اگر اختیار مطلق نداریم، پس مسئولیت چه می‌شود؟اینجا یک سؤال جدی پیش می‌آید.اگر رفتار انسان‌ها هم علت دارد، آیا قاتل، مجرم یا کسی که به دیگری آسیبی زده مسئول نیست؟اسپینوزا نمی‌گوید جامعه باید دست روی دست بگذارد.اگر کسی برای دیگران خطرناک باشد، جامعه باید از خودش محافظت کند.اما تفاوت در نوع نگاه است.هدف نباید انتقام باشد.به‌جای اینکه فقط بپرسیم:«این آدم چقدر بد است و چقدر باید رنج بکشد؟»می‌توانیم بپرسیم:«چه علت‌هایی چنین رفتاری را ساخته‌اند و چگونه می‌توانیم جلوی تکرار آن را بگیریم؟»فهمیدن علت رفتار به معنی تأیید آن نیست.می‌توان رفتار کسی را کاملاً محکوم کرد و در عین حال تلاش کرد بفهمیم چرا به آنجا رسیده است.این نگاه، نفرت را با فهم جایگزین می‌کند؛ نه مسئولیت را با بی‌تفاوتی.@aavaymehr