💠 اگر جنگ بی‌فایده شده چرا ایران بازدارندگی می‌خواهد؟ ✍🏻 حسین قتیب پرسش اصلی من این است: اگر در جه

💠 اگر جنگ بی‌فایده شده چرا ایران بازدارندگی می‌خواهد؟ ✍🏻 حسین قتیب پرسش اصلی من این است: اگر در جهان امروز جنگ بیش از همیشه پرهزینه، فرسایشی و از نظر سیاسی بی‌حاصل شده است، آیا ایران باید همچنان بازدارندگی خود را در سطحی محدود، مبهم و آسیب‌پذیر نگه دارد، یا باید به سمت بازدارندگی نهایی، یعنی بازدارندگی هسته‌ای، حرکت کند؟در نگاه نخست، ممکن است این پرسش متناقض به نظر برسد. اگر جنگ بی‌فایده شده، چرا باید درباره سلاح هسته‌ای سخن گفت؟ اما دقیقا همین‌جا نقطه اصلی بحث است. بی‌فایده شدن جنگ به معنای پایان جنگ نیست. تاریخ معاصر نشان می‌دهد که دولت‌ها بارها وارد جنگ‌هایی شده‌اند که نه تنها سودی برایشان نداشته، بلکه امنیت، اقتصاد و مشروعیت آنان را نیز تضعیف کرده است. مسئله این نیست که جنگ عقلانی است؛ مسئله این است که رهبران، دولت‌ها و ائتلاف‌های نظامی همیشه عقلانی عمل نمی‌کنند. بنابراین، در جهانی که جنگ از نظر راهبردی بی‌فایده اما از نظر سیاسی همچنان ممکن است، مهم‌ترین مسئله برای کشوری مانند ایران جلوگیری از وقوع جنگ است، نه آمادگی برای آغاز آن. اینجاست که استدلال استیفن والت اهمیت پیدا می‌کند. والت در مقاله اخیر خود می‌گوید جنگ از جهان حذف نشده، اما بیش از گذشته «بی‌معنا» یا «بی‌فایده» شده است. او بحث را از کلاوزویتس آغاز می‌کند: جنگ باید ادامه سیاست با ابزارهای دیگر باشد. یعنی جنگ فقط زمانی معنا دارد که بتواند هدف سیاسی مشخصی را با هزینه‌ای معقول محقق کند. اما تجربه چند دهه اخیر نشان می‌دهد که #جنگ‌های_بزرگ و حتی #جنگ‌های_نامتقارن، در بسیاری موارد از همین آزمون ساده شکست خورده‌اند. قدرت نظامی می‌تواند ویران کند، اما لزوما نمی‌تواند نظم سیاسی مطلوب بسازد. ایالات متحده نمونه روشن این شکست است. آمریکا در ویتنام، افغانستان و عراق از نظر نظامی قدرتی بسیار برتر بود، اما نتوانست اهداف سیاسی خود را تثبیت کند. ارتش آمریکا می‌توانست دولت‌ها را سرنگون کند، شهرها را اشغال کند و حکومت‌های جدید را روی کار بیاورد، اما نتوانست جوامع را مطابق خواست خود بازسازی کند. روسیه نیز در اوکراین با همین مسئله روبه‌رو شد. تصور اولیه مسکو احتمالا این بود که جنگی سریع می‌تواند موازنه سیاسی اوکراین را تغییر دهد، اما نتیجه، جنگی فرسایشی، پرهزینه و نامطمئن بود. اسرائیل نیز با وجود برتری نظامی و اطلاعاتی، بارها نشان داده است که پیروزی‌های تاکتیکی، به خودی خود، امنیت راهبردی تولید نمی‌کنند. بمباران می‌تواند دشمن را تضعیف کند، اما نمی‌تواند مسئله سیاسی را از میان بردارد. از این منظر، والت یک نکته مهم را برجسته می‌کند: جهان امروز جهانی است که در آن جنگیدن آسان نیست، پیروز شدن دشوارتر شده، و تبدیل پیروزی نظامی به نتیجه سیاسی پایدار دشوارتر از هر زمان دیگر است. #ملی‌گرایی مدرن، #توان_مقاومت جوامع، #فناوری‌های_دفاعی، #پهپادها، #جنگ_نامتقارن، #هزینه_اشغال، #فشار_افکار_عمومی و #وابستگی متقابل اقتصادی، همگی جنگ را به ابزاری ناکارآمد برای تحقق اهداف بزرگ سیاسی تبدیل کرده‌اند. اما همین وضعیت یک نتیجه دیگر نیز دارد: اگر جنگ برای مهاجم بی‌فایده شده، کشور هدف باید کاری کند که این بی‌فایدگی برای دشمن از ابتدا آشکار، قطعی و غیرقابل انکار باشد. مسئله ایران دقیقا در همین نقطه قرار می‌گیرد. ایران در محیطی زندگی می‌کند که در آن تهدید نظامی صرفا یک امکان نظری نیست. حمله نظامی، ترور، عملیات خرابکارانه، تحریم، فشار دیپلماتیک، جنگ سایبری و تهدید به تغییر رفتار یا حتی تغییر رژیم، بخشی از تجربه امنیتی ایران در چند دهه اخیر بوده‌اند. ایران با دولت‌هایی روبه‌روست که یا خود دارای سلاح هسته‌ای‌اند، یا زیر چتر امنیتی قدرت‌های هسته‌ای قرار دارند، یا در عمل از حمایت راهبردی قدرت‌های بزرگ برخوردارند. در چنین محیطی، اتکا به حقوق بین‌الملل، اخلاق جهانی، یا وعده‌های دیپلماتیک کافی نیست. نظم بین‌الملل در برابر دولت‌های مختلف به شکل برابر عمل نمی‌کند؛ برخی کشورها هدف فشار قرار می‌گیرند، برخی کشورها از مصونیت برخوردارند. بنابراین، اگر منطق والت را جدی بگیریم، نتیجه آن صرفا صلح‌طلبی اخلاقی نیست. نتیجه راهبردی آن این است که دولت‌ها باید #توان_بازدارندگی خود را چنان افزایش دهند که جنگ علیه آنان از ابتدا غیرعقلانی به نظر برسد. بازدارندگی هسته‌ای در این معنا ابزار جنگیدن نیست؛ ابزار جنگ نکردن است. ارزش آن در استفاده نیست، بلکه در جلوگیری از استفاده دیگران از نیروی نظامی است. سلاح هسته‌ای برای اشغال سرزمین، اداره جامعه دشمن، یا ساختن نظم سیاسی جدید مناسب نیست. اما برای این کار مناسب است که دشمن را قانع کند هزینه حمله از هر منفعت احتمالی بیشتر خواهد بود. 👆🏻👆🏻👆🏻