کیخسرو شاهرخ ملقب به (ارباب کیخسرو)زادروز ۷ تیر ۱۲۵۴ کرماندرگذشت ۱۱ تیر ۱۳۱۹ تهرانوی از سال ۱۲۸۸ تا…
انتشار: 2026/06/28 19:48 UTC
کیخسرو شاهرخ ملقب به (ارباب کیخسرو)زادروز ۷ تیر ۱۲۵۴ کرماندرگذشت ۱۱ تیر ۱۳۱۹ تهرانوی از سال ۱۲۸۸ تا ۱۳۱۹ (از دوره دوم تا یازدهم) نماینده مجلس شورای ملی(کرسی جامعه زرتشتیان) و رئیس انجمن زرتشتیان تهران بود. چندین بار به اروپا، روسیه، هند و آمریکا سفر کرد. به درستکاری و سلامت مالی معروف بود. چندین مدرسه و دبیرستان از خود به جای گذاشت. در آخرین سال حکومت رضا شاه و در سن ۶۵ سالگی، به طرز مشکوکی در تهران کشته شد. او بانی کتابخانه مجلس در تهران است. ارباب کیخسرو کاشف محل خاکسپاری فردوسی و بنیانگذار آرامگاه فردوسی در شهر توس استکیخسرو شاهرخ شخصیت تاریخی برجسته زرتشتی ایرانی بود. او در زمینههای مختلفی فعالیت میکرد تا کشور خود را از آن سالهای تاریک خارج کند. همزمان او برای تعالی و ترقی جامعه زرتشتیان نیز تلاش میکرد. او به درستکاری شهرت داشت و به همین دلیل نمایندگان مجلس در همهٔ دورهها، کارپردازی مجلس و ریاست اداره مباشرت و ملزومات مجلس را بر عهده او گذاشته بودند. به گفته مهدی بامداد صداقت و درستی او (که نماینده جامعه زرتشتیان بود) چنان بود که سید حسن مدرس در یکی از جلسات مجلس پشت تریبون گفت: «در مجلس ما فقط یک نفر مسلمان پیدا میشود که آنهم ارباب کیخسرو شاهرخ است»در یک سند وزارت خارجه بریتانیا دربارهٔ ارباب کیخسرو آمدهاست: «ارباب کیخسرو بر زرتشتیان ایران ریاست دارد و در کاردانی و درستکاری نامبردار است. او یک مرد ملی نامداری است و هرگز تحت تأثیر افسونهای خارجیان قرار نگرفتهاست»همچنین مورگان شوستر دربارهٔ او مینویسد: «او کسی بود که هیچوقت از اوقات شبانهروزی، از پیشرفت مقاصد و اصلاحات مملکتی کوتاهی نمینمود. در دورهٔ قریب شش ساله مجلس با خرابی وضع مالی کشوری، با سیاست و تدبیر غریب، آن دوره را طی نمود. تا دورهٔ فترت منقضی و باز مجلس شروع به کار کرد. در جنگ بینالملل اول بود که با خطرات جانی که متوجه مشارٌالیه بود، از طرف مستوفی الممالک، در مرتبهٔ مأمور.پس از آنکه احمد شاه تاجگذاری کرد، به همت ارباب کیخسرو پارک امینالملک خریداری شد و در آن مدرسهای به نام احمدیه (به افتخار احمد شاه) تأسیس شد. به همین دلیل، وزارت معارف به ارباب کیخسرو نشان درجه یک علمی را اهدا کرد. ارباب کیخسرو در طول دوران نمایندگی مجلس کتابخانه مجلس، چاپخانه مجلس، موزه مجلس و نیایشگاه آدریان را تأسیس کرد.او تلاش زیادی برای تأمین حقوق اقلیتهای دینی کرد. او تأسیسات فرهنگی متعددی در تهران، کرمان و یزد برپا کرد.دبیرستان پسرانه فیروزبهرام، دبیرستان دخترانه انوشیروان، مدارس جمشید جم، ایرج و گیو و تأسیس گورستان زرتشتیان تهران در قصر فیروزه از یادگارهای او است. همچنین ساخت آرامگاه فردوسیبهوسیله او انجام پذیرفت. درواقع او بود که نخستینبار محل دقیق دفن فردوسی را کشف کرد.ارباب کیخسرو از مؤسسین انجمن آثار ملی ایران در سال ۱۳۰۴ بود که بعدها به همت همین انجمن، بسیاری از بناهای تاریخی کشور مورد بازسازی قرار گرفت. پس از درگذشت او، زرتشتیان کرمان دبیرستان دخترانهای تأسیس نموده و به یاد او «دبیرستان دخترانه کیخسرو شاهرخ» نامگذاری کردند.کتاب های آن بزرگوار :پیشگوییهای زرتشتآینهٔ آیین مزدیسنی زرتشت،پیامبری که از نو باید شناختفروغ مزدیسنیآئیننامه زرتشتیان یادداشتهای کیخسرو شاهرخ (اتوبیوگرافی به زبان انگلیسی نگارش سال ۱۳۱۷ در آلمان)ویرایش بهوسیله نوه او شاهرخ شاهرخمنابع :صحیفه امام خمینی. جلد ۱۳ صفحه ۴۱۷.«ارباب کیخسرو شاهرخ».بانک اطلاعاتی رجال. بازبینیشده در ۴ ژوئیه ۲۰۱۵«نظری به اوضاع و اخبار». آینده (تهران)، ش. ۲ (شهریور ۱۳۰۴)



