبن سالگرد حمله به کوی دانشگاه تهرانشامگاه پنجشنبه ۱۷ تیر، گروهی از دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به توقیف روزنامه سلام و لایحه اصلاح قانون مطبوعات، مقابل کوی دانشگاه در خیابان کارگر شمالی تجمع کردند. این جمعیت حدود ۲۰۰ نفر بود که پس از تجمع در داخل کوی دانشگاه، به سمت تقاطع جلال آلاحمد حرکت کردند و با سردادن شعارهایی اعتراض خود را اعلام کردند.دانشجویان پس از راهپیمایی بامداد ۱۸ تیر به کوی بازگشتند و تجمع کردند، اما عدهای با لباس شخصی از کوچههای اطراف با پرتاب سنگ به آنان حمله کردند که باعث تحریک و افزایش شمار معترضان شد. این درگیری تا حدود ساعت ۴:۳۰ بامداد ادامه یافت و در نهایت نیروی انتظامی وارد خوابگاه دانشجویان شد.به روایت دیگری از رویدادها، حمله اصلی از ساعت ۴ بامداد آغاز شد؛ نیروهای یگان ویژه با بیش از هزاروسیصد نفر، خوابگاه دانشجویان را با گاز اشکآور، اسلحه، باتوم و چماق مورد حمله قرار دادند، در حالی که دانشجویان تنها شعار میدادند. نیروهای انصار حزبالله به همراه بسیج و لباسشخصیها ضمن تخریب اموال دانشجویان، آنان را مورد ضربوشتم قرار دادند و صدها نفر را بازداشت کردند؛ خشونت تا صبح ادامه داشت و حتی خوابگاه دانشجویان خارجی نیز از این حمله در امان نماند.دستکم هفت نفر در این واقعه کشته شدند که تنها هویت عزتالله ابراهیمنژاد و فرشته علیزاده بهطور قطعی مشخص شده است؛ سعید زینالی نیز از زمان بازداشت ناپدید شد و تاکنون سرنوشتش نامعلوم مانده است. برخی گزارشها از تلفات بیشتری خبر میدهند و شمار کشتهشدگان در تهران و تبریز را در مجموع بیش از هفت نفر ذکر میکنند، از جمله محمدجواد فرهنگی که در تبریز جان باخت.دولت "اصلاحطلب" خاتمی در برابر حمله به کوی دانشگاه سکوت کرد. بسیاری از دانشجویان و فعالان انتظار داشتند(توهم داشتند) رئیسجمهوری که با شعار قانونگرایی و آزادی روی کار آمده، از آنان در برابر نیروهای لباسشخصی و نیروهای سرکوبگر دفاع کند، اما خاتمی در نهایت اعتراضات را نیز محکوم کرد و از "برهمخوردن نظم" ابراز نگرانی کرد.حمله به کوی اعتراضات گسترده و چندروزه دانشجویان و مردم در تهران و شهرستانها انجامید؛ در دانشگاه تبریز نیز درگیریهای گستردهای رخ داد. شورای عالی امنیت ملی در بیانیهای رسمی اعلام کرد هیچ دانشجویی کشته نشده و تنها متوفی این حوادث، افسر وظیفه عزتالله ابراهیمنژاد بوده است؛ همچنین همه دویست بازداشتشده آزاد شدند.🖍وقایع این دوره تلنگر بزرگی بود در بیاعتمادی به کل پروژه اصلاحات، نه فقط دولت خاتمیبرای بخشی از فعالان دانشجویی نشاندهنده ضعف یا انفعال خاتمی نبود، بلکه ثابت میکرد که اصلاحطلبی درونحکومتی از اساس ظرفیت پاسخگویی به مطالبات واقعی مردم را ندارد. اصلاحطلب و اصولگرا در نهایت هر دو بخشی از یک نظام واحدند و در لحظه بحران، منافع نظام را بر مطالبات دانشجویان ترجیح میدهند.یکی نقدهای مهم این دوره این است که دفتر تحکیم وحدت -که به نوعی اصلاحطلبان را نمایندگی میکرد در جریان ۱۸ تیر با گروههای مستقل دانشجویی اختلاف داشت؛ دانشجویان مستقل خواهان تداوم تجمعات و مشارکت مردم بودند، در حالی که دفتر تحکیم با این رویکرد مخالف بود و ترجیح میداد اعتراضات کنترلشده و در چارچوب باقی بماند. این تناقض بعدها به شکاف پایدار میان دانشجویان معتقد به اصلاحات از درون حکومت و نسل تازهای از فعالان چپگرا انجامید.پس از ۱۸ تیر، بخشی از دانشجویانی که در دفتر تحکیم فعالیت میکردند، از پروژه اصلاحات فاصله گرفتند و بهعنوان نیروهای چپ سازماندهی جدیدی را آغاز کردند. این جریان که بعدها هستههایی مانند "دانشجویان آزادیخواه و برابریطلب" را شکل داد، بهجای تکیه بر بازی سیاسی جناحها، بر مطالبات از پایین، پیوند با جنبش کارگری و زنان، و برابری تأکید داشت.به عقیده خیلی از تحلیل گران جریان، ۱۸ تیر لحظهای بود که "توهمات اصلاحطلبانه" فرو ریخت. این نگاه معتقد بود امید بستن به تغییر از درون ساختار قدرت، نافرجام است و تنها راه واقعی تغییر، سازماندهی مستقل جنبشهای اجتماعی (کارگری، زنان، دانشجویی) از پایین و بیرون از چارچوب جناحهای حکومتی است.این پیشبینی در شعارهایی مانند "اصلاحطلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا" در اعتراضات ۹۶ و ۹۸ بازتاب یافت.#زن_زندگی_آزادی #نان_کار_آزادی #زنده_باد_انقلاب #نه_به_جمهوری_اسلامی @zan_j



