زندگی‌نامهٔ واصف باختریواصف باختری، شاعر، نویسنده، مترجم، استاد دانشگاه و یکی از برجسته‌ترین چهره‌ها

زندگی‌نامهٔ واصف باختریواصف باختری، شاعر، نویسنده، مترجم، استاد دانشگاه و یکی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر افغانستان، در سال ۱۳۲۱ خورشیدی در شهر مزار شریف به دنیا آمد. او در خانواده‌ای اهل فرهنگ، دیانت و دانش رشد کرد؛ خانواده‌ای که کتاب، شعر، موسیقی و گفت‌وگوهای روشنفکرانه بخشی از زندگی روزمرهٔ آن بود. همین محیط، نخستین زمینه‌های پرورش ذوق ادبی و حساسیت زبانی باختری را فراهم ساخت. او از کودکی با شعر فارسی، ادبیات کلاسیک، فرهنگ مردم و تاریخ افغانستان آشنا شد و خیلی زود استعدادش در سرودن شعر آشکار گردید.تحصیلات ابتدایی را در مزار شریف گذراند و سپس برای ادامهٔ آموزش به کابل رفت. ورود به کابل، برای باختری جوان، دریچه‌ای تازه به جهان ادبیات، فلسفه، زبان‌شناسی و فرهنگ بود. او در دانشگاه کابل در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی تحصیل کرد و در همان دوران، با حلقه‌های ادبی و روشنفکری آن زمان آشنا شد. دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، دوران شکوفایی ادبیات و اندیشه در افغانستان بود و باختری در همین فضا رشد کرد. او از همان جوانی، به‌عنوان شاعری خوش‌قریحه، دقیق و اندیشمند شناخته شد.واصف باختری در شعر، به‌ویژه در غزل و شعر نیمایی، جایگاهی بلند دارد. او از نخستین کسانی بود که شعر نیمایی را در افغانستان به‌صورت جدی و علمی معرفی کرد و آن را به سطحی تازه از بیان رساند. شعر او آمیزه‌ای است از عاطفه، اندیشه، فلسفه، نقد اجتماعی، عشق، امید و نگاه عرفانی. او در غزل، هم به سنت وفادار است و هم نوآوری می‌کند. زبانش روشن، موسیقایی، صمیمی و در عین حال اندیشمندانه است. او از تکلف دوری می‌کند و شعرش، آینهٔ تجربهٔ زیستهٔ اوست.یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر باختری، پیوند میان سنت و مدرنیته است. او از میراث بزرگانی چون حافظ، مولانا، بیدل و صائب بهره می‌گیرد، اما نگاهش کاملاً معاصر است. او در شعر، از رنج‌های انسان امروز، از تنهایی، از بی‌عدالتی، از جنگ، از مهاجرت و از امید سخن می‌گوید. شعر او، آینهٔ تاریخ پرآشوب افغانستان و روح زخمی مردم این سرزمین است.در کنار شعر، باختری مترجمی برجسته نیز بود. او آثار مهمی از شاعران و نویسندگان جهان را به فارسی برگرداند و با این کار، دریچه‌ای تازه به ادبیات جهانی برای خوانندگان افغانستان گشود. ترجمه‌های او دقیق، روان و ادبی‌اند و نشان‌دهندهٔ تسلط او بر زبان‌های خارجی و درک عمیقش از ادبیات جهان است.واصف باختری در کنار شعر و ترجمه، پژوهشگری توانا نیز بود. او سال‌ها دربارهٔ ادبیات کلاسیک فارسی، شعر معاصر، نقد ادبی، فلسفهٔ زبان و زیبایی‌شناسی پژوهش کرد. آثار پژوهشی او، از منابع مهم مطالعات ادبی در افغانستان به‌شمار می‌روند. او در حوزهٔ نقد ادبی، نگاهی علمی، دقیق و فلسفی داشت و تلاش می‌کرد شعر را نه‌فقط از منظر زیبایی، بلکه از منظر اندیشه و ساختار نیز تحلیل کند.یکی از مهم‌ترین جنبه‌های شخصیت علمی باختری، تسلط کم‌نظیر او بر زبان فارسی بود. او در فارسی، هم شاعر است و هم پژوهشگر. این توانایی، او را به یکی از چهره‌های کم‌نظیر ادبیات معاصر افغانستان تبدیل کرده است. او باور داشت که زبان، نه‌فقط ابزار بیان، بلکه بخشی از هویت انسان است و باید آن را با عشق، دقت و آگاهی پاس داشت.باختری سال‌ها در دانشگاه کابل به‌عنوان استاد زبان و ادبیات فارسی تدریس کرد و نسل‌های تازه‌ای از شاعران، نویسندگان و پژوهشگران را تربیت نمود. بسیاری از چهره‌های برجستهٔ ادبیات امروز افغانستان، شاگردان مستقیم یا غیرمستقیم او هستند. او در تدریس، صبور، دقیق، مهربان و بسیار منظم بود. دانشجویانش او را نه‌فقط استاد، بلکه راهنما، دوست و الهام‌بخش می‌دانستند.با آغاز جنگ‌ها و بحران‌های سیاسی در افغانستان، باختری نیز مانند بسیاری از روشنفکران، ناچار به مهاجرت شد. او سال‌ها در خارج از کشور زندگی کرد، اما هرگز از افغانستان و مردمش جدا نشد. در شعرهای مهاجرت، او از غربت، دلتنگی، رنج دوری، امید بازگشت و عشق به وطن سخن گفته است. این شعرها، یکی از صادقانه‌ترین روایت‌های ادبی مهاجرت در ادبیات معاصر افغانستان‌اند.واصف باختری در زندگی شخصی، انسانی آرام، فروتن، مهربان، اهل مطالعه و بسیار دقیق بود. دوستانش او را مردی صادق، اهل تأمل و بااخلاق توصیف کرده‌اند. او از شهرت‌طلبی دوری می‌کرد و بیشتر وقتش را صرف مطالعه، نوشتن، پژوهش و معاشرت با اهل فرهنگ می‌نمود. زندگی‌اش ساده بود، اما روحش سرشار از زیبایی، اندیشه و انسانیت.سال‌های پایانی عمر باختری با بیماری و رنج همراه بود، اما او هرگز از نوشتن و شعر گفتن دست نکشید. او تا آخرین روزهای زندگی، همچنان به ادبیات، فرهنگ و مردمش وفادار ماند. سرانجام در سال ۱۳۹۹ خورشیدی درگذشت و جامعهٔ ادبی افغانستان یکی از مهم‌ترین چهره‌های خود را از دست داد.