او نمی‌گوید:«چون همه چیز علت دارد، پس ما عروسک‌های بی‌اختیاریم.»می‌گوید دو جور می‌توان زندگی کرد.در حالت اول، احساسات، ترس‌ها، میل‌ها و اتفاقات بیرونی ما را با خودشان می‌برند.کسی حرفی می‌زند، عصبانی می‌شویم.کسی فاصله می‌گیرد، مضطرب می‌شویم.کسی چیزی دارد که ما نداریم، حسادت می‌کنیم.نمی‌دانیم چرا؛ فقط واکنش نشان می‌دهیم.اما حالت دیگری هم وجود دارد.می‌توانیم علت احساس خودمان را بفهمیم.«چرا این حرف مرا این‌قدر ناراحت کرد؟»«من دقیقاً از چه چیزی می‌ترسم؟»«این خشم از کجا آمده است؟»برای اسپینوزا، هرچه بیشتر علت‌های درون و بیرون خود را بفهمیم، فعال‌تر و آزادتر می‌شویم.پس آزادی واقعی یعنی:زندگی‌کردن از روی فهم، نه صرفاً واکنش.@aavaymehr