أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَد

أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ (۶۳_نمل)حق تعالی می فرماید شما که در روشنایی روز در کویر و بیابان و دریا گم شده اید و هدایت می طلبید من رایحه ای از خود می فرستم با انجام نوافل روح القدس را با خواطر ملکی بر شما می فرستم که شما را بشارتی دهد و هدایت کند که شرط آن دوری از شرک در شماست و گفتیم دوری از شرک بدون انجام نوافل ممکن نیست، چون خدا را در نافله باید دید و شناخت. (که در تدبر یقین به تفصیل گفته شده است) همان جماعت گمراه در روشنایی روز در کف دریا یا وسط بیابان را شب و در تاریکی با ستارگان هدایت می کند، وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ (۱۶_نحل) پس گاهی باید در تاریکی ماند تا هدایت خدا را دید چنان چه نبی مکرم اسلام (ص) می فرمایند: «اکثر اهل بهشت ابله ها و ساده لوح ها هستند.» یعنی در حد وسع شان واجبات شان را انجام می دهند و بهشتی هم می شوند پس در آیه متشابه باید عبور کنی، دنبال روشنایی نگردی و در تاریکی بروی و عمل کنی تا خدا نور اش را زمان مناسب بدهد تا ببینی، که حق تعالی می فرماید تا حکمی از خداوند در آیه ای نیامده نظر نده که مبادا همچون صاحب حُوت در تاریکی گمراه شوی، فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ (۴۸_قلم) که در تدبر حوت به تفصیل خواهیم گفت؛ برای همین کسانی که در تاریکی بَرَح نمی کنند خود در آن نور اندکی که دارند می مانند و عمل خود را زیاد می کنند و نور کسب می کنند که اگر در تاریکی حرکت کنند اعمال شان را با بدعت ها نابود خواهند ساخت. وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ (۵۰_بقره)آیه تصریح می کند وقتی قوم موسی را جدا کردیم از بحر (ظلمت) و نجات دادیم از طوفان آن، فرعون و آل فرعون را در آن نابود ساختیم، پس بحر به یک معنی یعنی تاریکی و ظلمت از یک رنگی آب که باعث نابودی به دست طوفان می شود. تشابه در آیات قرآن به سان آن است شما در روی کشتی بر دریا هستید، بی تردید مشخص کردن شمال و جنوب و شرق و غرب در این یک رنگی آسمان و دریا امری محال است چون هیچ چیزی وجه تمایز و فرق در اطراف شما برای تشخیص جهات نیست، در کلام وحی هم بسیاری از لغات چنین متشابه هستند و یک تفاوت بسیار ریزی دارند که تا آن تفاوت مشخص نشود درک و معنی لغت ممکن نخواهد بود و هر کس معنی کند بر اساس کلیات ظاهری لغت آن را معنی گرفته است و به بطن آن دسترسی برای تدبرش نائل نشده است. مثال دیگری می زنیم، گاهی در تلویزیون برخی مسابقات هستند که در آن ۲۰ تصویر از یک سوار کار وجود دارد که کاملا شبیه هم هستند و فقط یکی از آنها غیرمتشابه است، که این وجه فرقان مثلا در گوش یکی از اسب ها است که نسبت به ۱۹ تصویر دیگر یک تصویر گوش اش اندکی کوتاه تر است... وقتی این نکته افتراق حاصل شد دو لغت از هم قابل تفکیک هستند و از همان وجه فرقان در بین وجوه کثیر اشتراک است که سبب درک معنی بطنی لغت می شود. باید بدانیم قرآن ظاهر اش گنج است و به سان اقیانوسی ژرف در کلام امیرالمومنین است وقتی آدمی در قرآن غور می کند در ظاهر آن به گنجی می رسد ولی این گنج همه گنج در عمق آن آیه نیست بلکه باید مغار شد و غور دیگری کرد (یعنی باید مستقیم رفت) تا در اعماق آن به گنج های دیگری رسید. به مدد الهی آن چه در تدبر آیه ۱۶۳ سوره اعراف و مرتبط با بحث کشف و شهود در قرآن در ادامه به تفصیل خواهیم گفت مصداق همین غور و رفتن به گنج های دیگری در عمق است و این تدبر به معنای نقض ترجمه ظاهر آیه نیست که در این آیه مثانی و بطن آیه به مدد الهی استنباط و تدبر خواهد شد، وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَيَوْمَ لَا يَسْبِتُونَ لَا تَأْتِيهِمْ كَذَٰلِكَ نَبْلُوهُمْ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ (۱۶۳_اعراف) برای تدبر کامل در این آیه نخست باید برخی لغات آن مورد غور قرار گیرند که به مدد و عنایت الهی در فایل بعدی به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.✍ادامه دارد...🆔 @akhlagh_marefatداستان ها و پندهای اخلاقی