پیرمرد روزی روایت می‌کرد: کودک که بودیم، بامدادان که خورشید از پشت کوه دهکدهء ما سر بر می‌آورد، ما ک

پیرمرد روزی روایت می‌کرد: کودک که بودیم، بامدادان که خورشید از پشت کوه دهکدهء ما سر بر می‌آورد، ما کودکان می‌پنداشتیم که این خورشید، خورشید دهکدهء ماست. این خورشید از ماست و برای دهکدهء ماست.شامگاهان که ماه شب چهارده در آسمان آبی دهکده پدیدار می‌شد، ماه را نیز از دهکدهء خود می‌پنداشتیم. همه جهان برای ما همان دهکدهء ما بود.رودخانه‌هم که از کنار دهکده می‌گذشت آن را هم دریای دهکده خود می‌پنداشتیم.بزرگ که شدیم و پای مان که به مکتب رسید، گام گام دریافتیم که خورشید و ماه تنها از دهکده ما نیستند. از همه جهان اند و جهان دهکده‌های بسیاری دارد. بزرگ تر از دهکدهء ما.گفتم: پیرمرد پندار‌های کودکانه در آن کودکی‌ها چه شیرین و زیبا بودند.گفت: درست می‌گویی؛ اما همین پندار‌های زیبای کودکانه در پخته سالی که بخواهی آن را در قالب حقیقت بریزی و حقیقت جا بزنی بسیار بدمزه، ناگوار حتا شرم‌آور است.گفتم: پیرمرد پس چرا شماری همان پندار‌های کودکانه خود را حقیقت بی‌تردید می‌پندارند؟گفت: باید بدانی که دو گونه کودک داریم. یکی کودک خورد‌سال است که پندارهای زیبا، شاعرانه و رویایی دارند.دو دیگر کودکان سال‌خورد اند که هنوز پندارهای‌ کودکانه خود را حقیقت می‌انگارند.گفتم: چرا چنین می‌شود؟گفت: چنین افرادی توهم دانایی دارند و می‌پندارند که همه حقیقت جهان شب‌پره‌هایی اند که در دالان تنگ و تاریک ذهن آنان پرواز می‌کنند. آنان بیرون از دالان ذهن تاریک خود نه پروازگاهی را می‌شناسند و نه هم بامدادی را.پرسیدم: توهم دانایی چنین چیزی را می‌گویند؟گفت: در ساده‌ترین زبان توهم دانایی اوج نادانی است.گفتم: چگونه؟گفت: آنانی که حجله‌نشین توهم دانایی باشند، هیچ‌گاهی به سپیده‌دم حقیقت نمی‌رسند! حقیقت جهان برای او همان حجله تاریک ذهنش شان است.گفتم: خداوند از چنین کسانی ما را نجات دهاد!رو به سوی آسمان کرد و گفت: آمین!پرتو نادری