در کلیسای کازان در کلیسای کازانِ شهر سن‌پترزبورگ احساس معنوی عمیقی به من دست داد. فضای نيمه‌روشن کلی

در کلیسای کازان در کلیسای کازانِ شهر سن‌پترزبورگ احساس معنوی عمیقی به من دست داد. فضای نيمه‌روشن کلیسا به این احساس دامن می‌زد. شمایل عیسی مسیح، مادرش مریم و قدیسان کلیسای ارتدوکس در هاله‌ای از نور ملایم جاذبهٔ خیره‌کننده‌ای پیدا کرده بودند.طنين آواز دو گروه مردانه و زنانهٔ کُر در دو سوی محراب کلیسا بسیار دلنشین بود. با خاموشی آنها یک کشیش آراسته و خوش‌سیما و خوش‌صدا و جوان مشغول تک‌خوانی می‌شد. آهنگ صدایش تا اعماق روح آدمی نفوذ می‌کرد.زنان روس، با موهای پوشیده در روسری، شمایل قدیسین را می‌بوسیدند و در مقابل مجسمه‌های مریم و عیسای مصلوب شمع روشن می‌کردند. چند تنی هم درست در وسط کلیسا در صفی کوتاه منتظر نوبت بودند تا کشیش میان‌سالی به حالِ ایستاده و رو در رو به اعتراف آنها گوش دهد و در آخر کار پارچه‌ای متبرک را به نشانهٔ بخشش روی سرشان بیاندازد.کشیش هنگام شنیدن اعتراف، گاه لبخندی به لب می‌آورد که به نظرم کمی شیطنت‌آمیز می‌آمد. تصورم این بود که در برابر ساده‌دلی برخی از آن زنان توان خویشتن‌داری ندارد.هیچ پدیده‌ای در عالم انسانی عجیب‌تر از اعتقادی بدین حد از وسعت و بدین پایه از ماندگاری به عیسای ناصری به نظرم نمی‌آید.مرد جوانی در بیش از دو هزار سال پیش که تاریخ فقط یک جمله در بارهٔ وجود واقعی او ثبت کرده است، به زبان رمز حرف‌هایی مطرح کرد که قوم خودش او را تکفير کردند و به حاکمان رومی مسلط بر یهودیه سپردند تا پس از آزار بسیار، در میان دو راهزن بر فراز تپه‌ای در اورشلیم مصلوبش کنند. پیروانش بعدها او را پسر خدا و به عبارتی خودِ خدا دانستند؛ خدایی که به واسطهٔ روح‌القدس در هیئت یک انسان تجسد یافت تا با تحمل آزار و شکنجه و مرگ بر صلیب، بار گناه اولیه را از دوش موجود دوپا بردارد تا برای این موجود راه رستگاری و نجاتی گشوده شود.این باور، سبب تدوين الهیاتی بسیار بغرنج بر مبنای مفهوم تثلیث در دنیای مسیحیت شد، تثلیثی که منازعه بر سر کیفیت آن، خونریزی‌های بسیار و انشعاب‌های مختلف در دستگاه کلیسا به دنبال داشت.بعد از گذشت بیش از ۲۰ قرن، هنوز توضیحی از تثلیث که عقل متعارف یک شکاک آن را به روشنی دریابد، ارائه نشده است اما با این حال، ميلياردها انسان در سرتاسر جهان همچنان به این موضوع ایمان دارند و ده‌ها میلیون از آنها در روسیه زندگی می‌کنند.بلشویک‌ها با جهان‌بینی مادی خود کوشیدند تا مسیحیت ارتدوکس را در میان روس‌ها از سکه بیاندازند و با معرفی کردن آن به باوری خرافی، مارکس و انگلس و لنین و استالین را به جای عیسای ناصری بنشانند.آنها با توسل به زور، کلیساها را بی‌رونق و بعضاً تخریب کردند، اما پس چند دهه، عیسای مصلوب انگار با رستاخیزی دوباره در روسیه همهٔ آنها را مغلوب و منکوب کرد!کلیساها با گنبدهای عظیم و باشکوه خود، هویت مسیحیت ارتدوکس سن‌پترزبورگ را با صدای بلند اعلام می‌کنند.کلیسای غازان فقط یکی از این کلیساها بود.با حسی سرشار از لطافت در حالی که پژواک آوای نرم و ملایم و نافذ و شیرین کشیش جوان در ضمیرم طنین‌انداز بود، در مقابل مجسمهٔ کوچکی از عیسای لاغر و استخوانی و میخکوب شده به صلیب ایستادم و زیر لب خطاب به او نجوا کردم که در تو چه رازی است که پس از قرن‌ها همچنان زنده و اثرگذاری؟راز غریبی در میان نیست! خداوند انسان را به صورت خود آفرید و او را نیازمند وجود خود کرد! من از مسحیت چیز زیادی در بارهٔ خدا نیاموخته‌‌ام. آنچه آموخته‌ام دیگر نه عقلم آن را می‌پذیرد و نه احساسم را ارضا می‌کند. در عوض من از متن قرآن در بارهٔ خدا بسیار آموخته‌ام و می‌دانم که دلیل ماندگاری مسیح چیزی جز آیت زیر نیست:"يَا أَيُّهَاالنَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی‌اللَّه"#احمد_زیدآبادی@ahmadzeidabad