~ نیچه:«آن‌کس که با هیولاها می‌جنگد، باید مراقب باشد که در این فرایند، خود به هیولا تبدیل نشود. اگر مدتِ درازی به پرتگاه بنگری، پرتگاه نیز به تو خواهد نگریست.»از دیدگاه روان‌شناسی تحلیلی یونگ، این گفته نیچه به پدیده همانندسازی با پلیدی و نیز فعال‌شدن «سایه» اشاره دارد.سایه شامل تمام جنبه‌هایی است که «خودِ آگاه ego» و ابرمن (super ego) نمی‌خواهند ببیند مانند پرخاشگری، حسادت، میل به قدرت، و حتی استعدادها و جسارت‌های سرکوب‌شده که ممکن است آنها را‌پشت نقاب فضیلت، عدالت، حق خواهی و خیرخواهی پنهان کنند. «هیولا» نماد پلیدی و «پرتگاه» نماد ناهشیار، سقوط و فروپاشی هستند که در سایه یا تاریکی ناهشیار قرار دارند. سایه ها معمولا در شرایط چالش انگیز (مانند هیجان های شدید) فعال شده و فرصت بروز می یابند. بر این اساس، تمرکز هیجانی و افراطی بر «دشمن»، موجب  قطبی‌سازی اخلاقی: من = کاملاً خوب، او = کاملاً بد می شود. آنگاه می‌تواند به فرافکنی سایه بر دیگری و سپس درونی‌سازی همان الگوهای رفتاری بینجامد. در وضعیت خشم، تهدید یا احساس برتری اخلاقی، سازوکارهای خودنظارتی تضعیف می‌شوند و به تدربج در این فرآیند، فرد ناخواسته به بازتولید همان ویژگی‌هایی می‌پردازد که در «هیولا» به آنها «خیره شده» و مبارزه می‌کند. او ممکن است به تسخیر سایه هایش در آید. در این نقطه، فرد دیگر صرفاً با هیولا نمی‌جنگد؛ او چه بسا با لباس عدالت و حق خواهی در حال تقلید از آن است. این همان چیزی است که گاهی در روابط زناشویی، سیاست و جنبش‌های اجتماعی می‌بینیم.از سوی دیگر، سایه ها می توانند فرصت رشد را فراهم‌ کنند. با آگاهی، همدلی، مراقبت اخلاقی و مدیریت هیجانی می توان هیولا و پرتگاه را شناخت و به سلامت عبور کرد. در آن سو، مسئولیت اخلاقی و بلوغ فردی و اجتماعی  خواهد بود.✍️ دکتر حميد علیزاده استاد روان شناسیProfessor of Psychology,Registered Psychotherapist, ON, CanadaAdlerPsy.ca @AdlerPsychology