تاثیرپذیری حافظ از اندیشه فردوسی📝بر تارک روشن و تابناک ادبیات ایران،همواره دو نام چون الماس کوه نور…
انتشار: 2026/07/09 10:35 UTC
تاثیرپذیری حافظ از اندیشه فردوسی📝بر تارک روشن و تابناک ادبیات ایران،همواره دو نام چون الماس کوه نور،چون خورشید گرم و روشنایی بخش تابیده اند و تا جاودانِ جاویدان گرما بخش جان و فرهنگ و تاریخ و اسطوره و ادبیات ما،زندگی ما خواهند ماند.نخست خداوندگار سخن،نابغه تمام تاریخ تمام بشر،نگارنده فرهنگ و اسطوره و تاریخ ایران شهر بزرگ، #فردوسی و دیگر نام،لسان الغیب،حافظ.در این گفتار به بررسی کوتاه تاثیر سخن و اندیشه #فردوسی آن خداوندگار بی هَمال بر غزلیات و اندیشه حافظ میپردازیم.با هم سفری کوتاه به شهر شیراز در قرن هفتم و هشتم داریم.📖شیراز قرن هفتم و هشتم شهر شاهنامه بوده.هم نسخهپردازی شاهنامه در این شهر به اوجی رسید که پیش و پس از آن نظیر نداشت،و هم اهالی شهر دورانی از خودآگاهی تاریخی و فرهنگی را گذراندهاند که درست بین یورش چنگیز و تیمور،نوابغی چون سعدی و حافظ پرورده که تأثّر هردو از شاهنامه آشکار است.📚 درباره توجّه ویژهٔ حافظ به داستانهای حماسهٔ ملّی ایران، تأثیرپذیری او از شاهنامه، و انواع این تأثیرپذیری چند مقالهٔ مفید نوشته شدهاست.در دیوان حافظ اشاره به داستانهای شاهنامه و قهرمانان آن کم نیست و همین اشارات منشأ بیشتر بررسیها بودهاست.ظاهراً میتوان مطمئن بود که در بیتدهقان سالخورده چه خوش گفت با پسرکای نور چشم من بهجز از کشته ندرَوی📖 منظور حافظ از «دهقان سالخورده» فردوسی است و نظرش به بیت زیر است ،از بخش سخن آغاز داستان سیاوش:نگر تا چه کاری همان بدرویسخن هرچه گویی همان بشنوی📖 حافظ یک بار هم عبارت«دهقان پیر»را بهکار برده و به گمان من باز منظورش فردوسی باشد:غم کهن به می سالخورده دفع کنیدکه تخم خوشدلی این است و پیر دهقان گفت 📖 در شاهنامه این مضمونیست آشنا. فردوسی چند بار از غلبه بر اندوه با کمک می گفتهاست،بیشتر از زبان پهلوانان و شاهان،ولی با چنان لحن طبیعی و صمیمیّت و اعتقادی که میتوان آن را باور خود او هم دانست. به گمان من از تمام آن دفعات،سه مورد،یک خرده حکایت،و دو بیت،و دو تایشان در داستان رستم و اسفندیار،با بیت حافظ سخت سازگارند و به احتمال فراوان یکی از اینها (و بلکه ترکیب دو یا هر سه مورد با هم و سایر موارد مشابه)حافظ را به سرودن بیت فوق برانگیخته است: آن خردهحکایت این است که اسفندیار،دلزده از بهانههای پدر و پندهای مادر نشنیده،راهی زابلستان شده،در دز گنبدان شتر پیش کاروان خفته،این را به فال بد گرفته و دستور داده شتر را بکشند و«غمی گشت از آن اشتر اسفندیار ...»و سپس خود را دلداری داده که «بد و نیک هردو ز یزدان بود»...وز آنجا بیامد سوی هیرمندهمیبود ترسان ز بیم گزندبر آیین ببستند پردهسرایبزرگان لشکر گزیدند جای...می آورد و رامشگر اسفندیارنشسته پشوتن بر نامداربه رامش دل خویشتن شاد کرددل زادمردانش آباد کردچو گل بشکفید از «می سالخوَرد»رخ نامداران و شاه نبرد📖 بیت نخست در پادشاهی منوچهر است، جایی که سام نخست بار نوهاش،رستم،را میبیند و پس از ابراز شادمانی و تحسین فراوان و یاد تولّد معجزهآسای رستم میگوید:بدین شادمانی کنون می خوریمبه می انده از جان خود بشکریمکه گیتی سپنج است پُرآی و روکهن شد یکی،دیگر آرند نو📖 مضمون مشابه دیگر در بخشی از شاهکارترین گفتوگوهای ادب فارسیست. در همان داستان رستم و اسفندیار،آخرین جملهٔ رستم است به اسفندیار،در پایان یکی از گفتگو هاچو بسیار شد گفتها می خوریمبه می جان اندیشه را بشکریم 📖 -در این بیت بهجای «اندیشه»،«اندوه» دارند.به نظر من طبیعیتر است که این بیت اخیر با ضبط «اندوه» به یاد حافظ ماندهباشد،و اساساً بیت حافظ نتیجهٔ دو باری باشد که مضمون آشنای «زدودن زنگ غم با می کهن»را در داستان رستم و اسفندیار خوانده یا شنیده و بیان «دهقان سالخورده»به دلش نشستهباشد. 📖عبارت بیتی از بوستان سعدی به بیت حافظ نزدیکتر است:چو دشنام گویی دعا نشنویبجز کشتهٔ خویشتن ندروی📖ولی به قرینهٔ «دهقان سالخورده» قاعدتاً منظور حافظ فردوسی است و همین بیت مورد اشاره در این یادداشت نشان میدهد گویا اساساً تصورش از فردوسی همین بوده.گرچه بعید است،شاید هم بیت بوستان و شاهنامه در ذهنش خلط شدهباشد.حال در انتها به بررسی ساقی نامه حافظ میپردازیم.جایی که آن رند هوشمند در ساقی نامه خود،نخست به خواننده یاد می آورد که زندگی بر چیست و دیگر نشانمان میدهد که تا چه اندازه دلبسته کلام خداوندگار سخن #فردوسی بوده است.ساقی نامه تنها یک سخن است؛آنچه ما میگوییم و آنچه آیندگان خواهند گفت را همه فردوسی سروده است.کاوه جمال الدین🔥🔥🔥🔥🔥درگاه (:کانال) زرتشت و مزدیسنانگزینش ونگرش: موبدکورش نیکنام🏵 @zoroaster33 🏵
پستهای تلگرام — زرتشت و مزدیسنان
☆فرازهای برجسته بینش زرتشت☆۱- اهورامزدا(خداوند) در پیام زرتشت به چَمار(معنی) «دانش و آگاهی بیکران هستیمند» است.۲- خداوندِ اندیشه زرتشت در آسمانها جای نگرفته که هرگاه به مَرتوگان(مردم) دستور دهد.۳ـ مَرتو (انسان)، بنده و برده خدا نیست بلکه همکار و همراه «مزدا» در پیشرفت دانش و آگاهی است.۴- منش و فلسفه اشوزرتشت بر پایه «اشا»(راستی) استوار شدهاست.۵- دروغ در این فلسفه نکوهیده است بهویژه دروغ مصلحتآمیز جایگاهی ندارد.۶- پیام ویژه این دین و آیین پیروی از اندیشه، گفتار و کردار نیک است.@zoroaster33۷- جایگاه مَرتو یا انسان بر پایه ارزشمند «خردمندی» استوار شدهاست.۸- منش اشوزرتشت، گسترش دهنده دانش و دادگستری در جهان است.۹- گزینشِ همهی گزینههای زندگی، در راستای آزادی و اختیار است.۱۰- مَرتوگان و مردمان را به جشن و شادمانی فرامی خواند، پس سوگواری و عزاداری در این فرهنگ جایگاهی ندارد. ۱۱- کار و کوشش را به همه سفارش میکند تا تنبلی و کاهلی در زندگی ناپدید گردد.۱۲- آیین تازه شدن با دانشِ زمان بوده به همین روی از خرافه پرستی و پندارهای نادرست دوری میکند. ۱۳- نه تنها زنان و مردان بلکه همه در هر نژاد، تیره و رنگِ پوستی در این آیین از جایگاه یکسانی برخوردارند.۱۴- پاسداری از آب، خاک، هوا و آتش سفارش شده تا زاستار(طبیعت) و زیستگاه همگانی آلوده و ناپاک نگردد. ۱۵- گزینش این دین از روی «آزادی» است بنابراین بیرون رفتن از آن نیز «مرگآور» نیست. ۱۶- از بکنها و نکنها و باید و نبایدها سخن نمیگوید بلکه گزینش راه زندگی را به خرد مَرتو(انسان) و دانش روز واگزار میکند.۱۷- بهرهگیری از کنیزان و بردهداری را کاری ناشایست میداند.@zoroaster33۱۸- قربانیکردن و کشتار جانوران را کرداری نادرست میداند.۱۹- کسی به دلیل دگراندیش بودن، کشته و نابود نخواهد شد.۲۰- روزه گرفتن و آزار دادن تن که جایگاه روان است، جایگاهی ندارد.۲۱- نه تنها از جنگ و خونریزی پرهیز میکند بلکه سفارش دهنده آشتی و از خود گزشتگی است.برگرفته از تارنمایwww.kniknam.com🔥🔥🔥🔥🔥🔥درگاه (:کانال) زرتشت و مزدیسنانگزینش ونگرش: موبدکورش نیکنام🏵 @zoroaster33 🏵
تاثیر آموزه های زرتشت بر اندیشمندانِ جهان و دیدگاه آنان درباره گاهانِ زرتشت. بی گمان هر انسانِ خردگرا که با آموزه های زرتشت آشنا باشد و لحظه ای تصور کند در چه زمان و شرایطی پیام آور آیینِ راستی و خرد چنین سخنانی را بازگو کرده است، در وصف شکوه وی سخنانِ فراوان خواهد گفت؛ در این مقاله، برآن شدیم تا گوشه ای از شکوه و تاثیر آموزه های زرتشت بر جهانیان را از گفتار و نوشته های برخی اندیشمندان در جای جای گیتی پیشکش کنیم.✍ فرانسیس پاورکاب: «من شگفت دارم از این که اگر زرتشت در هزاران سال پیش از میلاد در شرایطی که هیچ قانونی برای بشریت وجود نداشت ظهور نمی کرد و چنین آموزه هایی را برای ما به جای نمی گذاشت که پس از هزاران سال بدون کوچکترین ناهماهنگی با شرایط امروز، همچنان پایه های انسانیت بشر را شکل می دهد. اگر وی نیامده بود براستی امروزه جامعه بشریت چه حالی داشت و در چه شکلی زندگی می کرد؟»✍ اشتینز: «زرتشت، یکی از بزرگترین شخصیت هایی است که در تحول فکری و تمدن بشر نقش پیش قدم داشته است و در شمار کسانی است که در افکار خود به حقایق و رویدادهای طبیعی وابسته است.»✍ اینسلر: «زرتشت از جامعه ای برخاست که به آیین و ادب دینی بسیار اهمیت می داد و از روی فرهنگ و ادب و پرورش از مسایل مربوط به نیایش آگاه بود چنانکه از آموزشهای گاتها پیداست به طور کلی سراسر این سرود ها گواه آنست اما سفارش و تاکید سرودها بر وحدت اندیشه است و نه به جا آوردن آداب و اعمال، به گمان من از نظر زرتشت به جا آوردن راستی (آشه) و اندیشه نیک (وهومنه) در میان مردمان بهترین شیوه پرستش خدا به شمار می رود و این شیوه بهتر از طریقۂ خوف است.»✍ بارتُلومه: «نام زرتشت نه تنها در ادبیات و تاریخ ایران موجود است، بلکه در آثار آسوری، ارمنی، عربی، چینی، یونانی، لاتین و حتی در ادبیات ایسلندی از او سخن گفته شده است. شکی ندارم که گاتها مستقیما به پیامبر ایرانی وابسته بوده و از جانب او موعظه شده است و بیش از همه می توان به وضوح وجود زرتشت را در آن احساس کرد.»✍ بختور تاش: «زرتشت نجات و رهایی کسان را در نیستی آنان نمی داند، بلکه به پاکی و تربیت جسم و روح و زندگانی جاودان باور دارد و آموزش می دهد که انسان از نعمت ها و لذات جهان بهره مند گردد و شادمان باشد.»✍ المستد: «ما نه احتیاج به افسانه های مربوط به زایش زرتشت با آثار و نشانه های آسمانی داریم و نه به یک زندگی پر از معجزه، و نه یک مرگ با شهامت به دست نو مادها، تا بخواهیم شکوه او را ثابت کنیم، از سخنانش می توانیم زندگی و رسایی اندیشه او را ترسیم کنیم.»✍ بیزانت آنی: «من روزی را به خواب می بینم که نفس گرم و خشور پاک اشوزرتشت باز در سرتاسر پرستشگاهها دمیده خواهد شد و کیش زرتشت بار دیگر به اوج دیرین خود خواهد رسید، آیینی که چون خورشید روح آدمی را جلا خواهد داد و یکی از بزرگترین ادیان جهان به شمار خواهد آمد.»✍ پلوتارک: «زرتشت مردم را آموزش داد که هیچ فديه و نیازی جز سپاس و کردار نیک در درگاه اهورامزدا پذیرفته نمی شود. این اقدام زرتشت نه تنها نمونه ای از شجاعت و اراده قوی است، بلکه درجه معرفت او را به حقیقت کامل نشان میدهد. زرتشت بزرگترین پیامبری است که در آغاز تاریخ بشریت ظهور نموده و به وسیله فلسفه خویش انسان را از بار سنگین مراسم ظاهری آزاد ساخته است. او با کمال جدیت در برانداختن این خرافات كوشیده و اساس مذهب خود را بر آموزش اخلاقی نهاده است...»📚 بن مایه: کنکاشی بر زندگی و اندیشه زرتشت، موبد کورش نیکنام.
بینش مزدایی {۵۴}آنگاه نخست به او چنین پاسخ داده وگفتم:به راستی من زرتشت، تا هنگامی که توانایی دارم.دشمن دروغ کارانوپشتیبان نیرومند راستکاران می باشم.ای مزدا، دانش وآگاهی بیکرانچنانچه از نیروی شهریاری مینوی تو برخوردار گردم،پیوسته ستایش کنان وسرود گویان تو خواهم بود.یسنا؛ هات ۴۳ بند ۸برگرفته از نسک:گات ها، نغمه های ایران باستانبرگردان: موبد کورش نیکنام🌹🔥🌹پیام وسپارش زرتشت دراین بند:۱-- از دروغکاران دوری کرده و پشتیبان راستکاران باشیم.۲-- آرمان همگی، بهره مندی از نیروی شهریاری مینوی از جانب اهورا باشیم.۳-- برای دریافت نیروی مینوی، ستایشگر و سرود گویان به سرچشمه دانایی باشیم.🍁🍁🍁درگاه (:کانال) زرتشت و مزدیسنان@zoroaster33
ز نیرو بود مرد را راستیز سستی دروغ آید وکاستیز دانش چوجان تو را مایه نیستبه از خامشی هیچ پیرایه نیستچو بردانش خویش مهرآوریخرد را ز تو بگسلد داوریفردوسی
امروزبه روز فیروز و فرخروز مانتره سپند از ماه اَمرداد سال ۳۷۶۴ ترادادی مزدیسنابرابر بایکشنبه: ۲۵ اَمرداد ماهبه سال ۱۴۰۵خورشیدی۱۶ آگوست ۲۰۲۶ ترسایی16.08.2026🌷🌷🌷🔹مانترَهسپند:- بیست و نهمین روز هرماه، در گاهشمار ترادادی(سنتی) زرتشتیان، "مانترهسپند" نامدارد.- واژه مانتره سپند از دو بخش پدید آمده است؛ نخست "مانتره" یا "مَنتره" به چَمار(معنی) سخن اندیشه برانگیز و بخش دیگر آن "سپَند" به چمار وَرجاوند و مقدس. - این واژه در اوستا به ریخت «مانترَسپِنتَه» آمده است که درگویش پهلوی یا پارسی میانه «مَهرَسپنت» و در گویش پارسی امروزی به گونه «ماراسپند» و «مانترسپند» در آمده است.🪻🌸🪻درگاه (:کانال) زرتشت و مزدیسنانگزینش ونگرش: موبدکورش نیکنام🏵 @zoroaster33
