@agheliahmad📚 مدیریت ارز در بحران؛ مسکن یا درمان؟✍️محمدرضا يوسفي ♦️نرخ ارز،متأثر از جنگ و اخبار آن، روند صعودی داشته و این موضوع اثرات منفی آشکاری بر معیشت مردم گذاشته است. ♦️پرسش اساسی این است: چگونه میتوان نرخ ارز را با کمترین آسیب به زندگی مردم، مدیریت کرده، و پیامدهای منفی نیز نداشته باشد؟♦️با توقف صادرات نفت و قطع مسیرهای مالی، عرضه ارز به شدت کاهش یافته و نرخ ارز در بازار آزاد حتی از مرز ۲۱۰هزار تومان نیز عبور کرده است.کاهش ارزش ریال، هزینه واردات تمام کالاها را به شدت افزایش داده و این امر مستقیماً به تورم دامن زده، فشار فزاینده‌ای برسفره خانوارها وارد کرده است. ♦️این روند با تورم نزدیک به سه رقم و رشد اقتصادی منفی همراه شده و نشان می‌دهد که آزادسازی نرخ ارز در شرایط فعلی، اقتصاد را به سمت رکود تورمی شدیدی سوق داده است. نوسانات شدید ارزی، برنامه‌ریزی برای تولیدعملاً غیرممکن کرده، به خروج سرمایه و تعطیلی کسب‌وکارها دامن زده است. ♦️درشرایط کسری شدید درآمد ارزی و تشدید تحریم‌های چندجانبه، آزادسازی نرخ ارز درعمل نه‌تنها راهگشا نیست، بلکه با تشدید هیجانات سفته‌بازانه، قدرت خرید دهکهای کم‌درآمد را بیش از پیش کاهش میدهد.♦️ریشه‌های اصلی این بحران، وابستگی ساختاری به درآمد نفتی، عدم تنوع منابع ارزی، و ضعف درسازوکارهای تأمین ارز از مسیرهای غیرنفتی است. اکنون که صادرات نفت بدلیل جنگ و تحریم عملاً متوقف شده و مراودات مالی با امارات به حداقل ممکن رسیده، آزادسازی بدون پشتوانه کافی، عملاً به معنای واگذاری بازار به نیروهای سفته‌باز و کارتلهای غیررسمی ارز است که نتیجه آن چیزی جز سقوط شتابان پول ملی، تشدید شکاف طبقاتی و افزایش آسیب‌پذیری اقشار متوسط و پایین جامعه نیست.♦️تجربه جهش‌ ارزی سال۱۳۹۷ نشان میدهد که در غیاب درآمد ارزی پایدار و با تشدید تحریم‌ها، سقوط پول ملی، تورم افسارگسیخته و رکود عمیق رخ داده است.از سوی دیگر، تجربه سال۱۳۷۴ که با تثبیت نرخ ارز در کنار ديگر سياستها همراه بود، نشان داد که درشرایط بحرانی، تثبیت هدفمند و موقت میتواند بعنوان «مسکنی» برای التیام شوکهای ارزی عمل کند، هرچند که این راهکار به‌تنهایی برای درمان ریشه‌ای کافی نیست.♦️مقامات معمولاً تثبیت نرخ ارز را موجب کاهش صادرات، افزایش واردات و منفي شدن تراز تجاری می‌دانند؛ اما در شرایط کنونی که کشور با محاصره دریایی و بسته‌شدن عملی مسیرهای تجاری مواجه است و امکان واردات و صادرات از طریق دریا بسیار محدود شده، این استدلال کارایی سابق را ندارد. همچنین بحث رقابت‌ناپذیری کالاهای وارداتی با تولید ملی نیز در فضای فعلی چندان موضوعیت ندارد.♦️تثبیت کوتاه‌مدت نرخ ارز همچنین می‌تواند به کاهش تقاضای سفته‌بازی ارز انجامیده، بخشی از نقدینگی را به سمت تولید هدایت كند.♦️با این حال، نباید فراموش کرد که تثبیت ارز در شرایط تورم بالا، کسری بودجه مزمن و کاهش شدید درآمد سرانه، يك مسکن است. ♦️راه اصلی برون‌رفت از رکود، بهبود فضای سرمایه‌گذاری، افزایش بهره‌وری، اصلاح نظام مالیاتی و تنوع‌بخشی به منابع ارزی از طریق توسعه صادرات غیرنفتی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی است که در این شرایط ممکن نیست. ♦️نکته دیگر، توجه به ساختار اقتصادی است. صادرکنندگان عمده کشور اغلب به نهادهای دولتی یا گروه‌های الیگارشی نزدیک هستند. هرگونه مدیریت ارزی، بدون برخورد با انحصارگرایی و شفاف‌سازی تخصیص ارز،محکوم به شکست است. تجربه روسیه در جنگ اوکراین در مواجهه با الیگارشی‌های صادراتی نشان میدهد که نظارت مؤثر بر بازیگران بزرگ اقتصادی، پیش‌شرط موفقیت هر سیاست ارزی است.♦️جهان درحال گذار به نظمی جدید است و ایران نیز ناگزیر از بازتعریف جایگاه خود در این نظم نوین است. لذا سیاست‌گذاری ارزی باید درچارچوب امنیت ملی، تاب‌آوری اقتصادی و کاهش وابستگی‌های خارجی تعریف شود. برون‌رفت پایدار از بحران فعلی، نیازمند اصلاحات بنیادین ساختاری، تنوع‌بخشی واقعی به منابع درآمدی، ایجاد کریدورهای تجاری جایگزین، و دیپلماسی اقتصادی فعال است؛ اما تا زمانی که این اصلاحات به سرانجام نرسیده، مدیریت هوشمندانه نرخ ارز در کوتاه‌مدت، کم‌زیان‌ترین گزینه درمیان گزینه‌های موجود خواهد بود.در کوتاه‌مدت، ترجیح تصمیم بد بر بدتر شاید ناگزیر باشد.🔹اگر تثبیت کامل به هر دلیلی ممکن نیست، حداقل می‌توان با مدیریت نوسان روزانه در دالانی معین (مثلاً ۱ تا ۲ درصد)، از تلاطم‌های مخرب جلوگیری کرد. این اقدام، درکنار شفاف‌سازی منابع و مصارف ارزی، اعلام به‌موقع سیاست‌های پولی و مالی، و حمایت مستقیم از دهک‌های پایین از طریق بسته‌های معیشتی هدفمند، میتواند فشار روانی و اقتصادی را تا حدی کاهش دهد. این رویکرد ضمن مهار التهاب کوتاه‌مدت و مدیریت انتظارات تورمی، نااطمینانی را اقتصادی کاهش میدهد📚به کانال تلگرامی #تحلیلهای_اقتصادی بپيونديد :👇@agheliahmad