آیا ما واقعا آزادیم؟اسپینوزا معتقد بود انسان اغلب تصور می‌کند آزاد است، چون از خواسته‌های خودش آگاه است؛ اما از علت‌هایی که آن خواسته‌ها را ساخته‌اند خبر ندارد.مثلاً می‌گویم:«من خودم انتخاب کردم عاشق این آدم شوم.»اما اسپینوزا می‌پرسد:چرا این فرد برای تو جذاب شد؟چرا این ویژگی‌ها را دوست داری؟تجربیات کودکی، شخصیت، نیازها، ترس‌ها، خاطرات و حتی وضعیت جسمانی تو چه نقشی داشته‌اند؟هرچه عقب‌تر برویم، علت‌های بیشتری پیدا می‌کنیم.بنابراین آزادی از نظر اسپینوزا این نیست که تصمیمات ما هیچ علتی نداشته باشند.اتفاقاً چنین چیزی برای او بی‌معنی است.پس آزادی چیست؟@aavaymehr