صفحه ۲ از ۲🔴ادامه یاددشت مرگ رهبر کاریزماتیک؛ بازسازی هویت وفاداران و پررنگ شدن ادبیات وفاداری🔸اما این فرآیند می‌تواند مرحله‌ی دیگری نیز داشته باشد: تغییر زبان و نمادهای وفاداری.🔸پس از مرگ یک رهبر، ممکن است ادبیاتی که درباره او به کار می‌رود، از زبان معمول سیاسی فاصله بگیرد و به سمت زبانی عاطفی، وفادارانه و حتی دینی و قدسی حرکت کند.🔸در ادبیات مربوط به «تقدس‌بخشی به سیاست»، پژوهشگران نشان داده‌اند که چگونه جریان‌ها و نظام‌های سیاسی می‌توانند از اسطوره‌ها، آیین‌ها، نمادها و مفاهیمی شبیه به زبان دینی برای تعریف هویت جمعی و ایجاد وفاداری استفاده کنند. در این فرآیند، یک رهبر یا آرمان سیاسی می‌تواند در قالب نمادهایی فراتر از یک امر صرفاً سیاسی بازنمایی شود. [۶]🔸مرگ رهبر می‌تواند این فرآیند را تشدید کند؛ زیرا شخصیت او دیگر در معرض تغییر رفتار سیاسی و تصمیم‌های روزمره نیست و می‌تواند در حافظه جمعی، به صورتی نمادین و آرمانی بازسازی شود.🔸در چنین شرایطی، زبان توصیف او نیز ممکن است تغییر کند: دیگر فقط از عملکرد سیاسی و تصمیم‌های او سخن گفته نمی‌شود؛ بلکه مفاهیمی مانند فداکاری، مظلومیت، شهادت، عهد، وفاداری، آرمان، ادامه راه و رسالت وارد ادبیات هواداران می‌شوند.🔸به این ترتیب، وفاداری به رهبر می‌تواند از زبان سیاسی به زبان عاطفی و قدسی منتقل شود.🔸این تغییر زبان صرفاً یک تغییر در واژگان نیست. زبان و نمادهای مشترک، یکی از ابزارهای بازتولید هویت جمعی‌اند. وقتی یک گروه، رهبرِ از دست‌رفته و آرمان‌های مرتبط با او را با چنین مفاهیمی بازنمایی می‌کند، خاطره‌ی رهبر و وفاداری به او می‌تواند به بخشی از روایت مشترک گروه درباره «ما» تبدیل شود. [۵][۶]🔸در این وضعیت، حتی مرگ رهبر نیز می‌تواند به جای پایان یک رابطه سیاسی، به نقطه‌ای برای تثبیت یک روایت هویتی تبدیل شود:🔸او رفت، اما راه او باقی است؛🔸شخص از میان رفت، اما آرمان و نماد او همچنان حامل هویت گروه است.🔺مظلومیت؛ حلقه‌ی دیگری از این زنجیره🔸عامل مهم دیگر، مظلومیت جمعی است.🔸وقتی یک گروه، رهبر خود را قربانی دشمنی یا ظلم بیرونی می‌داند، این احساس می‌تواند پیوند عاطفی اعضای گروه با رهبر و با یکدیگر را افزایش دهد. خاطره‌ی یک واقعه‌ی تلخ، در چنین شرایطی، می‌تواند به بخشی از حافظه و هویت مشترک گروه تبدیل شود و در نتیجه، انسجام درون‌گروهی را تقویت کند. [۲][۴]🔸در اینجا، مرگ رهبر دیگر صرفاً یک حادثه‌ی مربوط به گذشته نیست؛ می‌تواند به یک خاطره‌ی هویتی مشترک تبدیل شود.🔸گروه، خود را در نسبت با آن حادثه تعریف می‌کند؛ چه‌بسا روایت «ما» و «آنها» نیز بر اساس همان حادثه بازسازی شود.🔸از این منظر، مرگ یک رهبر لزوماً به معنای پایان وفاداری نیست.🔸گاهی برعکس، مرگ او می‌تواند چند اتفاق را هم‌زمان رقم بزند:🔸رهبر به نماد تبدیل می‌شود؛🔸تهدید بیرونی، مرز «ما» و «آنها» را پررنگ‌تر می‌کند؛🔸ادبیات وفاداری رنگ عاطفی و قدسی بیشتری می‌گیرد؛🔸و وفاداری به رهبر، به بخشی از هویت جمعی پیروان تبدیل می‌شود.🔸در نتیجه، چیزی که در ابتدا یک رابطه میان «رهبر» و «پیرو» بود، می‌تواند پس از مرگ رهبر به رابطه‌ای میان «هویت فرد» و «هویت گروه» تبدیل شود.🔸فرد دیگر صرفاً از یک شخص حمایت نمی‌کند؛ بلکه وفاداری به آن شخص و آرمان‌های منتسب به او را بخشی از تعریف خود از «ما» می‌داند.🔸شاید به همین دلیل، برای فهم اینکه چرا بخشی از وفاداران یک حکومت پس از مرگ رهبر همچنان وفادار می‌مانند ــ و حتی ممکن است وفاداری و انسجام بیشتری از خود نشان دهند ــ نباید فقط به خودِ رهبر نگاه کرد.🔸باید به هویتی نگاه کرد که در طول سال‌ها حول او ساخته شده است.🔸مرگ رهبر ممکن است به پایان رابطه‌ی فرد با یک شخص منجر شود؛ اما لزوماً به پایان هویتی که آن شخص نمایندگی می‌کرد، منجر نمی‌شود.🔺گاهی حتی می‌تواند برعکس عمل کند:🔸شخص می‌میرد، اما نماد باقی می‌ماند؛🔸زبان وفاداری قدسی‌تر می‌شود؛🔸و هویت جمعی، به جای فروپاشی، حول آن نماد بازسازی می‌شود.🔸این، یکی از سازوکارهایی است که می‌تواند توضیح دهد چرا مرگ یک رهبر، در شرایط خاص، نه به فروپاشی وفاداری، بلکه به بازسازی و تقویت انسجام هویتی وفاداران او منجر می‌شود.@aghalyyat