‍ چهارم شهریورماه سالروز درگذشت همایون صنعتی‌زادهفرانکلین فرزند او بود. هنوز ازدواج نکرده بود که همت

‍ چهارم شهریورماه سالروز درگذشت همایون صنعتی‌زادهفرانکلین فرزند او بود. هنوز ازدواج نکرده بود که همتش و اندیشۀ بلندش را در تشکیل آن مؤسسه به کار بست و چنان توفیقی یافت که با این‌گونه اشارت‌های کوتاه نمی‌توان به کیفیت کار بزرگ او دست یافت.با ایجاد فرانکلین و امکاناتی که برای ترجمۀ کتب مفید آغاز شد نخستین اثرش متحرک ساختن ناشران بود. از هر نظر: نوع، محتوی، ظاهر و ... همایون برای آنکه آنان را متحول کند مجله‌ای به نام کتاب ماه ایجاد کرد و آن را نشریۀ انجمن ناشران ایران نامید. در حالی که نه آنان حق عضویتی می‌دادند نه اینکه دلبستگی به چنین تجمع‌ها و چنین نوشته‌ها داشتند. عموماً چشمشان به مداخل بود و بهره‌ای از راه‌ اعلان‌هایی که از کتاب‌ها در مجلّه طبع می‌شد و تصور می‌کنم که هیچ پولی از آنها نمی‌گرفت. دلش می‌خواست آنان را به راه عاقلانۀ نشر و طریق عقلایی آن پیشه هدایت کند.کتابهای ماه را شروع کرده و دو شماره‌اش نشر شده بود که روزی آمد به سراغ من در کتابخانۀ دانشکدۀ حقوق. به مرسوم خودش بی مقدمه‌چینی گفت آمده‌ام که کاری را بپذیری. گفتم من اینجا گرفتارم و وقت آزادی به معنی کامل ندارم. گفت کاری که دارم فقط فکر کردن می‌خواهد نه دوندگی. کارهای دوندگی‌اش را فرانکلین طبق نظر تو انجام می‌دهد. گفتم خوب بگو کارت چیست. گفت می‌خواهم کتاب‌های ماه را زیر نظر بگیری و اداره کنی که ماهانه نشر شود و مطالبی به گوش ناشران بخورد که از لاک و سرشت بازاری حلبی‌سازی‌ها بیرون آیند و با دنیای کتاب جهان امروز تا حدی آگاهی پیدا کنند.فرانکلین چند جنبش مهم را ایجاد کرد:۱. تألیف لغت فارسی زیر نظر مجتبی مینوی که متأسفانه سرانجامی نیافت.۲. دائرة‌المعارف فارسی به مدیریت علمی دکتر غلامحسین مصاحب که عبدالحسین آذرنگ دربارۀ آن مقالۀ جامعی در مجلۀ نگاه نو (۱۳۸۸) نوشت.۳. سازمان کتاب‌های جیبی که در آنجا چند مجموعۀ ماندگار و اساسی پی‌ریزی شد: گزیدۀ متون، مجموعۀ جوانان، کتاب‌های جیبی در چند گونه و چند مجموعۀ مختلف.شاید یکی از مهم‌ترین کارهای فرانکلین ترجمۀ تاریخ ویل دورانت باشد.[نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۲، ص ۱۵۰۷-۱۵۱۰]بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی@AfsharFoundation