جایگاه اهریمن در آیین زرتشت چیست؟اهریمن پارسی شده واژه اَنگرَه_مینو در اوستا و بینش اشوزرتشت میباش…
انتشار: 2026/06/26 11:35 UTC
جایگاه اهریمن در آیین زرتشت چیست؟اهریمن پارسی شده واژه اَنگرَه_مینو در اوستا و بینش اشوزرتشت میباشد که به معنی منش ویرانساز و اندیشه پلید است. بنابراین اهریمن ساختار مادی ندارد که بتوان همانند یک بُت آن را شکست داد و نابود کرد و نیز جانداری نیست که بایستی با آن پیکار کرد.بینش اشوزرتشت به دو گوهر همزاد و ناهمگون(:متضاد) اشاره کرده است که در سراسر هستی پویا و پایدار شده است. فرآیند این دو گوهر که هیچکدام بد و زیانبخش نیستند، سبب پیدایش شب و روز، سیاهی و سپیدی، گرما و سرما، کشش و رانش، و همانند آنها در زندگی همه شده است. فلسفه زرتشت یادآوری میکند که این دو گوهر همزاد و ناهمگون پیوسته در ذهن و اندیشه مَرتوگان(:بشر) نیز خودنمایی خواهند داشت. بنابراین مَرتویی(:انسانی) که برپایه خرد، از دانش و آگاهی بهرهمند باشد با اراده خویش به هر هنگام در اندیشهاش سپنت_مینو منش آبادگر و سازنده برگزیده خواهد شد و آنکه از خرد رسا بهره نگیرد، اندیشهاش به #انگره_مینو روی خواهد آورد. این انسان زاینده و آفریننده اهریمن بوده و کژاندیشی را به گفتاری نادرست و کرداری ناشایست تبدیل خواهد کرد. آشکار است که پروردگار بینش زرتشت که اهورامزدا به معنی دانایی و آگاهی بیکران در این هستی است هیچگاه آفریننده اهریمن نیست. در نیایش مَزدیَسنان و بخش اوستای کُشتی ۳بار شکست اهریمن باد گفته میشود و نیایش کننده با تاکید با اندیشه خود پیمان میبندد تا کژاندیشی را برخود راه ندهد و انگره_مینو(منشِ ویرانگر) را در باور خویش شکست دهد.در دنباله همین نیایش آنگاه که کُشتی بر کمر بسته میشود نیز برای نابودی اهریمن در اندیشه خویش چنین از اوستا میسراید:«خشنَه اُترَه. اَهورَه مَزدا. تَرویی دیتی. اَنگرَهه مَن یِه اوش. هَیتیاوَرشتام. هیَت وَسنا. فرَه شوت مم. ستَه اُومی. اَشِم» برگردان: به خشنودی اهورامزدا، اهریمن را در پرتو اشا و با انجام کارهای نیک خود، ناپدید خواهم کرد.بنابراین آفریدگار(:خالق) نیک اندیشی و بد اندیشی، هر دو انسان است یکی نیک اندیشی را و دیگری بد اندیشی را گزینش کرده است.اهورامزدا که دانایی و آگاهی بیکران هستیمند است آفریدگار همه نیکیها در هستی میباشد چون از فروزه دانایی بهجز نیکی تراوش نخواهد شد. آشکار است که انسان دانا در اندیشه و باور خود، نیکی و راستی را پویا میسازد چون وی از خردِ رسای خویش بهره گرفته است. گفتنی است در بینشِ اشوزرتشت، هنجار هستی تنها بر راستی(اَشا) استوار است و آنکه اجازه نمیدهد انگره_مینو(اهریمن) به اندیشهاش راه یابد هیچگاه به دنبالِ دروغ که آزار دهنده و آسیب رسان است، نخواهد رفت. از آنجا هم که هنجارِ هستی بر راستی استوار شده، آنکه خود را پیرو اندیشه اشوزرتشت میداند از دروغِ مصلحتآمیز نیز پرهیز خواهد کرد.برگرفته از پرسش و پاسخهای موبد کورش_نیکنام، نویسنده و پژوهشگر آیین و فرهنگ ایران باستان.درگاه(:کانال زرتشت و مزدیسنان)@zoroaster33



