تبریز؛ شهر شعر یا سالنِ لوکسِ شعر؟ #مهدی_سهندی #ادبیات_ائوی @AdabiyatEviگاهی یک پوستر، بیش از آن‌ک

تبریز؛ شهر شعر یا سالنِ لوکسِ شعر؟ #مهدی_سهندی #ادبیات_ائوی @AdabiyatEviگاهی یک پوستر، بیش از آن‌که یک برنامه فرهنگی را معرفی کند، تصویری از وضعیت فرهنگی یک شهر به دست می‌دهد. این پوستر هم از همین جنس است؛ تصویری که در آن، شنیدن شعر در تبریز، نه به‌عنوان بخشی از زیست طبیعی و تاریخی مردم این شهر، بلکه همچون یک «محصول فرهنگی لوکس» عرضه می‌شود؛ با سالن مجلل، بلیت، تبلیغات پرزرق‌وبرق و البته شعری که زبانش، زبان بخش بزرگی از مردم همین شهر نیست.سؤال ساده است: تبریز مگر شهر شعر نیست؟اگر تبریز شهر شعر است، چرا برای شنیدن شعر باید منتظر بمانیم تا شاعری از فضای ادبی فارسی به این شهر بیاید و برنامه‌ای با بلیت‌های گران‌قیمت برگزار کند؟ چرا چنین شب‌هایی برای شاعران آذربایجانی، برای شعر تورکی آذربایجانی و برای مخاطب تورک‌زبان تبریز طراحی نمی‌شود؟چرا «شب شعر» در تبریز، آن‌قدر که باید، شبِ شعرِ تبریز نیست؟مسئله، مخالفت با شعر فارسی یا حضور شاعران فارسی‌زبان نیست. این دوگانه‌سازی، فرار از اصل مسئله است. شعر فارسی بخشی از فرهنگ ایران است و مخاطب خودش را دارد؛ اما تبریز فقط یک شهر جغرافیایی در ایران نیست که هر برنامه فرهنگی بتواند بدون توجه به بافت زبانی و ادبی آن، در آن برگزار شود.تبریز پیشینه‌ای عظیم در شعر و ادبیات آذربایجانی دارد. نسلی از شاعران، نویسندگان و هنرمندان تورک‌زبان در همین جغرافیا زیسته و خلق کرده‌اند. پس چرا سهم آنان از این ویترین‌های فرهنگی تا این اندازه ناچیز است؟چرا جوان تبریزی باید برای شنیدن شعر در سالن‌های مجلل و با پرداخت بلیت‌های سنگین، احساس کند با یک «اتفاق فرهنگی خاص» مواجه شده، اما برای شنیدن شعر به زبان مادری خودش، چنین امکانی به شکل منظم، حرفه‌ای و باشکوه فراهم نیست؟آیا شعر تورکی فقط وقتی ارزشمند است که در یک محفل کوچک و کم‌امکانات، چند شاعر جوان دور هم جمع شوند؟این همان تناقض تلخ ماجراست.برای برخی برنامه‌های فرهنگی، سالن‌های فاخر، تبلیغات گسترده و بودجه و امکانات فراهم می‌شود؛ اما وقتی نوبت به هنرمند آذربایجانی و شعر ترکی می‌رسد، امکانات ناپدید می‌شوند، سالن‌ها کوچک می‌شوند، مخاطب «کافی» نیست و هزار دلیل دیگر برای توجیه این غیبت پیدا می‌شود.در چنین شرایطی، پرسش فقط متوجه برگزارکننده یک برنامه نیست؛ پرسش متوجه سیاست فرهنگی حاکم بر این شهر است.چرا باید هنرمند آذربایجانی برای دیده‌شدن، همیشه در حاشیه بایستد؟چرا باید جوانی که به زبان تورکی شعر می‌نویسد، برای برگزاری یک برنامه جدی و حرفه‌ای، با دیوارهای بیشتری روبه‌رو باشد؟ چرا شعر تورکی نمی‌تواند همان‌قدر که شعر فارسی می‌تواند، در سالن‌های معتبر، با تبلیغات حرفه‌ای و مخاطب گسترده عرضه شود؟عجیب‌تر از همه اینکه گاهی همین جوان آذربایجانی را به حضور در برنامه‌هایی دعوت می‌کنیم که فرهنگ و زبان خودش در آن غایب است؛ بعد با افتخار از «فعالیت فرهنگی جوانان» سخن می‌گوییم!جوان آذربایجانی را باید به فرهنگ خودش پیوند داد، نه اینکه او را به تماشاگر فرهنگ دیگران تبدیل کرد.این حرف به معنای بستن درهای تبریز به روی شاعران فارسی‌زبان نیست. شهری که اعتمادبه‌نفس فرهنگی داشته باشد، از هیچ زبانی نمی‌ترسد. اما مهمان‌نوازی فرهنگی با حذف میزبان تفاوت دارد.تبریز نباید به شهری تبدیل شود که در آن، فرهنگ آذربایجانی فقط در شعارها عزیز است، اما در برنامه‌ریزی واقعی فرهنگی، سهمی حاشیه‌ای دارد.اگر قرار است «شب شعر» برگزار شود، چه چیزی طبیعی‌تر از اینکه در تبریز، شب‌هایی برای شعر ترکی آذربایجانی هم برگزار شود؟شب‌هایی با حضور شاعران آذربایجانی و با خوانش شعر تورکی.شب‌هایی که جوان تبریزی برای شنیدن شعر به زبان خودش، مجبور نباشد دنبال یک محفل زیرزمینی یا برنامه‌ای کم‌امکانات بگردد.شب‌هایی که شعر تورکی نیز بتواند روی همان صحنه‌های معتبر، زیر نور همان سالن‌ها و مقابل همان مخاطبان قرار بگیرد.و شاید بد نباشد مسئولان فرهنگی شهر یک‌بار به جای این پرسش که «چطور جوانان را به برنامه‌های فرهنگی جذب کنیم؟»، سؤال دقیق‌تری بپرسند:چرا جوان آذربایجانی باید برای شنیدن شعر به زبان خودش، این‌همه کمتر از دیگران حق انتخاب داشته باشد؟تبریز شهری است که شاعران بسیاری از آن برخاسته‌اند؛ اما اگر قرار باشد شعرِ این شهر فقط به زبان دیگری و با قیمت بلیت دیگری شنیده شود، باید یک‌بار صادقانه از خودمان بپرسیم:ما واقعاً برای شعر تبریز برنامه فرهنگی می‌سازیم، یا فقط در تبریز برای فرهنگ دیگران سالن اجاره می‌کنیم؟شاید وقت آن رسیده باشد که به جای «میزبانی از فرهنگ»، کمی هم برای فرهنگِ خودمان میزبان باشیم.وگرنه روزی خواهد رسید که در شهر شعر، جوانانش شعر خودشان را از روی کتاب‌ها بشناسند، اما برای شنیدن شعر زنده، بلیت بخرند و به تماشای زبانی بنشینند که زبان مادران و پدرانشان نیست.این دیگر رونق فرهنگی نیستاین، تبدیل فرهنگ به ویترین است.#مهدی_سهندی#ادبیات_ائوى @AdabiyatEvi