از حل موانع تا خلق فرصت؛ نگاهی به ظرفیت همکاری صنایع غذایی ایران و آلمانامروز به دعوت اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان در نشست تخصصی صنایع غذایی شرکت کردم.بخش قابل توجهی از مسائل مطرح‌شده از سوی فعالان اقتصادی حاضر در نشست، به مشکلات موجود در روابط تجاری دو کشور اختصاص داشت؛ از دشواری دریافت ویزا و رفت‌وآمدهای تجاری گرفته تا محدودیت‌های مراودات مالی و چالش‌های ارتباط با طرف‌های آلمانی.این مسائل واقعی‌اند و پیگیری و تلاش برای رفع آنها طبیعتاً یکی از وظایف مهم یک اتاق مشترک است.اما فرصتی که برای صحبت در این نشست داشتم، سعی کردم موضوع را از زاویه دیگری نیز مطرح کنم:آیا در کنار تلاش برای رفع موانع موجود، نمی‌توان از ظرفیت اتاق مشترک برای «خلق فرصت‌های جدید» میان صنایع غذایی ایران و آلمان استفاده کرد؟نگاهی به ساختار تجارت دو کشور، ظرفیت قابل توجهی را نشان می‌دهد.در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۵.۶ درصد واردات آلمان از ایران را مواد غذایی تشکیل داده است؛ در مقابل، مهم‌ترین گروه کالایی صادرات آلمان به ایران ماشین‌آلات بوده است.از سوی دیگر، صنعت ماشین‌آلات صنایع غذایی و بسته‌بندی آلمان در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۷ میلیارد یورو تولید داشته است.این اعداد به‌خوبی یک رابطه مکمل را نشان می‌دهند:توان تولید، مواد اولیه، صنعت غذا و ظرفیت بازار منطقه‌ای ایران در یک سو؛فناوری، ماشین‌آلات، استاندارد و دانش فنی آلمان در سوی دیگر.بر همین اساس، در این نشست هفت محور را برای توسعه تعاملات صنایع غذایی دو کشور مطرح کردم:۱. ماشین‌آلات و فناوری تولیدایجاد ارتباط مستقیم میان کارخانه‌های ایرانی در حوزه‌های لبنیات، نان، شیرینی و شکلات، نوشیدنی، روغن، پروتئین و سایر صنایع غذایی با سازندگان آلمانی خطوط تولید، تجهیزات فرآیندی، اتوماسیون، کنترل کیفیت، CIP و سیستم‌های سرمایشی و سردخانه‌ای.به اعتقاد من این حوزه می‌تواند یکی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری صنعتی دو کشور باشد.۲. بسته‌بندیآلمان یکی از کشورهای صاحب فناوری در ماشین‌آلات بسته‌بندی است و تولید این بخش در سال ۲۰۲۵ حدود ۹ میلیارد یورو بوده است.صنعت غذای ایران نیز برای توسعه بازار داخلی و به‌ویژه صادرات، نیازمند فناوری‌هایی برای افزایش ماندگاری محصول، کاهش مصرف مواد و انرژی، استفاده از بسته‌بندی‌های قابل بازیافت و افزایش سرعت و هوشمندی خطوط است.۳. توسعه سبد صادراتی ایران به آلمانصادرات محصولات غذایی ایران نباید صرفاً به پسته و خشکبار محدود بماند.زعفران، خرما، میوه‌های فرآوری‌شده، کنسانتره‌ها، گیاهان و عصاره‌ها، مواد اولیه صنایع غذایی و محصولات دارای ارزش افزوده می‌توانند سهم بیشتری در بازار آلمان و اروپا داشته باشند.برای نمونه، فقط ارزش واردات پسته بدون پوست ایران به آلمان در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۸ میلیون یورو بوده است.۴. استاندارد و انتقال دانشیکی از حوزه‌هایی که اتاق مشترک می‌تواند در آن نقش مؤثری داشته باشد، آماده‌سازی شرکت‌های ایرانی برای ورود به بازار آلمان و اتحادیه اروپا است.ایمنی غذا، Traceability، HACCP، الزامات آزمایشگاهی، کنترل آلاینده‌ها، استانداردهای خرده‌فروشی، بسته‌بندی و مقررات اتحادیه اروپا از جمله موضوعاتی هستند که می‌توان برای آنها برنامه‌های مشترک آموزشی و اجرایی تعریف کرد.هدف باید افزایش تعداد شرکت‌های ایرانی واقعاً Export-Ready برای بازار اروپا باشد.۵. حرکت از هیئت‌های عمومی به B2Bهای تخصصیبه‌جای هیئت‌های تجاری بزرگ و عمومی، می‌توان نشست‌های کوچک‌تر اما کاملاً هدفمند برگزار کرد.برای مثال:۱۰ شرکت لبنی ایرانی + ۱۰ شرکت فناوری و تجهیزات آلمانییا همین مدل در حوزه روغن، نوشیدنی، شیرینی و شکلات، نان، پروتئین و بسته‌بندی.ظرفیت تشکل‌هایی مانند VDMA Food Processing and Packaging Machinery و نمایشگاه‌های تخصصی نظیر interpack می‌تواند برای ایجاد چنین ارتباطاتی مورد استفاده قرار گیرد.۶. پروژه‌های مشترک تحقیق و توسعه و بهره‌وریهمکاری دو کشور الزاماً نباید به خرید و فروش کالا و ماشین‌آلات محدود شود.کاهش مصرف آب و انرژی، بازیافت حرارت، کاهش ضایعات، افزایش Shelf Life، دیجیتالی‌کردن خطوط تولید، استفاده از هوش مصنوعی در کنترل کیفیت و توسعه محصولات جدید، زمینه‌هایی هستند که می‌توان برای آنها پروژه‌های مشترک تعریف کرد.۷. نگاه به ایران به‌عنوان پایگاه بازار منطقه‌اییک شرکت آلمانی نباید همکاری با ایران را صرفاً بر اساس اندازه بازار داخلی ایران ارزیابی کند.ظرفیت‌های تولیدی ایران، موقعیت جغرافیایی کشور و ارتباط آن با بازارهای پیرامونی این امکان را فراهم می‌کند که برخی همکاری‌های ایرانی–آلمانی با هدف بازارهای عراق، آسیای مرکزی، قفقاز، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج فارس تعریف شوند.⸻